III SA/Gd 392/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut,, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 20 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego [...] decyzją z dnia 24 maja 2007 r. nr [...] nałożył na M. C. karę pieniężną 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (tj. czyn określony w punkcie 4.1. wykazu naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym). W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 7 listopada 2006 r. funkcjonariusze celni na drodze nr 7 w miejscowości B. zatrzymali do kontroli pojazd samochodowy nr rej. [...] kierowany przez M. C. – właściciela pojazdu. W wyniku kontroli potwierdzonej protokołem stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kierowca zeznał, że nie wiedział, iż poruszanie się zestawem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony wymaga posiadania karty opłaty za przejazd po drogach krajowych; karty takiej nie posiada. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2007 r. wszczęto w sprawie postępowanie administracyjne. W toku postępowania strona zarzuciła nieprawidłowe zachowanie się funkcjonariuszy w czasie kontroli drogowej, długotrwałości kontroli oraz podniosła, że otrzymała wystawiony przez Policję mandat, który jest wystarczającą karą. Wszczęcie postępowania administracyjnego prowadzi do niesłusznego podwójnego ukarania strony. Organ powołał treść art. 42 ust. 1 oraz art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. z 2007 r. Dz.U. Nr 125, poz. 874 ze zm.), a także art. 92 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub wymienionych przepisów odrębnych podlega karze grzywny od 50 do 15.000 zł. Przy czym szczegółowy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Mając na uwadze te regulacje organ zaznaczył, iż organ kontrolny uprawniony do wymiaru kary nie posiada kompetencji w zakresie ustalania jej wysokości. Szczegółowy wykaz naruszeń oraz odpowiadające im sankcje określił ustawodawca. Odnosząc się do twierdzeń strony organ wskazał, że kontrola drogowa była przeprowadzona przez umundurowanych funkcjonariuszy, w pobliżu oznakowanego pojazdu samochodowego z napisem Służba Celna. Naruszenie przez stronę ustawy o transporcie drogowym wiązało się z takimi czynnościami jak: sporządzenie protokołu kontroli, protokołu przesłuchania świadka oraz kopii dokumentów. Stwierdzony brak ubezpieczenia OC na przyczepę wymagał wezwania policjantów. Funkcjonariusze celni przez pewien czas oczekiwali na ich przyjazd. W ocenie organu postępowanie funkcjonariuszy było zgodne z przepisami. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie należy rozgraniczyć dwie kwestie, a to naruszenie ustawy prawo o ruchu drogowymi, które wiązało się z mandatem karnym oraz naruszenie ustawy o transporcie drogowym, który wiąże się z nałożeniem kary pieniężnej. M. C. odwołując się od decyzji zarzucił, że kara został nałożona niezgodnie z przepisami na osobę fizyczną, wysokość kary jest niewspółmierna do popełnionego czynu, a decyzja została wydana bez zachowania terminu i zawiera wadliwe uzasadnienie. Powtórzył, że osoby kontrolujące były ubrane w kombinezony z napisem Służba Celna, nie przedstawiły się i nie posiadały identyfikatorów. Kontrola trwała 3,5 godziny, a zachowanie funkcjonariuszy było naganne. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej [...] decyzją z dnia 20 lipca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 42 ust. 1 i 7, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, że w chwili kontroli jak i wydania decyzji organu pierwszej instancji, obowiązywał art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który używał sformułowania "podmiot" w odróżnieniu o wcześniejszego brzmienia przepisu, gdzie mówiło się o "przedsiębiorcy". Na mocy tego przepisu podmioty wykonujące na terytorium Polski przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych/.../. Takie sformułowanie odnosi się do wszystkich osób, a nie tylko przedsiębiorców. Organ odwoławczy stwierdził, że organy nie mają kompetencji w zakresie określenia wysokości przedmiotowej kary. Jest ona ustalona ustawowo i zgodnie z pkt 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym wynosi 3.000 zł. Dyrektor Izby Celnej potwierdził, że organ pierwszej instancji błędnie podał nazwę B. jako miejsce kontroli drogowej, gdy faktycznie kontrola odbyła się w P. Pomyłka ta jednak nie ma wpływu na istotę sprawy. Kwestionowanie przez stronę przebiegu kontroli drogowej jest niezasadne wobec podpisania oświadczenia, że nie wnosi uwag co do sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych. Ponadto funkcjonariusze dokonujący kontroli złożyli wyjaśnienia w tym zakresie. Organ odwoławczy uznał za zasadny zarzut o uchybieniu terminu do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, stwierdzając jednocześnie, że uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygniecie sprawy i nie rodziło negatywnych skutków. Na zakończenie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) dopuszczalna masa całkowita to największa określona warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Opłata za przejazd po drogach krajowych jest więc uzależniona od dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu bądź zespołu pojazdów np. pojazdu z przyczepą. Niezasadne jest zatem powoływanie się przez stronę na masę własną zespołu pojazdów. M. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu skarżący w zasadzie powtórzył dotychczas podnoszone zarzuty dotyczące przebiegu kontroli i wskazał, że masa własna zespołu pojazdów wynosiła 3480 kg. Skarżący holował pojazd bez pasażerów i należało uwzględnić masę własną zespołu, a nie masę całkowitą. Nadto na trasie przejazdu nie było punktu, gdzie skarżący mógłby nabyć stosowną winietę. Nieprawidłowości polegały również na tym, że decyzję o nałożeniu kary skarżący otrzymał 35 dni, po wskazanym przez organ terminie zakończenia postępowania. Skarżący podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na pomocy drogowej i holowaniu pojazdów, a ustawodawca w art. 3 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym zezwolił na przewóz pojazdów w ramach usuwania skutków awarii lub wypadków. Z tego tytułu skarżący nie ma obowiązku nabycia winiety i nie stosuje się wobec niego przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący podał, że w toku jest postępowanie egzekucyjne dotyczące przedmiotowej kary pieniężnej. Do skargi dołączono kopie dokumentów dotyczących działalności gospodarczej skarżącego i umowę o świadczenie usług transportu i holowania z Komendą Wojewódzką Policji w Olsztynie, a także upomnienie, tytuł wykonawczy i zajecie prawa każdej nadpłaty podatku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W odniesieniu do zarzutów skargi organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy do przewozów drogowych wykonywanych w ramach usuwania skutków awarii lub wypadków pojazdami pomocy drogowej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W sprawie zaś nie znajdują zastosowania wyłączenia do obowiązku posiadania opłaty za realizowanie przewozu drogowego wskazane w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Ponadto obowiązek uiszczenie opłaty drogowej uzależniony jest od dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu bądź zespołu pojazdów, a nie od masy własnej pojazdów. W piśmie z dnia 27 września 2007 r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty i podniósł, że w dniach 26 lutego i 8 czerwca 2007 r. wniósł zarzuty do protokołu kontroli drogowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym kontrola dotyczy zgodności z prawem materialnym i proceduralnym. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym określa w art. 42 obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) pojazdów transportu kombinowanego; 3) pojazdów realizujących komunikację miejską; 4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Zobowiązanym do uiszczenia opłaty jest m. in. prowadzący pojazd lub zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony po drogach krajowych (art. 3 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 42 ustawy o transporcie drogowym i rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych). Nie ulega wątpliwości, iż samochód osobowy z przyczepą lub lawetą stanowi zespół pojazdów. Wynika to z przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – art. 2 pkt 49 i 50. Tak też przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2006 r. VI SA/Wa 1102/06, Lex nr 276563). Sankcję za brak stosownej opłaty określa art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów: 1) o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, 2) o czasie pracy kierowców, 3) o odpadach, 4) o ochronie zwierząt, 5) o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów, 6) o bezpieczeństwie żywności i żywienia, 7) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, 8) wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92 ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy o transporcie drogowym. Załącznik ten w pkt. 4.1. przewiduje, że za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych wynosi 3.000 zł. W niniejszej sprawie stan faktyczny ustalony przez organy nie budzi wątpliwości. Z dokumentacji fotograficznej i protokołu kontroli drogowej wynika jednoznacznie, że skarżący w dniu 7 listopada 2006 r. prowadził zespół pojazdów składający się z samochodu osobowego marki Mercedes i przyczepy, na której znajdował się inny samochód osobowy. Łączna masa całkowita samochodu osobowego prowadzącego zespół i przyczepy wynosi 4050 kg. Tych ustaleń skarżący nie kwestionował ani w podpisanym przez siebie protokole kontroli ani w protokole przesłuchania z dnia 7 listopada 2006 r., do którego zeznał, że nie był świadomy potrzeby posiadania opłaty za wykonywanie transportu drogowego zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 tony. Kierujący zespołem pojazdów nie opłacił opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymaganej zgodnie z przepisem art. 42 ustawy o transporcie drogowym. Uwzględniając wyżej cytowane przepisy należy uznać, iż kara pieniężna została nałożona zgodnie z przepisami i w prawidłowej wysokości. Sąd nie ma wątpliwości, że nałożenie kary pieniężnej na skarżącego nastąpiło zgodnie z prawem. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego, a Sąd zgadza się z jej argumentacją. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w trakcie postępowania w sprawie, Sąd podziela stanowisko organów, że należało uwzględnić dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów. Natomiast nie ma racji skarżąc, który wciąż podnosił, że holował pojazd bez pasażerów. Jeżeli chodzi o długotrwałość postępowania, Sąd zauważa, że istotnie naruszenia terminów rozpoznania sprawy administracyjnej miały miejsce, jednak nie było ono istotne. W ocenie Sądu nie można przyjąć, iż przewlekłość postępowania w tym wypadku miała jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Co do przebiegu kontroli Sąd zauważa, że zarzuty skarżącego nie mają żadnego uzasadnienia. Należy podkreślić, iż podpisał on protokół kontroli bez zastrzeżeń, a zarzuty sformułowane po raz pierwszy zostały już po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Nadto przyjąć należy, że zarzuty sformułowane przez skarżącego nawet, jeżeli byłyby uzasadnione nie mają wpływu na wymierzenie kary pieniężnej w sprawie. Znajdujące się w aktach sprawy wyjaśnienia funkcjonariuszy dokonujących kontroli w dniu 7 listopada 2006 r. Sąd uznał za wiarygodne. Mając na względnie powyższe okoliczności Sąd na podstawia art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.