III SA/Gd 406/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 13 listopada 2008 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 26 listopada 2008 r., H. O. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (co potwierdza załączone do wniosku zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy [...] z dnia 17 listopada 2008 r.), pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, uzyskującą dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 520 zł miesięcznie. Oprócz mieszkania o powierzchni 60 m2 małżonkowie nie posiadają nieruchomości, żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał m.in., że korzysta z pomocy rodziny, otrzymując żywność oraz środki utrzymania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a. ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań wnioskodawcę zwalnia się od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże on, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2008 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów zeznań podatkowych za 2007 r. złożonych przez niego oraz małżonkę, a w przypadku ich nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego oraz małżonkę rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; kopii dokumentu potwierdzającego, iż małżonka skarżącego posiada status bezrobotnego i prawo do zasiłku dla bezrobotnych oraz jego wysokość; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego oraz małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości); oświadczenia, czy skarżący i jego małżonka korzystają aktualnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał odpis zeznania podatkowego za 2007 r., w którym małżonkowie zadeklarowali dochód w łącznej kwocie 23 009,34 zł i nadpłatę w wysokości 1 689 zł, odpis decyzji z dnia 12 września 2008 r. w przedmiocie uznania małżonki wnioskodawcy za osobę bezrobotną oraz przyznania prawa do zasiłku w kwocie 551,80 zł. Z przedłożonych kopii faktur wynika, że średnie miesięczne koszty zużycia energii elektrycznej i gazu w lokalu zajmowanym przez skarżącego wynoszą 262,29 zł miesięcznie. W dodatkowym oświadczeniu skarżący podał, iż jest posiadaczem samochodu [...], rok produkcji 1996. Ponadto oświadczył, że w zajmowanym lokalu mieszka z żoną oraz trzema synami. Po analizie zebranego materiał dowodowego stwierdzono, że jest on niepełny, a nadto zawiera sprzeczności. Po pierwsze, w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z żoną. Tymczasem z przedłożonego na wezwanie w trybie art. 255 P.p.s.a. odpisu zeznania podatkowego za 2007 r. wynika, iż wnioskodawca skorzystał z ulgi z tytułu wychowywania dziecka, o której mowa w art. 27f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst Dz.U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.). Ponadto w dodatkowym oświadczeniu wnioskodawca podał, iż zamieszkuje z żoną oraz trzema synami. Oświadczenia wnioskodawcy nie tylko pozostają ze sobą w oczywistej sprzeczności co do ilości osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ale wywołują również uzasadnione wątpliwości co do wysokości i rodzaju źródeł dochodów synów, których to skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił. W konsekwencji wnioskodawca uchylił się od podania informacji o wysokości dochodów swoich synów, jak również stanu posiadanych przez nich oszczędności i papierów wartościowych oraz wskazania przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż pojęcia "stanu majątkowego strony" w rozumieniu art. 252 P.p.s.a. nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie to nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, System Informacji Prawnej LEX nr 181557). Po drugie, pomimo wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a., skarżący nie przedstawił wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego i jego małżonkę rachunków bankowych, obrazujących ich historię i salda w okresie ostatnich trzech miesięcy, nie nadesłał również oświadczeń o ich nieposiadaniu oraz nie wyjaśnił, czy korzysta z pomocy społecznej. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej, uchylając się od złożenia wymaganych informacji. Takie postępowanie skarżącego, polegające na selektywnym ujawnianiu okoliczności faktycznych, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a w konsekwencji czyni niemożliwym ustalenie, czy poniesienie przez wnioskodawcę kosztów sądowych spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania uzasadniający przyznanie prawa pomocy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od podania stosownych informacji w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.