III SA/Gd 398/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 4 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adw. R. K.-M. kwotę 295,20 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług - tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia 21 lutego 2011 r., nr [...] Starosta na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c w zw. z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 ze zm.) cofnął K. W. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. "B" nr [...] wydane dnia 17 października 2003 r. na druku [...] przez Starostę, do czasu przedłożenia orzeczenia psychologicznego w którym uprawniony psycholog stwierdzi brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami silnikowymi. Na skutek odwołania K. W. decyzją z dnia 4 lipca 2011 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w myśl art. 140 ust.1 pkt.4 lit. c ustawy Prawo o ruchu drogowym, który to przepis był podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu psychologicznemu w trybie art. 124 ust. 1 pkt 1 lub 2 cyt. wyżej ustawy. Organ wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie odwołujący decyzją z dnia 12 stycznia 2010r. Komendanta Powiatowego Policji został skierowany na badania psychologiczne. W decyzji tej zawarto pouczenie, że na badanie psychologiczne należy zgłosić się do Poradni Psychologicznej, w terminie 30 dni od dnia otrzymania skierowania. Strona wniosła odwołanie od tej decyzji i nie zgłosiła się w wyznaczonym terminie na badania psychologiczne. Decyzja o skierowaniu na badanie psychologiczne została utrzymana w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. W ocenie Kolegium z uwagi na to, że odwołujący nie zgłosił się w wyznaczonym terminie na badanie psychologiczne, to organ I instancji prawidłowo, mając na uwadze treść przepisu art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. c, cofnął K.W. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż podnoszone przez stronę skarżącą kwestie dotyczą poddania się badaniu psychologicznemu, a przedmiotem niniejszego postępowania nie była kwestia terminu poddania się badaniu psychologicznemu, czy też przeszkód w poddaniu się takiemu badaniu, tylko kwestia braku dostarczenia w odpowiednim terminie orzeczenia psychologicznego. Termin ten upłynął po doręczeniu stronie decyzji ostatecznej z dnia 11 marca 2010r. A niniejsze postępowanie zostało wszczęte przez organ I instancji pismem z dnia 21 stycznia 2011r. Tak więc w ocenie organu odwoławczego strona miała wystarczająco dużo czasu aby poddać się badaniu psychologicznemu, czy też chociaż podjąć jakieś czynności zmierzające do poddaniu się temu badaniu. Kolegium wskazało również, iż z akt sprawy wynika, że odwołujący w dacie wszczęcia postępowania przez organ I instancji nie przebywał w Areszcie Śledczym w W. Skargę do Sądu wniósł K. W., wskazując, iż nie mógł stawić się w wyznaczonym terminie na badanie lekarskie, gdyż przebywał w Areszcie Śledczym. Skarżący podniósł, iż po opuszczeniu Aresztu Śledczego był u lekarza, jednak z uwagi na fakt, iż powyższe badanie jest odpłatne nie stać go było na jego opłacenie, gdyż jedynym źródłem jego dochodu jest zasiłek z MOPS w wysokości 444 zł. Do skargi skarżący dołączył informację z aresztu śledczego, z którego wynika, iż w okresie od 1 grudnia 2009 r. do 11 lipca 2010 r. przebywał w areszcie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W piśmie z dnia 13 grudnia 2011 r. wniesionym przez reprezentującego skarżącego pełnomocnika z urzędu, a stanowiącego uzupełnienie sporządzonej przez K. W. skargi zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art.. 138 § 2 kpa w zw. z art. 8 i 9 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo wydania jej z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania i udzielania informacji stronom przez organy administracji publicznej, art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez wydanie decyzji pomimo niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przejawiającego się w ustaleniu wbrew twierdzeniom skarżącego, że skarżący nie zgłosił się w wyznaczonym terminie na badanie psychologiczne, a także braku wzięcia pod uwagę niezależnych od skarżącego przeszkód w dostarczeniu przez niego orzeczenia lekarskiego. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez brak odniesienia w treści uzasadnienia decyzji do wszystkich okoliczności sprawy i podnoszonych przez skarżącego argumentów, w szczególności dotyczących odmowy przez lekarza dokonania badania i braku środków finansowych na opłacenie badania. Skarżący wyjaśnił nadto, iż słusznie organ wskazał, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami reguluje kwestię odpłatności za badania psychologiczne, ustając w § 12 maksymalne stawki opłat za przeprowadzenie tych badań. Z treści rozporządzenia nie wynika jednak, kiedy taka odpłatność miałaby zostać uiszczona. Stosownie do przepisu § 7 ust 1 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r.: "Uprawniony psycholog odmawia przeprowadzenia badania, jeżeli: 1) osoba badana informuje o złym stanie swego zdrowia lub o złym samopoczuciu; 2) stan osoby badanej wskazuje, że może znajdować się ona w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie jak alkohol." W ocenie skarżącego przepisy rozporządzenia nie przewidują więc możliwości odmowy przez lekarza przeprowadzenia badania w przypadku braku uiszczenia opłaty przed jego rozpoczęciem. Pomimo tego lekarz odmówił przeprowadzenia badania z uwagi na brak wcześniejszego uiszczenia opłaty, a organ prowadzący postępowanie nie poinformował skarżącego o treści powyższych przepisów prawa, co skutkowało wydaniem dla niego niekorzystnej decyzji i naruszeniem jego praw. Skarżący bowiem, wbrew poczynionym przez organy I i II stopnia ustaleniom udał się do poradni celem uzyskania orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 140 ust.1 pkt 4 lit.c ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. w myśl, którego decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu psychologicznemu w trybie określonym w art. 124 ust.1 pkt 2 lit.b, zgodnie z którym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego i ujawnionych w ewidencji kierowców naruszających te przepisy, prowadzonej przez policję (art. 130 ust. 1). W sprawie niesporne było, że decyzja Wojewódzkiego Komendanta Policji z dnia 11 marca 2010 roku w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne, uzyskała walor ostateczności wobec prawomocnego odrzucenia skargi na nią przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 9 września 2010 roku w sprawie o sygn. III SA/Gd 182/10. W świetle akt sprawy nie budzi również wątpliwości, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte dopiero 21 stycznia 2011 roku a zatem skarżący, który od dłuższego czasu przebywał na wolności miał możliwość poddania się badaniu psychologicznemu. Tym samym zarzut skargi, iż nie było to możliwe z uwagi na jego pobyt w Areszcie Śledczym nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w piśmie z dnia 13 grudnia br. reprezentującego skarżącego pełnomocnika z urzędu a stanowiącego uzupełnienie sporządzonej przez K. W. skargi, stwierdzić trzeba, że również jako nietrafne nie zasługują na uwzględnienie. Nie sposób bowiem uznać za zasadne zarzutu naruszenia naczelnych reguł postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy obowiązek nałożony na skarżącego wynikał jednoznacznie z decyzji kierującej na badania psychologiczne. Przy czym badanie psychologiczne jest wykonywane na koszt osoby badanej, co wynika z art. 124 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Brak bowiem odrębnego przepisu, który stanowiłby inaczej. Tak więc powołanie przez pełnomocnika skarżącego §§ 12 i 7 ust.1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 roku w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących prace na stanowisku kierowcy, nie stanowią podstawy do zwolnienia z obowiązku poniesienia tej opłaty przez osobę poddającą się temu badaniu. Tylko wskazanie konkretnego przepisu, który stanowiłby wyjątek od zasady "wykonywania badania na koszt badanego" mogłoby stwarzać po stronie organów obowiązek pouczania w tym zakresie. Sąd zwraca uwagę, że opłata o której mowa w art. 124 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym i przepisach wykonawczych do niej, nie jest opłatą z art. 267 Kodeksu postępowania administracyjnego od której w razie niewątpliwej niemożności jej poniesienia strona może być przez organ zwolniona. Jak bowiem wyżej podano brak odrębnego przepisu, który umożliwiałby zwolnienie badanego od poniesienia kosztów badania. Tym samym oczekiwania skarżącego co do obowiązku pouczeń w jego sytuacji nie znajdują podstaw w obowiązujących przepisach prawa. Uznać bowiem należy, że skarżący jako osoba zainteresowana w zatrzymaniu uprawnień do kierowania pojazdami winna wykazać inicjatywę w spełnieniu wszelkich koniecznych do tego warunków. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł mając za podstawę art. 200 w/w ustawy. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego za pomoc prawną udzieloną z urzędu.