III SA/Gd 407/19
WyrokWSA w Gdańsku2019-08-01
Skład orzekający: Jacek Hyla, Jolanta Sudoł, Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba ubiegająca się o zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej, która mieszka z matką i siostrą, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jeśli deklaruje odrębność, ale faktycznie dzieli się opłatami i korzysta ze wspólnych sprzętów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły, iż skarżąca nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego, lecz wspólne z matką i siostrą. W związku z tym, dochód na osobę w rodzinie przekroczył kryterium dochodowe, co skutkowało odmową przyznania zasiłku stałego. Sąd podkreślił, że wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie, potwierdzone wywiadem środowiskowym, są kluczowe dla definicji rodziny na gruncie ustawy o pomocy społecznej.Stan faktyczny
Skarżąca E. Z. wniosła o przyznanie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej, jednak organy administracji uznały, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i siostrą. Dochód rodziny przekroczył ustalone kryterium dochodowe, co skutkowało odmową przyznania świadczenia. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, twierdząc, że żyje samotnie i mieszka w innym miejscu, jednak wywiad środowiskowy i analiza sytuacji faktycznej wskazywały na wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 13 marca 2019 r., nr [...] działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), art. 6 pkt 14, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 18 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania E. Z. zasiłku stałego dla osoby w rodzinie, z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
E. Z. (określna również jako "wnioskodawczyni" lub "strona") dnia 22 listopada 2018 r. zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej.
W wyniku przeprowadzonego rodzinnego wywiadu w dniu 12 grudnia 2018 r. ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką M. Z. i siostrą A. Z. Zamieszkuje wspólnie z rodziną w bloku. Strona legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe, we wskazaniach do pracy na stanowisko dostosowane do niepełnosprawności (orzeczenie [...] z 20 stycznia 2003 r.). Na dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. październik 2018 r. składa się: zasiłek pielęgnacyjny wnioskodawczyni 153 zł, wynagrodzenie za pracę 1.670,86 zł A. Z. i zasiłek pielęgnacyjny 153 zł, a także świadczenie emerytalne M. Z. 767,83 zł. Łączny dochód rodziny wyniósł 2.744,69 zł, co na osobę w rodzinie daje kwotę 914,90 zł. Na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego podczas, którego strona m.in. oświadczyła, że dzieli się opłatami z matką i siostrą związanymi z utrzymaniem mieszkania, korzysta z tych samych sprzętów gospodarstwa domowego, razem dbają o czystość i ład w mieszkaniu, Burmistrz decyzją z 18 stycznia 2019 r. odmówił przyznania zasiłku stałego.
W uzasadnieniu organ I instancji uznał zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i siostrą A. Następnie na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. organ wskazał, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Dochód rodziny wnioskodawczyni wynosił 2.744,69 zł, co na osobę w rodzinie daje 914,90 zł. Organ wskazał również, że zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. W związku z powyższym, w ocenie organu wnioskodawczyni nie kwalifikowała się do przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego, ponieważ dochód na osobę w rodzinie był wyższy od ustawowego kryterium dochodowego.
W odwołaniu E. Z. wskazała, że złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego dla osób samotnie gospodarujących. Odwołująca się podniosła, że zarówno wcześniej, jak i obecnie prowadziła oddzielne gospodarstwo domowe od siostry i matki, dowodem czego były składane oświadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 13 marca 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, jako zgodną z prawem.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że obowiązujące w zakresie zasiłku stałego przepisy prawa są jednoznaczne i nie przewidują w kwestii przyznania tego świadczenia na zasadzie uznania administracyjnego. Są to więc świadczenia o charakterze obligatoryjnym, co oznacza, że tylko spełnienie łącznie wszystkich kryteriów, od których ustawa o pomocy społecznej uzależnia przyznanie zasiłku stałego, stwarza gwarancję jego przyznania.
Obok przesłanki dotyczącej całkowitej niezdolności do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności niezbędne było, by dochód osoby ubiegającej się o zasiłek stały oraz dochód na osobę w rodzinie był niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego zgodnie z zasadami zawartymi w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.
Kolegium wskazało, że ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynikało, że odwołująca była bierna zawodowo, nie pracowała i pozostawała w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osób, z którymi prowadziła gospodarstwo domowe. Otrzymywała jedynie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. W ocenie organu, przyjęcie, że strona była w stanie samodzielnie utrzymać się i pokryć niezbędne, podstawowe koszty swego utrzymania, byłoby w sprzeczności z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy.
