III SA/Gd 402/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia NSA Marek Gorski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody z dnia 10 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu P. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. W dniu 6 marca 2009 roku J. J. wystąpił do Urzędu Miejskiego w [...] Wydziału Spraw Obywatelskich o podanie adresu L. C. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że informację o tym należy przesłać do Sądu Okręgowego w [...] do sprawy [...]. Ponowny wniosek - na stosownym formularzu – wpłynął do w/w organu w dniu 27 kwietnia 2009 roku. Pismami z dni 7 maja 2009 r. i 25 maja 2009 r. Wydział Spraw Obywatelskich UM w [...] zwrócił się do L. C. z zapytaniem, czy wyraża zgodę na udostępnienie informacji adresowej J. J. Adresat pism na żadne z nich nie udzielił odpowiedzi. Decyzją z dnia 8 czerwca 2009 roku Prezydent Miasta [...] powołując się na art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 44h ust. 2 i 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t .j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), odmówił udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych tj. podania adresu zameldowania L. C. Organ uzasadnił rozstrzygnięcie tym, że L. C. nie wyraził zgody na udostępnienie swoich danych adresowych ( nie wypowiedział się w przedmiotowej sprawie). Jak wynika z notatki służbowej, znajdującej się w aktach administracyjnych k-14. pracownica organu I instancji ustaliła w rozmowie telefonicznej z pracownicą sekretariatu Sądu Okręgowego w [...], że J. J. w sprawie [...] nie został zobowiązany przez Sąd do podania adresu L. C.. W odwołaniu od decyzji J. J. wniósł o jej uchylenie. W odwołaniu zarzucono, że decyzja jest wadliwa, bowiem wnioskujący przedstawił "interes publiczny i prywatny" żądania podania danych osobowych L. C. [...] tj. – zobowiązanie Sądu. Ponadto odwołujący się napisał: "W tym stanie rzeczy i faktu posiadanej wiedzy przez wnioskodawcę o danych adresowych w/w osoby (został przesłuchany do sprawy [...] Sądu Okręgowego [...]) niniejsze odwołanie winno czynić zadość uchylenia w/w wadliwej decyzji" ( cytat z odwołania k-16 akt adm.). Zaskarżoną decyzją z dnia 10 lipca 2009 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W osnowie i uzasadnieniu organ wskazał art. 44h ust. 2 pkt. 1 i ust. 9 pkt. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a następnie stwierdził, że wnioskujący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych adresowych. Ponadto, jak wynika z odnośnych przepisów, dane osobowe mogą być udostępniane innym osobom i podmiotom jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w uzyskaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą. L. C. nie wyraził zgody na udostępnienie swoich danych osobowych J. J., zatem organ I instancji zasadnie odmówił wnioskowi odwołującego się. Dalej w uzasadnieniu organ odwoławczy zacytował art. 44h ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 roku (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz.993) i wyjaśnił, że przepis ten stanowi prawną podstawę decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. J. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] i organu I instancji, zarzucając im naruszenie prawa. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy powielił błędne stanowisko organu I instancji, a wnioskodawca udowodnił swój interes w uzyskaniu danych adresowych L. C., tak więc nie było potrzeby pytania tej osoby o zdanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia 7 grudnia 2009 roku (data wpływu do sądu) pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, zarzucając zaskarżonym decyzjom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego ( poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy) i prawa materialnego, bowiem organy obu instancji powołały się na inne przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( przy czym – organ I instancji na przepis już w czasie orzekania uchylony), a organ odwoławczy – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, jakoby podzielając poglądy tegoż organu. Ponadto decyzje są niezasadne i nie znajdują oparcia w przepisach prawa, przy czym norma, która wymaga od wnioskodawcy wykazania