III SA/Gd 385/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z dnia 11 lutego 2011r. nr [...] uchylił decyzję z dnia 6 sierpnia 2007r. nr [...], którą E. Cz. przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem w kwocie 420 zł miesięcznie oraz składkę na ubezpieczenie społeczne w kwocie 123,98 zł miesięcznie - na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r.- i orzekł o odmowie przyznania E. Cz. na okres zasiłkowy 2007/2008 świadczenia pielęgnacyjnego oraz składki na ubezpieczenie społeczne z w/w tytułu. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że podczas pobierania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą. E. Cz. nie wniosła odwołania od ww. decyzji. Następnie decyzją z dnia 11 marca 2011r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta orzekł, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacane E. Cz. na podstawie decyzji z dnia 6 sierpnia 2007 r. od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r. w kwocie 5 040,00 zł jest nienależnie pobranym świadczeniem pielęgnacyjnym. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez E. Cz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 maja 2011r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że osoba, która świadczenie nienależnie pobrała, jest obowiązana do ich zwrotu. Natomiast nienależnym świadczeniem jest świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. E. Cz. wniosła skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011r. , sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Decyzją z dnia 26 stycznia 2012 r. znak [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie zobowiązał E. Cz. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 5 040,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1 października 2007r. W odwołaniu od w/w decyzji E. Cz. podnosiła, że w 2006 r. zrobiła kurs na taxi osobowe i chciała rozpocząć działalność gospodarczą od czerwca 2006r. Załatwiając formalności związane z działalnością gospodarczą taką właśnie datę jej rozpoczęcia podała. Aby uzyskać licencję taxi musiała przedłożyć zaświadczenie z rejestru skazanych, lecz z uwagi na treść zaświadczenia licencji nie otrzymała. Składając wnioski w dziale świadczeń rodzinnych podpisała oświadczenie, że nie prowadzi działalności gospodarczej, lecz gdyby wiedziała, że sam wpis do ewidencji oznacza rozpoczęcie działalności , takiego oświadczenia by nie podpisała. Dopiero w sierpniu 2009 r. otrzymała licencję i rozpoczęła działalność gospodarczą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 marca 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 22, art. 17 ust. 1, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy odnosząc się do dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że E. Cz. składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego została pouczona o okolicznościach, których zaistnienie skutkuje ustaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z przedłożonego przez E. Cz. organom zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wynika, że działalność gospodarczą rozpoczęła od dnia 20 czerwca 2006 r. Skoro strona prowadziła działalność gospodarczą podczas pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pobrała nienależne świadczenie i zobligowana jest do jego zwrotu w całości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 marca 2012 r. nr [...] E. Cz. powołała się na swoją trudną sytuację życiową. Wskazała, że nie była świadoma tego, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej oznacza już jej rozpoczęcie. W jej ocenie skoro nie miała jeszcze zgody na licencję taxi, to dalej mogła pobierać świadczenie pielęgnacyjne, bo jeszcze nie mogła prowadzić działalności. Mając zaświadczenie o niekaralności uaktualniła wpis do ewidencji działalności gospodarczej i otrzymała licencję. Od sierpnia 2009r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2012 r. , poz.270 ), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga została wniesiona na decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję orzekającą o zwrocie nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń za okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.), zwanej dalej ustawą, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei art. 30 ust. 2 ustawy stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Wynika z powyższego, że można nakazać zwrot pobranych świadczeń, o ile są one świadczeniami nienależnie pobranymi. Prawidłowy tok postępowania w tego typu sprawach jest taki, że najpierw należy zakwalifikować pobrane świadczenie jako świadczenie pobrane nienależnie i dopiero wówczas można nakazać zwrot świadczenia pobranego nienależnie osobie, która świadczenie taki pobrała. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się na to, że "nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Dopiero zatem, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można o takim świadczeniu mówić i nakazywać jego zwrot" ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 620/10 , publ. LEX nr 694359). W niniejszej sprawie istotne jest , że przed wydaniem kontrolowanych decyzji dotyczących nakazania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zapadła nie tylko ostateczna, ale i prawomocna decyzja rozstrzygająca o tym, że pobrane przez skarżącą świadczenie za przedmiotowy okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r. jest świadczeniem pobranym nienależnie. Organ pierwszej instancji omyłkowo wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło postanowieniem uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji uznającej pobrane świadczenie za świadczenie pobrane nienależnie i że skarżąca wniosła skargę na to właśnie postanowienie, bowiem odwołanie skarżącej od decyzji zostało wniesione w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011r. sygn. akt [...] kontrolował legalność decyzji organów administracji dotyczących uznania pobranych przez skarżącą świadczeń za świadczenia nienależnie pobrane za wskazany okres, oddalając skargę E. Cz.. Wyrok ten jest wyrokiem prawomocnym - skarżąca nie wnosiła od niego skargi kasacyjnej. W tej sytuacji , w ocenie Sądu, nie jest obecnie możliwe branie pod uwagę okoliczności, które mogłyby decydować o uznaniu pobranego przez skarżącą świadczenia za świadczenie pobrane nienależnie bądź o uznaniu, że pobrane świadczenie nie jest świadczeniem nienależnie pobranym. Problem charakteru pobranych świadczeń został już definitywnie rozstrzygnięty prawomocnym wyrokiem sądu. Kwestie podnoszone przez skarżącą , a dotyczące jej starań o uzyskanie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, świadomości skarżącej o wadze składanych przez nią oświadczeń i dokonywanych wpisów w ewidencji, daty rozpoczęcia działalności gospodarczej nie mogą być po raz kolejny przedmiotem oceny przez sąd administracyjny, tym razem przy sprawdzaniu legalności decyzji dotyczącej jedynie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Organy w sposób zbędny zajmowały się tymi kwestiami w decyzjach , jednak nie mogło to mieć wpływu na wynik sprawy. To, że w zaskarżonej decyzji znalazły się odniesienia do okoliczności związanych z kwestią uznania pobranych świadczeń za nienależnie pobrane nie może otwierać drogi do weryfikacji prawomocnej decyzji , która rozstrzygnęła już o charakterze pobranych świadczeń, czy też wręcz do weryfikacji wyroku sądu. Z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Organy mając na uwadze treść tego przepisu orzekły prawidłowo o zobowiązaniu skarżącej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie tylko pod kątem zarzutów skargi nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też innych podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Nadmienić należy, że sąd administracyjny nie jest władny umorzyć, odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, bowiem leży to jedynie w gestii organu właściwego, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ( art. 30 ust. 9 ustawy). Informacja o treści art. 30 ust. 9 ustawy znalazła się też w zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.