Materiał dowodowy w niniejszej sprawie, tj. wywiad środowiskowy bezspornie wskazywał, że odwołująca się była na utrzymaniu członków rodziny. Z tych względów odmienna w tym zakresie jej deklaracja, że prowadziła odrębne gospodarstwo domowe, nie znajdowała pokrycia w okolicznościach faktycznych ustalonych przez organ podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Jako, że rodzinny wywiad środowiskowy - art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - jest dowodem przeprowadzanym w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin, to Kolegium nie znalazło podstaw, aby nie dać wiary ustaleniom i wnioskom organu ze wskazanego dowodu.
Nadto Kolegium wskazało, że tylko wyraźne podzielenie zajmowanego mieszkania do osobnego korzystania i udokumentowane rozdzielenie ponoszonych kosztów mogłoby wskazywać na prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego, pomimo wspólnego zamieszkiwania. Wspólne zamieszkiwanie, finansowanie z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie. Zatem organ I instancji słusznie uznał, że w rozpatrywanej sprawie występuje wspólne utrzymywanie się, tj. ponoszenie kosztów związanych z wyżywieniem, utrzymywaniem mieszkania i innymi potrzebami. Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. Z. wniosła o przyznanie jej zasiłku stałego dla osób samotnie gospodarujących.
W uzasadnieniu skargi zarzuciła organom oparcie się wyłącznie na ustaleniu środków finansowania w miejscu jej nocowania. Zaznaczyła że sytuacja matki jest również trudna, a siostra dostarcza środki na opłatę mieszkania. Podkreśliła, że matka i siostra odmówiły jej pomocy finansowej, bo same żyją w ubóstwie. Wyjaśniła, że wcześniej żyła w konkubinacie i korzystała z zasiłku stałego. Mieszkanie, w którym mieszka jest jej użyczane i należy do jej matki.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
W jej uzasadnieniu Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniając, że powodem podjęcia rozstrzygnięcia przez organy obu instancji było ustalenie przekroczenia kryterium dochodowego.
W piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2019 r. E. Z. wskazała m.in. na krzywdzący charakter decyzji, opartej na ustaleniach pracownika socjalnego. Zarzuciła nie uwzględnienie przez organy wyjaśnień składanych przez nią i matkę. Podniosła, że faktycznie mieszka w innym miejscu, a mianowicie przy ul. [...] w budynku gospodarczym bez prądu, wody i ogrzewania, o czym organ posiada wiedzę, a u matki jest tylko zameldowana. Jest w ciąży. Zwróciła się o uwzględnienie skargi i przyznanie jej wnioskowanej pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem.
Sąd administracyjny bada prawidłowość kontrolowanego aktu tylko i wyłącznie pod względem jego zgodności z prawem (czyli legalności), nie zaś pod kątem jego słuszności, celowości czy w kontekście ewentualnego naruszenia przez organy zasad współżycia społecznego.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie E. Z. (dalej zwana - "skarżącą") uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 marca 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z 18 stycznia 2019 r. odmawiającą przyznania jej zasiłku stałego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania tego świadczenia.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., w skrócie "ustawa").
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten ustanawia tzw. zasadę pomocniczości, która sprowadza się do zakazu wyręczenia jednostki z zadań, które może ona samodzielnie realizować.
W myśl art. 37 ust. 1 ustawy zasiłek stały przysługuje:
1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
Stosownie do art. 102 ust. 1 ustawy, świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej (...). Oznacza to, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy społecznej jest zasadniczo postępowaniem wnioskowym, co oznacza, że na wnioskodawcy (a nie tylko na organach, które zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego prowadzą postępowanie dowodowe) ciąży obowiązek dostarczenia niezbędnych i rzetelnych informacji, pozwalających na prawidłowe określenie sytuacji rodzinnej i majątkowej.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia 11 listopada 2018 r., w którym wnosiła o przyznanie zasiłku stałego dla osób samotnie gospodarujących.
Skarżąca bowiem w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze twierdziła, że gospodaruje samotnie. Jednak same oświadczenia (wyjaśnienia) składane przez osobę ubiegającą się o przyznanie pomocy tej kwestii nie mogą przesądzić (powinna ona znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy). Nawet odmienne przekonanie strony, nie wyklucza stwierdzenia, że pozostaje ona w rodzinie i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, a zarazem ustalenia - czy skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, która prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe - czy też skarżąca tworzy wraz z matką i siostrą rodzinę w świetle definicji legalnych zawartych w ustawie.
