III SA/Gd 398/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 8 sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 3 lipca 2007 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a) i art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001 ze zm.) orzekł o utracie przez J. M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 3 lipca 2007 r. z uwagi na odmowę bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia. W odwołaniu od decyzji J. M. wyjaśniła, że podczas rozmowy z pracodawcą okazało się, że bar, w którym miełaby pracować zgodnie z przedłożoną jej ofertą jest czynny także w dni świąteczne. Wskazała, iż ma czteroletnie dziecko i nie może pracować w dni świąteczne, gdyż w te dni przedszkole nie jest czynne. Podała ponadto, iż pracodawca dowiedziawszy się, że może pracować tylko w dni powszednie odmówił jej pracy. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 8 sierpnia 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 33 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 16 powołanej ustawy odpowiednia praca oznacza zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin. Propozycja pracy jako pomoc kuchenna, odpowiada wykształceniu i kwalifikacjom J. M., która posiada wykształcenie podstawowe, a stan jej zdrowia pozwala na wykonywanie tego rodzaju pracy. Niewątpliwie strona otrzymała propozycję pracy odpowiedniej w rozumieniu ustawowym. Wyjaśnienia odnośnie braku możliwości pogodzenia proponowanej pracy z wychowywaniem małego dziecka nie pozwalają zdaniem organu administracji uznać przyczyny odmowy przyjęcia odpowiedniego zatrudnienia za uzasadnioną, albowiem przepisy kodeksu rodzinnego obowiązkiem opieki nad dziećmi obarczają w równym stopniu oboje rodziców – także męża strony. W aktach sprawy nie ma potwierdzenia podnoszonej przez J. M. okoliczności jakoby to pracodawca odmówił jej zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem. W skardze J. M. podniosła, iż może pracować przez sześć dni w tygodniu, natomiast w niedzielę, która jest dniem wolnym od pracy oraz dniem świątecznym z racji panującego w Polsce wyznania rzymskokatolickiego pracować można jedynie dobrowolnie. Nikt w ocenie skarżącej nie może przymuszać do pracy w niedzielę i w związku z tym nie można karać – tak jak uczynił to Wojewoda [...] za odmowę pracy w niedzielę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji Wojewody [...] doszło do naruszeń przepisów materialnoprawnych i postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd decyzja ta podlega uchyleniu. Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu, przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 90 dni. Stosownie do powołanego przepisu pozbawienie osoby bezrobotnej statusu bezrobotnego następuje, jeżeli spełnione są łącznie dwie przesłanki: 1) bezrobotny odmówi przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, 2) powyższa odmowa nastąpi bez uzasadnionej przyczyny. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy dokładnie przeanalizował pierwszą przesłankę mającą wpływ na pozbawienie bezrobotnego statusu bezrobotnego, tj. przesłankę odpowiedniości zatrudnienia zaproponowanego skarżącej. Należy zgodzić się z organem drugiej instancji, że proponowana skarżącej praca stanowiła odpowiednie zatrudnienie w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym odpowiednia praca oznacza zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin. W sprawie bezsporne jest, że zaproponowana skarżącej praca odpowiadała warunkom określonym w wyżej powołanym przepisie. Skarżąca otrzymała bowiem propozycję pracy jako pomoc kuchenna, a więc zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym w miejscowości, w której zamieszkuje. Skarżąca nie zgłosiła również przeciwwskazań zdrowotnych uniemożliwiających podjęcie tej pracy. Organy uznały jednak przedwcześnie, że skarżąca odmówiła przyjęcia odpowiedniego zatrudnienia bez usprawiedliwionej przyczyny. Jak już powyżej wskazano, oprócz konieczności wykazania, że proponowana bezrobotnemu praca jest odpowiednia, organy zobowiązane są także do badania zasadności odmowy przyjęcia tego zatrudnienia. Bezrobotny poszukujący pracy ma bowiem prawo wyboru stosownego do swojej sytuacji zatrudnienia i nie ma obowiązku przyjęcia każdej oferowanej mu zgodnie z jego kwalifikacjami pracy, jednakże przyczyna odmowy musi być uzasadniona. Odmowę przyjęcia propozycji zatrudnienia należy uznać za uzasadnioną, jeżeli odmowa ta była oparta na obiektywnych przesłankach, słuszna i usprawiedliwiona. Ocena zasadności odmowy przyjęcia propozycji zatrudnienia winna więc również uwzględniać sytuację osobistą i rodzinną bezrobotnego. W szczególności organy zobowiązane są do rozważenia, czy podjęcie proponowanego zatrudnienia mogłoby wpłynąć na prawidłowe wykonywanie przez bezrobotnego obowiązków rodzicielskich przewidzianych w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji podał w uzasadnieniu swojej decyzji jedynie, że skarżąca odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia. Natomiast organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że obowiązki opiekuńcze wobec małoletniego dziecka nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie odmowy przyjęcia proponowanej pracy, albowiem zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje rodzice obowiązani są sprawować opiekę nad dziećmi. Równocześnie jednak zaniechano wyjaśnienia, czy istotnie sytuacja rodzinna skarżącej umożliwia jej powierzenie opieki nad małoletnim dzieckiem mężowi, czy też z przyczyn obiektywnych musi ona osobiście sprawować opiekę na dzieckiem w dni świąteczne. Skoro brak jest w sprawie ustaleń co do sytuacji rodzinnej skarżącej w kontekście możliwości powierzenia przez nią opieki nad dzieckiem w dzień świąteczny innej osobie to zdecydowanie przedwczesna była ocena poczyniona przez organy administracji, że odmowa przyjęcia przez nią oferty pracy była nieuzasadniona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Nakładają one na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego. Cechą postępowania odwoławczego w ujęciu art. 138 k.p.a. jest to, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpatrzyć i ocenić całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, bez względu na to, czy zakres tego materiału uległ zmianie na etapie postępowania toczącego się po wydaniu decyzji w pierwszej instancji, czy też w tym względzie pozostał bez zmian. W oparciu o treść art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne, kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy wydając decyzję w niniejszej sprawie naruszył wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego, co stanowi przesłankę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny. Z tych względów, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę, Wojewoda [...] przeprowadzi zgodne z wymogami procedury administracyjnej postępowanie dowodowe, mające na celu wyjaśnienie wszelkich okoliczności, mających wpływ na ocenę, czy odmowa podjęcia zatrudnienia przez skarżącą była uzasadniona. Rozważeniu podlegać będą w szczególności okoliczności związane z sytuacja rodzinną skarżącej, ale również i te, których skarżąca nie podnosiła wprawdzie w toku postępowania administracyjnego lecz na które powołała się w skardze - o ile argumenty związane z opieką nad dzieckiem nie zostaną przez organ uznane za usprawiedliwiające odmowę przyjęcia oferty pracy. Sąd administracyjny będąc powołanym natomiast do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych, nie mógł w niniejszym postępowaniu odnieść się do zarzutów zawartych w skardze, dotyczących związanych z religią przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia w dzień świąteczny, albowiem zarzuty te nie były podnoszone w toku postępowania administracyjnego i z tego też powodu organy administracji nie miały możliwości odnieść się do nich w jakikolwiek sposób. Zatem ocena tych zarzutów w wyroku sądu administracyjnego stanowiłaby niedopuszczalne wyręczenie organów administracji przez sąd w zakresie rozstrzygania sprawy. Zgodnie z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd określił, że uchylona decyzja nie może być wykonana.