III SA/Gd 411/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 24 maja 2013 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 28 maja 2013 r.) skarżący D. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2013 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wykazano, że dokonane w oparciu o przedłożone dokumenty zestawienie wysokości kosztów sądowych ze stanem majątkowym wnioskodawcy (uzyskiwanymi dochodami) nie uzasadnia uznania, że poniesienie tych kosztów spowoduje uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.". Ponadto, zwrócono także uwagę na to, że wnioskodawca nie dostarczył wszystkich dokumentów obrazujących jego stan majątkowy, do których przedłożenia został wezwany. W dniu 25 lipca 2013 r. D. S. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Wskazał w nim, że dowody wpłat alimentów i ich wysokość są wyszczególnione w wyciągu z konta w [...] Banku, podobnie jak wysokość rat kredytowych i rachunków związanych z utrzymaniem domu. Koszty dojazdu do pracy wynoszą ok. 450 zł. Stan konta na dzień złożenia wniosku wynosił 3.158,11 zł lecz były to środki przeznaczone na konieczne opłaty związane z utrzymaniem domu. Saldo na dzień 19 czerwca 2013 r. wynosiło 106,62 zł. Mimo przychodu w wysokości 3.890,00 zł miesięcznie wszystkie środki są przeznaczane na pokrycie zobowiązań i kosztów utrzymania. Do sprzeciwu dołączył historię rachunków w Banku Spółdzielczym w S. za okres od 18 marca 2013 r. do dnia 26 czerwca 2013 r., kopię wyciągu z rachunku karty kredytowej z dnia 23 czerwca 2013 r. ([...]), wydruk potwierdzenia transakcji na rzecz A. A. z tytułu alimentów w wysokości 900 zł. Z uwagi na fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 p.p.s.a. postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle złożonego w ramach wniosku o przyznanie pomocy oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca jest współwłaścicielem domu o powierzchni 134 m2. Źródłem dochodów wnioskodawcy w kwocie 5.500 zł brutto miesięcznie jest stosunek pracy. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawcę obciążają: - alimenty w kwocie 1.400 zł miesięcznie; - spłata kredytu w wysokości około 950 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że ponosi również wydatki z tytułu dojazdu do pracy w kwocie 400 zł miesięcznie. Po opłaceniu wszelkich rachunków na bieżące utrzymanie pozostaje mu kwota około 550 zł. Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 28 maja 2013 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: 1) odpisów zeznań podatkowych za lata 2011 i 2012 złożonych do urzędu skarbowego a w przypadku ich nieskładania – odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ww. lata; 2) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; 3) kserokopii dokumentów obrazujących aktualną wysokość świadczeń alimentacyjnych obciążających wnioskodawcę; 4) kserokopii dokumentów obrazujących aktualną wysokość należności kredytowych obciążających wnioskodawcę; 5) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy (utrzymanie domu, opłaty za energię elektryczną, gaz, opłaty za wodę, telefon, inne); 6) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Stosowne wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone na podany przez niego adres do korespondencji w dniu 13 czerwca 2013 r. W dniu 28 czerwca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły: - kserokopie zeznań podatkowych za lata 2011 - 2012; - wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy prowadzonego przez [...] Bank [...] S.A. za okres 19 marca – 19 czerwca 2013 r. Ponadto wnioskodawca nadesłał pisemne oświadczenie w którym wskazał, że: - posiada dwa rachunki bankowe, przy czym na jeden z nich przelewane jest jego wynagrodzenie; za pośrednictwem drugiego rachunku wnioskodawca spłaca z kolei wszelkie obciążające go należności; - jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Ford [...] rok produkcji 2002 o wartości rynkowej 9.000 zł. W sprzeciwie wnioskodawca skorygował wydatki na paliwo na kwotę 450 zł, oraz uzupełnił informację o historię z jego rachunku w Banku Spółdzielczym w S. Saldo na tym rachunku na dzień 13 czerwca 2013 r. wynosiło 53,10 zł. W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy mieć na uwadze, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy (stanowiącego z założenia pomoc dla osób niemajętnych) winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że pełne koszty sądowe w przedmiotowej sprawie kształtują się w wysokości: - wpis od skargi wynoszący 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm. – zwane dalej "rozporządzeniem"); - ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji, gdy orzeczenia nie będzie podlegać uzasadnieniu z urzędu (§ 2 rozporządzenia kości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192); - ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia). Per saldo koszty sądowe w niniejszym postępowaniu wynoszą zatem 400 zł. Co oczywiste, na obecnym etapie postępowania koszty sądowe zamykają się w kwocie 200 zł stanowiącej wpis od wniesionej skargi. Mając powyższe na uwadze, dokonując oceny złożonego wniosku, jak i znajdujących się w aktach dokumentów, Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia z kosztów sądowych. W ocenie Sądu istotnie, zestawienie ww. wysokości kosztów sądowych z sytuacją majątkową (dochodową) wnioskodawcy nie uzasadnia uznania, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy przede wszystkim wskazać, że dochody wnioskodawcy z tytułu stosunku pracy mają charakter dochodów stałych i są relatywnie wysokie (3.890 zł netto). Pozwala to przypuszczać, że wnioskodawca winien uwzględnić możliwość poniesienia kosztów powstałych w niniejszej sprawie, czyniąc oszczędności choćby z bieżących dochodów, bądź też zabezpieczając odpowiednią ich sumę w środkach posiadanych w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, fakt uiszczania określonych należności (m.in. takich, jak w realiach niniejszej sprawy: świadczeń alimentacyjnych i należności kredytowych) nie może przesądzać o niejako automatycznym przyznaniu prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie hierarchizuje się bowiem ponoszonych przez stronę wydatków (nawet tych koniecznych) lecz zestawia się rozmiar kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy z jej aktualnymi możliwościami płatniczymi. Przedmiotowe zestawienie wysokości kosztów sądowych z sytuacją materialną wnioskodawcy nie daje podstaw do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez wnioskodawcę procesów sądowych w sytuacji, gdy wnioskodawca jest osobą dysponującą określonym majątkiem, osiągającą dochody w wysokości 5.500 zł brutto miesięcznie, jak też regulującą wszystkie wymagalne zobowiązania. Należy podkreślić za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1051/11, LEX nr 984679). W ocenie Sądu wysokość osiąganych dochodów oraz sytuacja finansowa wynikająca z przedstawionych dokumentów i oświadczeń wnioskodawcy jednoznacznie wskazują, że jest on w stanie ponieść pełne koszty postępowania w przedmiotowej sprawie. Nawet przy stałych kosztach ok. 3.100 zł - co wynika z dokumentów (alimenty, rata kredytu, paliwo, stałe opłaty za prąd i media) - w dyspozycji wnioskodawcy pozostają środki pozwalające na bieżące utrzymanie się i zaoszczędzenie sumy pieniężnej związanej z prowadzeniem postępowania sądowo-administracyjnego w przedmiocie kontroli decyzji Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia 28 lutego 2013 r. (nr [...]), tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania wysokość wpisu od złożonej w tej sprawie skargi wynosi 200 zł. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.