Podkreślenia wymaga, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej zarówno pojęcie "rodziny", jak i pojęcie "osoby samotnie gospodarującej" mają ustawowe definicje.
W art. 6 pkt 14 ustawy, ustawodawca stwierdził, że - rodzina - to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.
Natomiast zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy, określenie - osoba samotnie gospodarująca - oznacza osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Poza sporem było w sprawie, że skarżąca posiada dwoje dzieci: M. i M., które zostały umieszczone w rodzinie zastępczej w C..
Zgodnie z treścią Orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 20 stycznia 2003r. [...], skarżąca legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe, wymaga częściowej opieki osób drugich, zaś we wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia podano stanowisko dostosowane do niepełnosprawności. Nie było kwestionowane, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku stanowił zasiłek pielęgnacyjny (153 zł). Aktualnie skarżąca mieszka z matką M. Z. i siostrą A. Z. Mieszkanie znajduje się w bloku, przy ul. [...], składa się z dwóch pokoi, kuchni i łazienki. Taki adres zamieszkania skarżąca podała we wniosku, wskazywała we wszystkich pismach w toku postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego. Pod tym adresem został przeprowadzony wywiad środowiskowy w dniu 12 grudnia 2018 r., zaś wcześniej w dniu 7 grudnia 2018 r. została podjęta próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Mimo umówionej godziny, skarżąca wyszła do sklepu i powróciła do mieszkania po 15 minutach. Jednak z uwagi na jej zachowanie odstąpiono od jego przeprowadzenia (vide: - k. 6, notatka urzędowa w akt admin.).
Oceniając stan faktyczny sprawy, należy zaakceptować ustalenie organów obu instancji co do tego, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z matką i z siostrą, z którymi zamieszkuje. Wnioskowanie w tym zakresie prawidłowo zostało oparte przez organy na analizie całokształtu okoliczności sprawy.
Faktyczny związek, o jakim mowa w przywołanym powyżej art. 6 pkt 14 ustawy, oznacza codzienne współdziałanie osób, zmierzające do zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Innymi słowy, wspólne gospodarowanie z jednej strony oznacza współdziałanie wszystkich mieszkających ze sobą osób zarówno w ponoszeniu wydatków finansowych, jak i innych ciężarów (w tym niematerialnych) związanych z gospodarstwem domowym, a z drugiej strony czerpanie korzyści ze wspólnego zamieszkiwania.
Zgodnie z utrwalonym poglądem sądów administracyjnych - wspólne zamieszkiwanie - jest więc przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega on zaś na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się bowiem na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego (por. wyroki NSA z dnia 26 marca 2013 r., sygn. I OSK 1536/12, z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. I OSK 1947/12 czy też z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1505/16).
W ostatnim z przywołanych wyroków NSA podkreślił, że ustalając istnienie obydwu przesłanek z art. 6 pkt 14 ustawy, a więc wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie - trzeba mieć na uwadze istniejący w chwili orzekania stan faktyczny - a nie tylko oświadczenia członków rodziny co do prowadzenia lub nie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.
Podzielając powyższy pogląd należy go odnieść do oświadczeń składanych przez samą skarżącą, a także oświadczenia jej matki z dnia 11 stycznia 2019 r.
Ponadto, w przedmiotowym oświadczeniu matka skarżącej podniosła m.in., że nie będzie jej utrzymywać, gdyż emerytury nie wystarcza na wydatki mieszkaniowe i lekarstwa. Nie negując trudnej sytuacji materialnej, to nie może jednak ujść uwadze, że matka skarżącej ubiegając się o przyznanie prawa do dodatku mieszkaniowego wniosła o zaliczenie córki E. do wspólnego gospodarstwa domowego, poddaje pod wątpliwość wiarygodność składanych przez nią deklaracji (vide: - k. 19, adnotacja na zawiadomieniu z dnia 25 styczna 2019 r. akt admin.).
Należy też wyjaśnić skarżącej, że sam fakt niezarobkowania i pozostawania na utrzymaniu całkowitym lub częściowym osoby (osób), z którą prowadzi się gospodarstwo domowe, nie wyklucza możliwości tworzenia rodziny w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Na marginesie można wskazać, że w ww. sprawie I OSK 1505/16, zarówno ojciec i matka strony skarżącej złożyli oświadczenia, że nie będą utrzymywać córki, która nie posiadała żadnego dochodu, co nie stanowiło jednak przeszkody w oparciu o materiał dowodowy sprawy do ustalenia wspólnego gospodarowania przez nią wraz z rodzicami i siostrą.
