III SA/Gd 393/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 31 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 2 marca 2007 r. nr [...]. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 2 marca 2007r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u M. F. choroby zawodowej – obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. wymienioną w poz. 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] orzeczeniem z dnia 24 lutego 2005r. oraz Instytut Medycyny Pracy [...] orzeczeniem z dnia 22 sierpnia 2005r. zgodnie uznały, iż brak jest podstaw do rozpoznania u M. F. w/w choroby zawodowej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich stwierdził, że u badanego obustronny trwały ubytek o wielkości nie upoważniającej do rozpoznania choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy [...] rozpoznał u M. F. obustronny odbiorczy ubytek słuchu o lokalizacji pozaślimakowej. Mając na uwadze, że taka jednostka chorobowa nie figuruje w wykazie chorób zawodowych wydano orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji M. F. wskazał, że się z nią nie zgadza, bowiem została wydana w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Zarzucił, że organ orzekający w sprawie nie zapoznał się z dokumentacją, z której wynika, że podejrzenie u niego choroby zawodowej miało miejsce już w 1992 r. co wynika z treści Skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej z grudnia 2004r., jak również z karty choroby, którą posiada. W tejże karcie znajduje się też wpis, że nie stwierdzono u niego choroby zawodowej i, że złożono od tego orzeczenia odwołanie. M. F. wskazał nadto, że od 1992r. złośliwie kazano co dwa lata przez okres 12 lat ( do 2004r.) przychodzić do WOMP [...] na badania. Po tym czasie strona upomniała się o wydanie orzeczenia. Zdziwienie strony budzi fakt, że w sytuacji, gdy sprawa toczy się od 12 lat wszystkie jednostki orzekające w sprawie odnoszą się do przepisów rozporządzenia z 2002r., co jest błędne i sprzeczne z treścią § 10 tego rozporządzenia. Decyzją z dnia 31 lipca 2007 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] działając w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że M. F. od 1969 r. do 1984 r. pracował w Stoczni [...] na stanowisku montera rurociągów okrętowych, a od 1984 r. do chwili obecnej jest zatrudniony w "A" w G. jako ślusarz – wiertacz. Wykonując pracę był narażony na działanie hałasu. Organ odwoławczy wskazał, że jednostki orzecznicze I i II stopnia nie rozpoznały u strony choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu, ze względu na stopień, jak i charakter ubytku słuchu. Organ wskazał, że orzeczenia jednostek orzeczniczych zostały wydane na podstawie przepisów rozporządzenia z 2002r., gdyż do WOMP nie wpłynęło skierowanie z podejrzeniem choroby zawodowej inne niż z grudnia 2004r. Stwierdzono jednocześnie, że M. F. był kilkakrotnie konsultowany laryngologicznie przez lekarza zakładowego w trakcie przeprowadzania badań profilaktycznych. Nadto w 1992 r. w WOMP [...] nie stwierdzono ubytku słuchu kwalifikującego do rozpoznania choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. F. powtórzył argumenty odwołania wskazując ponownie na nieprawidłowe zastosowanie w sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Skarżący nie zgadza się z twierdzeniem WOMP [...], że przez 12 lat były prowadzone jedynie konsultacje laryngologiczne, podnosząc, że nie jest jego winą, że być może wyrzucono jego poprzednie dokumenty ( m. in. skierowanie i odwołanie ) – skarżący wywodzi taki wniosek z faktu, że nie pozwolono mu do ich zajrzeć. Zdaniem skarżącego już w 1992r. kwalifikował się do uznania choroby zawodowej i nie wie dlaczego przez 12 lat nie wydano żadnego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007r. skarżący przedstawił kserokopię wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 25 maja 1992 r. w związku ze zgłoszeniem choroby zawodowej ( k. 25). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (por. T. Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Postępowanie w sprawie chorób zawodowych prowadzone jest w oparciu o wydane na mocy art. 237 § 1 Kodeksu pracy przepisy określające wykaz chorób zawodowych i szczegółowe zasady postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w tych sprawach, jak również na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z dniem 3 września 2002r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które zastąpiło uprzednio obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z treścią § 10 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia jego przepisów w życie należało stosować przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie podstawową kwestią jest ustalenie czy orzekając w sprawie organy właściwie przyjęły do jej rozstrzygnięcia przepisy rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego tej kwestii, organ odwoławczy, opierając na odpowiedzi udzielonej przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] w piśmie z dnia 28 maja 2007r., stwierdził, że w 1992r. w trakcie konsultacji nie stwierdzono u skarżącego ubytku słuchu kwalifikującego do rozpoznania choroby zawodowej. Poprzestając na takim stwierdzeniu organ w ogólne nie odniósł się do wskazanych przez skarżącego w odwołaniu faktów, z których wynikało, że w 1992 r. mogło jednak dojść do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Z kserokopii znajdującej się w aktach administracyjnych Historii choroby skarżącego wynika, że już wcześniej toczyło się jakieś postępowanie, którego przedmiotem było stwierdzenia choroby zawodowej. W karcie znajduje się wpis z którego wynika, że nie stwierdzono u skarżącego choroby zawodowej i że złożono od tego orzeczenia odwołanie. Również na Skierowaniu na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej z grudnia 2004r. znajduje się adnotacja, z której wynika, że zgłoszono chorobę zawodową w 1991r., co byłoby zgodne obowiązkiem wynikającym z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. W końcu należy zauważyć, że skarżący przedstawił kserokopię wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 25 maja 1992 r. w związku ze zgłoszeniem choroby zawodowej. Wprawdzie w w/w dacie nie przeprowadzało się już w toku postępowania w prawie stwierdzenia choroby zawodowej wywiadu środowiskowego, wymienia je bowiem jeszcze wcześniej obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 45, poz. 271), to jednak nie zmienia to faktu, że z treści w/w wywiadu wynika, że doszło do zgłoszenia choroby zawodowej. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania każda sprawa administracyjna rozpoznawana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Oznacza to tym samym, iż sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana oraz rozstrzygnięta. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza jedynie stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. W myśl zasady ustrojowej dwuinstancyjności, organ odwoławczy pełni bowiem kompetencje zarówno merytoryczne jaki i, co warte podkreślenia, kontrolne. W niniejszej sprawie organ odwoławczy rozpoznający odwołanie od przedmiotowego rozstrzygnięcia i wyposażony w odpowiednie środki weryfikacji decyzji nie podjął w tej materii, jak wynika powyższego, niezbędnych czynności. Utrzymał natomiast w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, które z powodów podanych wyżej było błędne z uwagi na fakt, że również ten organ, pomimo, iż kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnienie było mu znane, nie podjął działań zmierzających do jego pełnego wyjaśnienia. Mając to na uwadze Sąd uznał, że brak niezbędnych ustaleń co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii stosowania przepisów prawa właściwych do rozstrzygnięcia sprawy, skutkować musi oceną, że organy administracji naruszyły przepisy procedury zobowiązujące do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w drodze wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.) i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd działając na mocy art. 145 § 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję organów obu instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien w pierwszej kolejności ustalić choćby przybliżoną datę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, co pozwoli na - nie budzące wątpliwości - wskazanie przepisów prawa na podstawie, których dojdzie do jej rozpatrzenia. Wobec uchylenia rozstrzygnięć odmawiających skierowania na szkolenie przepis art. 152 powołanej ustawy nie miał zastosowania.