III SA/Gd 419/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie WSA Alina Dominiak, NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 3 stycznia 2007 r. Starosta działając w oparciu o art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B, C, D, BE, CE, DE wydanego R. F. do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji do prowadzenia pojazdów. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że w/w dopuścił się szeregu naruszeń przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego przekraczając dopuszczalny limit punktów karnych. W następstwie odwołania R. F. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i odmówiło skierowania w/w na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w ramach posiadanych uprawnień. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że jedno z wykroczeń przypisanych R. F. zostało stwierdzone nie przez Policję, a przez funkcjonariuszy Straży Gminnej. W dacie jego popełnienia Straż Gminna nie była zaś uprawniona do nakładania mandatów karnych, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2007 r. Tym samym od ogólnej liczby 26 punktów karnych należało odjąć 6 punktów. W reasumpcji ustalona liczba winna wynosić 20 punktów karnych. Jest to zatem wartość niższa od dopuszczalnego limitu, którego przekroczenie skutkuje wystąpieniem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i zatrzymaniem prawa jazdy. W następstwie skargi Komendanta Wojewódzkiego Policji na w/w decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt IIISA/Gd 18/08 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie wskazując w uzasadnieniu orzeczenia, że organ nie wyjaśnił istotnych rozbieżności dotyczących wykroczenia popełnionego w dniu 19 września 2005 r. R. F. przyjął bowiem mandat karny dotyczący tego wykroczenia, kwestionując następnie własne sprawstwo i wskazując, że wykroczenie popełnił jeden z zatrudnianych kierowców. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania R. F. od decyzji organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję zawierającą identyczne rozstrzygnięcie jak decyzja z dnia 21 maja 2007 r. W uzasadnieniu nowo wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, że uwzględnił wskazania Sądu dotyczące dalszego toku postępowania. Nie mniej jednak ponowne rozpatrzenie sprawy dało podstawę do przyjęcia, że odwołanie strony należy ponownie uznać za zasadne. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ustalenia zawarte we wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji dotyczące faktu popełnienia wykroczenia jak i naliczonych za dane wykroczenie punktów karnych są dla organów administracji wiążące. Dokonane ustalenia - oparte m.in. o w/w wyrok Trybunału Konstytucyjnego - prowadzą zaś do przyjęcia, że w okresie 27 maja – 23 września 2005 r. punkty karne przypisane R. F. mogły być naliczone z wyłączeniem wykroczeń z dnia 27 maja i 19 września 2005 r. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wykroczenie z dnia 19 września 2005 r. wobec stosownego oświadczenia R. K. nie mogło zostać popełnione przez odwołującego. Z kolei wykroczenie z dnia 27 maja 2005 r. zostało stwierdzone przez organ nie mający do tego ustawowych uprawnień. W konsekwencji dokonanych ustaleń organ odwoławczy przyjął, że ostateczna liczba punktów karnych przypisana R. F. wynosi 10, co oznacza, że jest niższa od dopuszczalnego limitu, którego przekroczenie skutkuje wystąpieniem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i zatrzymaniem prawa jazdy. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Komendant Wojewódzki Policji zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym poprzez uznanie, że wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest bezzasadny. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że punkty karne są integralną częścią postępowania mandatowego jak i postępowania przed sądem, w związku z czym nie jest prawnie dopuszczalne rozdzielanie obu spraw. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest zaś organem upoważnionym do uchylania prawomocnych mandatów karnych, a tym samym nie może decydować o usunięciu z ewidencji punktów karnych przyznanych na podstawie wpisów ostatecznych. R. F. za jedno z wykroczeń został bowiem ukarany prawomocnym mandatem karnym kredytowanym. Z kolei fakt popełnienia przez w/w drugiego wykroczenia stanowił przedmiot postępowania przed Sądem Rejonowym w S., a następnie Sądu Okręgowego w S. Skazujący wyrok karny sądu I instancji został przez sąd odwoławczy utrzymany w mocy. Tym samym w ocenie podmiotu skarżącego rozważania Samorządowego Kolegium Odwoławczego odnośnie w/w wykroczeń są dla sprawy bez znaczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. Sąd wydał postanowienie o przeprowadzeniu dowodu z akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sygn. III SA/Gd 18/08. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd był związany poglądem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt 18/08. Zgodnie z art. 153 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania prawne co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę organ dopuścił się błędów w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, czego wyrazem była wewnętrzna sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a okolicznościami zawartymi w uzasadnieniu decyzji albowiem w omawianej sprawie żadnego mandatu nie wystawił organ nieuprawniony. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić. Przepis art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) stanowi, że komendant wojewódzki Policji prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się ( ...), jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo wyrokami nakazowymi lub mandatami karnymi ( § 4 ust. 1 rozporządzenia Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz. U . Nr 236, poz. 1998, ze zm.). Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji - decyzją starosty, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. W takiej sytuacji komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy ( § 7 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia). Wniosek taki sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych ( § 7 ust. 2 rozporządzenia). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest pogląd, że organ administracji, jak też sąd administracyjny nie może dokonywać oceny zasadności uznania, że ktoś przekroczył przepisy ruchu drogowego czy też "prawidłowości zakwalifikowania" przekroczenia przepisów ruchu drogowego przez osobę, wobec której komendant wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji. Ilość punktów jest pochodna od stwierdzenia przekroczenia przepisów ruchu drogowego oraz kwalifikacji takiego przekroczenia. W sprawie niniejszej Komendant Wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji R. F. wobec przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego (łącznie 26 punktów). Organ odwoławczy dokonując weryfikacji w/w wniosku uznał w pierwszej kolejności, że R. F. nie popełnił wykroczenia z dnia 19 września 2005 r., za które naliczono mu 6 punktów karnych. Organ stwierdził, że R. F. "wziął na siebie" odpowiedzialność za popełnienie wykroczenia, które w rzeczywistości zostało popełnione przez jego kierowcę R.K. Należy jednak zauważyć, że R.F. za naruszanie w dniu 19 września 2005 r. przepisów o ruchu drogowym ukarany został mandatem karnym nałożonym przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w L., który przyjął, a zatem z tą chwilą mandat stał się prawomocny i stanowił podstawę do wpisania naruszenia do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego ( mandat z dnia 31 października 2005 r., k. [...] akt III SA/Gd 18/08). W myśl z art. 101 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu. Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. Inny organ nie ma kompetencji do uchylenia prawomocnego mandatu karnego. Nie może tego uczynić również minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawujący na mocy art. 102 Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia nadzór nad postępowaniem mandatowym (por.: komentarz Janusza Lewińskiego do art. 102 powołanej ustawy, LexPolonica ). Odnosząc się z kolei do stanowiska organu odnośnie faktu popełnienia przez R. F. w dniu 27 maja 2005 r. wykroczenia, za które naliczono mu 10 punktów karnych, Sąd stwierdza, że również nie może się z nim zgodzić. Wprawdzie wykroczenie jakiego dopuścił się w tym dniu R. F.i zostało zarejestrowane przez radar straży miejskiej tj. organ, którego kompetencje do badania prędkości pojazdów zostały wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r., sygn. U 1/07 zakwestionowane, jednak uwadze organu umknął fakt, że R. F. został uznany za winnego popełnienia tego wykroczenia prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego ( wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia z dnia 18 stycznia 2006 r. sygn. akt [...], utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt [...], k. [...] akt IIISA/Gd 18/08). Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wydając takie orzeczenie w sprawie Sąd oparł się, poza notką urzędową straży miejskiej wraz ze zdjęciem wykonanym przez radar, również na wyjaśnieniach R. F., który przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. W sytuacji zatem, gdy naliczenie punktów karnych za popełnione w dniu 27 maja 2005 r. wykroczenie było konsekwencją zapadłego wcześniej wyroku sądu powszechnego, usunięcie tych punktów z ewidencji mogłoby nastąpić jedynie na skutek wzruszenia w/w orzeczenia. Sam fakt utraty mocy obowiązującej przez § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego ( Dz. U. z 2003 r. Nr 14, poz. 144 ze zm.) – w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r. – nie wywołał skutku w postaci możliwości usunięcia punktów karnych nałożonych przy zastosowaniu w/w przepisu. Kwestii tej nie przesadził również tutejszy Sąd w poprzednim wyroku z dnia 8 maja 2008 r. Sąd stwierdził jedynie, że organ słusznie uwzględnił skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Na marginesie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie, funkcjonariusz straży gminnej nie stwierdził faktu popełnienia wykroczenia przez R. F. i nieuprawnione jest tym samym użycie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sformułowania, że to organ nieuprawniony dokonał "stwierdzenia wykroczenia". Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało kompetencji do "anulowania" przypisanych R. F. 16 punktów w związku z nałożeniem na niego w dniu 31 października 2005 r. prawomocnego mandatu karnego, jak również uznaniem go przez sąd powszechny za winnego popełnienia w dniu 27 maja 2005 r. kolejnego wykroczenia. Sąd nie znajduje bowiem przepisu prawa, który dawałby temu organowi podstawy do dokonywania weryfikacji wpisów do ewidencji dokonywanych na podstawie prawomocnych orzeczeń i mandatów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego i uznawania ich ze nieistniejące. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów ma swoją podstawę w dyspozycji art. 200 w/w ustawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni wszystkie wskazania zawarte w treści przedmiotowego uzasadnienia.