Przechodząc dalej, to w wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 r. WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 35/18 podniósł, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej regulacje art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ust. 1 i 4 ustawy pozwalają przyjąć, że wywiad środowiskowy jest szczególnie doniosłym i obligatoryjnym rodzajem dowodu.
Stanowi on postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Wywiad jest specyficznym sposobem zbierania informacji o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenia, będąc podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie.
Stanowisko to należy w pełni zaakceptować. Nie można więc zgodzić się ze skarżącą, która stawia organom zarzut oparcia ustaleń w niniejszej sprawie na wywiadzie środowiskowym.
Jak już podniesiono w dniu 12 grudnia 2018 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Wywiad potwierdził prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z matka i siostrą, mimo deklarowanej początkowo przez skarżącą samodzielności. Z wywiadu jednoznacznie wynika, że skarżąca, matka i siostra razem zamieszkują i korzystają z kuchni, łazienki oraz wszystkich sprzętów znajdujących się w domu. Wspólnie utrzymują czystość w mieszkaniu, dzielą się opłatami i wspólnie spędzają czas (odnośnie opłat, to już we wniosku skarżąca podnosiła, że "uczestniczy w kosztach mieszkaniowych - prąd i innych"). Skarżąca podała, że często robi wspólnie zakupy z matką. Jest jedna lodówka, w której nie ma wyodrębnionych półek do korzystania, nikt nie posiada też oddzielnego licznika prądu, jak też umowy użyczenia pokoju, kuchni, łazienki czy sprzętów tam znajdujących się. Skarżąca wyjaśniła, że śpi z matką lub z siostrą w pokoju.
Wbrew stanowisku skarżącej, zasadnie organy obu instancji przyjęły, że z uwagi na jej niski dochód w postaci zasiłku pielęgnacyjnego 153 zł (obecnie 215,84 zł), nie można było uznać, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i ponosi koszty utrzymania.
Jest też oczywiste, że posiadanie dochodu nie może być jedynym kryterium oceny przesłanki prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego. Jednak skoro wykładni przepisu art. 6 pkt 10 ustawy należy dokonywać z uwzględnieniem art. 6 pkt 14 ustawy, to nie można zarzucać organom, że osiąganie przez skarżącą niewielkiego dochodu było brane pod uwagę przy ustaleniu faktycznego związku jaki występuje pomiędzy nią a pozostałymi członkami jej rodziny, z którym mieszka. Jak podniósł trafnie organ odwoławczy w sprzeczności z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy byłoby przyjęcie, że skarżąca jest w stanie samodzielnie utrzymać się i pokryć niezbędne, podstawowe koszty swego utrzymania. Niewątpliwie przy ocenie faktycznego związku osób wspólnie zamieszkujących istotne znaczenie ma to, czy dana osoba posiada stałe źródło dochodu, z którego może się utrzymać.
Trudno jest zatem uznać za wiarygodne twierdzenie, że osoba bez dochodu lub z niewielkim dochodem prowadzi gospodarstwo domowe odrębne od pozostałych członków rodziny, z którym mieszka. Dlatego prawidłowa jest ocena, że warunki życiowe oraz zależność istniejąca między skarżącą, jej matką i siostrą stwarzają obiektywnie stan wskazujący na to, że prowadzą one wspólne gospodarstwo domowe. Skoro organy zasadnie przyjęły, że skarżąca wraz z matką i siostrą wspólnie prowadzą gospodarstwa domowe, to w konsekwencji prawidłowa była ich ocena, że na potrzeby ustalenia przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku stałego przewidzianego w art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej uwzględnić należało wspólny dochód, którego wysokość przekroczyła kryterium dochodowe, co z kolei skutkować musiało odmową przyznania świadczenia. Ustalenia dokonane w tym zakresie przez organy pozostawały poza sporem, a ich prawidłowość nie nasuwała wątpliwości.
Na zakończenie trzeba również wyjaśnić, że kognicja sądu administracyjnego nie pozwala na przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia (czego domagała się w skardze).
Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze oraz w jej uzupełnieniu za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu w granicach rozstrzyganej sprawy, że zaskarżona decyzja narusza prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło