III SA/Gd 396/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2008 r. sprawy ze skargi "S" S.A. w G. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia 18 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku wypłaty nagród jubileuszowych oraz odpraw emerytalno-rentowych oddala skargę. Po przeprowadzeniu w dniach 11, 17 i 22 maja 2007r. kontroli u pracodawcy – "A" Spółki Akcyjnej w G. - inspektor pracy nakazem z dnia 31 maja 2007 r. nr [...] nakazał Spółce wypłacić 74 imiennie wymienionym pracownikom nagrody jubileuszowe w łącznej wysokości 2.216.863,68 zł oraz 37 pracownikom, z którymi ustały stosunki pracy, odprawy emerytalno – rentowe w łącznej wysokości 354.927,99 zł. W uzasadnieniu nakazu inspektor pracy, powołując się na treść § 143-145 zakładowego układu zbiorowego pracy wskazał, że pracownikom przysługują nagrody jubileuszowe za staż pracy w Stoczni, które nie zostały jednak wypłacone 74 pracownikom. Nie dokonano także wypłat odpraw emerytalno-rentowch 37 pracownikom, którzy zgodnie z § 161 ust. 1 ZUZP spełnili warunki uprawniające do niniejszych świadczeń. Inspektor pracy wskazał, że pracodawca podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń oraz że nakaz został opatrzony rygorem natychmiastowej wykonalności, bowiem termin wypłaty świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunku pracy już upłynął, a w interesie społecznym leży, by należne świadczenia pieniężne ze stosunku pracy otrzymano niezwłocznie, co wyczerpuje przesłankę z art. 108 k.p.a. "B" Spółka Akcyjna w G. wniosła od powyższego nakazu odwołanie, wskazując na trudną sytuację finansową spółki, która nie pozwala na wykonanie decyzji inspektora pracy w natychmiastowym terminie. Po rozpatrzeniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy [...] decyzją z dnia 18 lipca 2007r. Nr [...], powołując się na treść art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzje zawarte w nakazie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podniesione przez odwołującego argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Przepisy prawa pracy nakładają na pracodawcę bezwzględny obowiązek wypłaty wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy. Natomiast jak wynika z ustaleń zawartych w protokole kontroli opóźnienia z wypłatą wynagrodzenia występowały już od dłuższego okresu. Ponadto obowiązek wypłaty wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy jest obowiązkiem ustawowym. Powołując także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2000r. (I PKN 516/99, OSNP 2001/16/516) organ odwoławczy wskazywał, że "(...) przesłanką rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia ze względu na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika i uzyskania odszkodowania (art. 55 § 11 KP) jest wina umyślna lub rażące niedbalstwo pracodawcy. Pracodawca, który nie wypłaca pracownikowi w terminie całości wynagrodzenia, ciężko narusza swój podstawowy obowiązek z winy umyślnej, choćby z przyczyn niezawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia". Organ odwoławczy stwierdził, że z powyższego wynika, iż z obowiązku terminowej wypłaty wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy nie mogą zwolnić pracodawcy trudności finansowe, gdyż stanowiłoby to przerzucenie na pracownika ryzyka gospodarczego, co w stosunkach pracowniczych jest niedopuszczalne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "C" Spółka Akcyjna w G. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła jej naruszenie art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy w zw. z art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy oraz art. 108 § 1 k.p.a. Skarżąca stwierdziła, że nie kwestionuje istnienia zaległości wobec pracowników i byłych pracowników z tytułu nagród jubileuszowych i odpraw emerytalno-rentowych. Wskazała, że wyłączną przyczyną zaistniałego stanu jest utrzymująca się trudna sytuacja finansowa Stoczni. Zarząd Spółki podejmuje działania mające na celu pozyskania środków finansowych na uregulowanie zobowiązań wobec swoich wierzycieli. Skarżąca posiadane środki przeznacza na wypłaty wynagrodzeń, a nagrody jubileuszowe i odprawy emerytalne nie stanowią wynagrodzenia sensu stricto, a mieszczą się w kategorii innych świadczeń. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem, iż pracodawca, który nie wypłaca w terminie całości wynagrodzenia ciężko narusza swój podstawowy obowiązek z winy umyślnej, choćby z przyczyn nie zawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia. Zdaniem skarżącej założenie, że w sytuacji, kiedy pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia z powodu braku środków finansowych , czym ciężko narusza swój obowiązek z winy umyślnej jest wewnętrznie sprzeczne i zmierza włącznie do ochrony praw pracowniczych. Skarżąca zarzuciła ponadto , że przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określone w art. 108 § 1 k.p.a. muszą być poddane wykładni ścisłej, a "niezbędność" niezwłocznego działania oznacza, że w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw i obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji. Zagrożenie musi mieć charakter realny i nie może być tylko uprawdopodobnione. Zdaniem skarżącej rygor natychmiastowej wykonalności nie został dostatecznie uzasadniony, co czyni uzasadnienie wadliwym. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał ponadto, że zarzut naruszenia art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w zw. z art. 94 pkt 5 Kodeksu pracy jest chybiony, bowiem art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIP jest przepisem o właściwości instancyjnej Okręgowego Inspektora Pracy, która to właściwość została zachowana, a przywołany art. 94 pkt 5 Kodeksu Pracy tej właściwości nie zmienia. Organ wskazał ponadto, że art.11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy obowiązującej od dnia 1 lipca 2007 r. obliguje organy PIP do nadawania rygoru decyzjom nakazującym pracodawcy wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę i innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Choć w dniu wydania decyzji przez organ I instancji zaopatrzenie rygorem było fakultatywne i tylko na podstawie k.p.a., to organ II instancji w chwili rozstrzygania związany był bezwzględnie obowiązującym przepisem ustawy wykluczającym możliwość uwzględnienia wniosku o zmianę terminu realizacji decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Tak w dacie wydania nakazu( decyzji) przez organ I instancji, jak i w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy stanowiła, iż w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, przy czym w dacie wydania nakazu ( decyzji) przez organ I instancji stanowił o tym przepis art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. ( Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.) , zaś w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy – przepis art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. ( Dz. U. Nr 89, poz.589 ). Należy zauważyć, że art. 94 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.) zawiera obowiązki nałożone na pracodawcę wymienione nie w sposób taksatywny, lecz przykładowy, wyszczególniając w kolejnych punktach obowiązki najważniejsze zdaniem ustawodawcy, lecz nie wyczerpujące katalogu tych obowiązków. W tej sytuacji - wbrew twierdzeniom skargi - nie tylko terminowa i prawidłowa wypłata wynagrodzenia wymieniona wprost w art. 94 pkt 5 k.p. jest obowiązkiem pracodawcy, lecz jego obowiązkiem jest także terminowa i prawidłowa wypłata innego rodzaju świadczeń przysługujących pracownikowi. Niesporne w sprawie było, że skarżący nie wypłacił świadczeń objętych nakazem zapłaty z dnia 31 maja 2007 r. – nagród jubileuszowych oraz odpraw emerytalno- rentowych. Ustawa uprawnia inspektora pracy w takiej sytuacji do nakazania pracodawcy wypłaty należnych świadczeń. Trudna sytuacja finansowa pracodawcy w żaden sposób nie zwalnia go od wypłaty należnych pracownikowi świadczeń, jak i organu inspekcji pracy od nakazania pracodawcy wypłaty tych świadczeń. Tak więc argumenty skarżącej odnoszące się do nietrafności nałożenia na nią obowiązku wypłaty świadczeń objętych nakazem ( decyzjami) są całkowicie chybione. Zarzuty skargi, będące polemiką z przywołanym przez organ odwoławczy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2000 r. są w istocie bezprzedmiotowe, bowiem wyrok ten został przez organ przytoczony jedynie dla uwypuklenia faktu, że nawet niezawiniony brak środków na wypłaty należnych świadczeń pracownikom nie zwalnia pracodawcy z obowiązku ich wypłaty w całości i w terminie. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuzasadnionego nadania przez organ I instancji nakazowi ( decyzjom) rygoru natychmiastowej wykonalności stwierdzić trzeba, że faktycznie uzasadnienie decyzji w tej części jest dość ogólnikowe. Jednak w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy istniała podstawa do bezwzględnego natychmiastowego wykonania nakazu w sprawie nakazania pracodawcy wypłaty należnego świadczenia przysługującemu pracownikowi, bowiem obowiązująca już wówczas ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ( Dz. U. Nr 89, poz.589) stanowi o tym wprost w art. 11 pkt 7, zaś organ odwoławczy ma obowiązek orzekać z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego z dnia orzekania. Nie był też zasadny zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy w zw. z art. 94 pkt 5 Kodeksu pracy, bowiem decyzję wydał organ właściwy, a przywołany przepis Kodeksu pracy dotyczy jednego z obowiązków pracodawcy i właściwości tej nie zmienia. Wobec powyższego nie można stwierdzić, by przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub do naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.