interesu prawnego nie wymaga uzyskania zgody osoby, której danych ma dotyczyć udostępnienie. Wniesiono o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu. Pełnomocnik podkreślił, ze pobyt skarżącego w Areszcie Śledczym ogranicza możliwości skarżącego w dochodzeniu do uzyskania potrzebnych informacji. Czynności, mające na celu ustalenie, czy Sąd Okręgowy [...] zobowiązał J. J. do podania adresu L. C. organ I instancji podjął już po wydaniu decyzji, zatem były one bezcelowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Warunkiem uwzględnienie skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ustalenie przez sąd, że zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź – z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( jak stanowi mogąca mieć zastosowanie część art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa.). W sprawie niniejszej opisane naruszenia prawa nie wystąpiły. Przepisy, mające zastosowanie do udostępniania danych osobowych w tej sprawie to art. 44 h pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. Nr 139 poz. 993 z 2006 r.), który w sposób jednoznaczny określa zasady udostępniania danych ze zbiorów meldunkowych. Przepis zawiera zamknięty katalog osób prawnych i osób fizycznych uprawnionych do udostępnienia im danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, zawiera ponadto warunki jakie powinien spełniać uprawniony do uzyskiwania danych. W ustępie 4 pkt 1 art. 44 h zawarto zapis, iż dane osobowe udostępnia się innym osobom i podmiotom (co ma zastosowanie w przypadku skarżącego), jeżeli uwiarygodniają one interes faktyczny w otrzymaniu danych, za zgodą osób których dane dotyczą. Można przyjąć, jak uczyniły to organy, że skarżący uwiarygodnił interes faktyczny w otrzymaniu danych osobowych L. C., lecz na przeszkodzie udostępnienia danych w tym trybie stanął brak oświadczenia osoby zainteresowanej, co do zgody na podanie adresu J.J. Podstawy do ujawnienia tych danych nie stanowi również – wbrew zarzutom uzupełnienia do skargi – przepis art.44 h ust. 2 pkt.2 ustawy, który stanowi, że dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione: osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny, bowiem skarżący interesu prawnego w udostępnieniu danych osobowych L. C. nie wykazał. W szczególności o istnieniu interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych innej osoby nie stanowi okoliczność, że toczą się jakieś, bliżej nieokreślone postępowania przed sądem powszechnym, w których, nie wiadomo zresztą w jakiej roli, rzekomo występują – J. J. i L. C.. Z akt sprawy wynika, ze właśnie takie niepełne informacje przekazał organowi ewidencyjnemu skarżący, uzasadniając potrzebę uzyskania danych osobowych wskazanej osoby. Nie jest tak, jak tego chce skarżący, że w tym przypadku na organie ewidencyjnym – administratorze danych osobowych, spoczywa obowiązek poszukiwania dowodów na wykazanie interesu prawnego skarżącego. Wręcz odwrotnie – omawiany przepis, w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ odwoławczy stanowił, jak cytowano w uzupełnieniu do skargi, że dane meldunkowe mogą być udostępnione także innym osobom /.../ - jeżeli wykażą w tym interes prawny. Zatem przepis przewiduje, że osoba ubiegająca się o uzyskanie dostępu do tych danych ( udostępnienie) winna wykazać, że ma interes prawny w uzyskaniu danych, podać podstawę prawną i okoliczności uzasadniające żądanie, a organ administrujący – może ( nie musi) żądane dane udostępnić. Jest tak dlatego, że to na administratorze danych spoczywa prawny obowiązek ich ochrony, a udostępnianie danych osobowych jest ściśle regulowane przepisami prawa. Zatem nawet w przypadku legitymowania się interesem prawnym i wyjaśnieniem okoliczności, które uzasadniają żądanie udostępnienia danych organowi udostępniającemu pozostawiona jest swoboda w ich udostępnieniu. Wskazuje na to sformułowanie przepisu: "mogą być udostępnione". W sprawie niniejszej skarżący nie tylko nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych L. C., ale nawet nie uprawdopodobnił, że taka potrzeba istnieje. Pojęcie interesu prawnego zostało wielokrotnie i szczegółowo omówione w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym ( komentarze do kpa i ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przywoływane tam orzeczenia).Podstawą do legitymowania się interesem prawnym jest przepis prawa materialnego, a nie – okoliczność, że skarżący złożył w sądzie wniosek czy pozew, czy też – że zamierza to zrobić. Podstawą do wykazywania, że dana osoba ma interes prawny w żądaniu udostępnienia danych osobowych innej osoby nie jest również zobowiązanie sądu do uzupełnienia braków formalnych pozwu czy wniosku. Dla lepszego zrozumienia można wskazać, że podstawą wynikającą z przepisów prawa materialnego mogą być, przykładowo, przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakładające na rodziców obowiązki alimentacyjne względem małoletnich dzieci. W sytuacji zaniedbywania obowiązków alimentacyjnych dzieci mają interes prawny w uzyskaniu danych adresowych rodzica. W omawianym przepisie udostępnienie danych adresowych pozostawione zostało uznaniu organu – administratora danych adresowych - wskazuje na to sformułowanie przepisu: "mogą być udostępnione". ( por. uchwała SN w sprawie III CZP 119/03 z dnia 24.02.2004 r. – OSNC 2005/5/80, cyt. :" Przepis art. 44h tej ustawy wyróżnia dwie kategorie podmiotów; w ustępie pierwszym wymienia te, którym organy prowadzące zbiory meldunkowe mają obowiązek udzielania informacji, i dla nich informacje te są nieodpłatne (art. 44h ust. 8 pkt 1), a w ustępie drugim wymienia te podmioty, którym żądane informacje mogą być udostępnione, i dla nich są one odpłatne (art. 44h ust. 8 pkt 2). Komornik, nie wymieniony w art. 44h ust. 1, jest "innym podmiotem", któremu dane są potrzebne dla realizowania zadań publicznych określonych w przepisach prawa (art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy). Takie usytuowanie komornika miało skutek dwojaki: udzielenie mu informacji nie było obligatoryjne, lecz fakultatywne, i za informację tę obowiązany był uiścić opłatę. W związku z wprowadzeniem do ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (przez powołaną wyżej ustawę zmieniającą z dnia 18 września 2001 r.) w art. 2 nowego ustępu 5, Sąd powziął wątpliwość co do zakresu zmian spowodowanych przez ten przepis" - i dalej - "W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do uznania, by w wyniku omawianej zmiany komornik znalazł się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 44h ust. 1 u.e.l.d.o. Pozostaje on nadal podmiotem, o którym mowa w ustępie 2 pkt 1 tego przepisu, z tą różnicą w stosunku do wszystkich innych podmiotów wymienionych w ustępie drugim, że na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 ust. 5 u.k.s.e.) udzielenie komornikowi informacji przez organy prowadzące zbiory i ewidencje, o których mowa w art. 44g u.e.l.d.o., nie ma charakteru fakultatywnego, lecz obligatoryjny."). Powracając do okoliczności sprawy podkreślić należy, że skarżący raz podał, że żąda udostępnienia danych osobowych L. C. "celem wezwania tej osoby do sądu i przesłuchania" (nie wiadomo, w jakim charakterze) – tak: we wniosku zamieszczonym na formularzu, k-4 akt adm., a raz – że wnioskujący zna dane adresowe L. C. – tak: w odwołaniu wyżej cytowanym, k-16 akt adm. Zatem – z okoliczności sprawy wynika, że skarżący nie wykazał bezspornie ani interesu faktycznego, ani interesu prawnego ani nawet – potrzeby uzyskania tych danych. Z tego względu – podzielając słuszność części zarzutów podniesionych w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 2.12.2009 r. (data wpływu), stwierdzić należy, że wskazywane uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy. Również odnosząc się do zarzutów i wniosków podniesionych w uzupełnieniu do skargi wyjaśnić jeszcze należy, że z omawianych przepisów dotyczących udostępniania danych osobowych nie wynika, by na organach ewidencyjnych spoczywały inne (dodatkowe) obowiązki w przypadku, gdy o dane zwraca się osoba pozbawiona wolności. Mając powyższe na uwadze, a w szczególności - wobec nie wykazania przez J. J. w toku postępowania administracyjnego, że ma on interes prawny w uzyskaniu danych adresowych L. C. i nie wyrażenia zgody na udostępnienie swoich danych adresowych przez L. C. Sąd uznał, że podjęte w sprawie decyzje odpowiadają prawu i skargę J. J. oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) O kosztach orzeczono w myśl art. 250 tej ustawy.