III SA/Gd 421/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Felicja Kajut ( spr. ) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B. C. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 5 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia 19 maja 2011 r. nr [...] , 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. C. 357 ( trzysta pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 6 maja 2011 r. skierowanym do Burmistrza Miasta B. C. reprezentowana przez radcę prawnego zwróciła się o wymeldowanie F. C. z lokalu nr [...] położonego w L. przy [...]. W uzasadnieniu wniosku B. C. – najemczyni w/w lokalu wskazała, że F. C. w przedmiotowym lokalu po rozwodzie zajmował jeden pokój, który opuścił pod koniec 2009 r. przeprowadzając się do R. w Gminie [...]. W związku z tym w sprawie zachodzą przesłanki do wydania rozstrzygnięcia w kwestii wymeldowania w/w osoby z uwagi na dyspozycję art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Postanowieniem z dnia 19 maja 2011 r. znak [...] Burmistrz Miasta działając na podstawie art. 61a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania F. C. wskazując w uzasadnieniu, że postępowanie nie dotyczy interesu prawnego wnioskodawczyni. W związku z tym wnioskodawczyni nie może być stroną tego postępowania. Organ powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 488/10. Z kolei proceduralną podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania stanowił w ocenie organu art. 61a § 1 k.p.a. W zażaleniu na w/w postanowienie B. C. reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o jego uchylenie. Skarżąca podała, że wskazywany przez organ I instancji wyrok dotyczył zupełnie odmiennego stanu faktycznego i w rozpatrywanej sprawie absolutnie nie ma zastosowania. W ocenie skarżącej umowa najmu jest bezsprzecznie tytułem prawnym do lokalu. Tym samym umowa ta jest źródłem interesu prawnego najemcy w sprawie o wymeldowanie określonej osoby z lokalu. Interes ten potwierdza nadto brzmienie art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2011 r. znak [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 61a § 1 i 2 k.p.a. utrzymał w mocy zakwestionowane postanowienie Burmistrza Miasta. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano, że B. C. nie jest właścicielem spornego lokalu a jako najemca nie posiada interesu prawnego niezbędnego do wszczęcia postępowania w przedmiocie wymeldowania osoby zamieszkującej w lokalu. Kwestia wymeldowania w żaden sposób nie wpływa bowiem na jej sytuację prawną nawet gdy jako najemca zamieszkuje w tym samym lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na w/w postanowienie B. C. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Postanowieniu Wojewody skarżąca zarzuciła: - naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną wykładnię pojęcia "strona" w tym postępowaniu; - naruszenie procedury poprzez nie zamieszczenie w zaskarżonym postanowieniu treści wymaganej przez art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała stanowisko wyrażone przez organy administracji publicznej wskazując, że osoba mająca tytuł prawny do lokalu ma status strony w postępowaniu o wymeldowanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oceniając zakwestionowane rozstrzygnięcie Wojewody w oparciu o w/w kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze należy wskazać, iż podstawową przesłanką decydującą o uzyskaniu statusu strony w postępowaniu administracyjnym, którego to statusu w rozpatrywanej sprawie skarżącej odmówiono, jest posiadanie interesu prawnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie prawa wskazuje się najczęściej, że posiadanie interesu prawnego w konkretnym postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Co równie istotne, tak rozumiany interes prawny może wynikać nie tylko z przepisów materialnego prawa administracyjnego, ale również z przepisów prawa cywilnego. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 106/06, System Informacji Prawnej Lex nr 319423), w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie (zameldowanie) interes prawny wnioskodawcy wywodzi się najczęściej z przysługującego mu prawa do nieruchomości o charakterze rzeczowym, tj. prawa własności, użytkowania wieczystego czy spółdzielczych praw do lokalu. Nadto, interes prawny można wywodzić z praw o charakterze zobowiązaniowym, zwłaszcza z prawa najmu lokalu. W świetle w/w ugruntowanego stanowiska, iż interes prawny wynika z przepisów prawa materialnego, w tym również przepisów prawa cywilnego, nie można zaaprobować poglądu, w świetle którego stroną postępowania w sprawie dotyczącej zameldowania (wymeldowania) może być wyłącznie osoba, która jest lub ma być zameldowana. Przeciwko takiej argumentacji przemawia bowiem m.in. regulacja dotycząca prawa własności i jego ochrony zawarta w art. 140 i art. 222 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny., a także regulacja art. 690 ustawy – Kodeks cywilny, zgodnie z którym do ochrony najemcy lokalu mieszkalnego stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Te przepisy pozwalają w ocenie Sądu na przyjęcie, że postępowanie o zameldowanie lub wymeldowanie określonej osoby w danym lokalu dotyczy interesu prawnego osoby, która ma tytuł prawny do lokalu. Co równie istotne, w świetle art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Nadto osoby te są obowiązane do zawiadamiania właściwego organu gminy o stałym lub czasowym pobycie innej osoby w ich lokalach (pomieszczeniach) oraz o opuszczeniu przez nią tego lokalu (pomieszczenia), jeżeli osoba ta nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, należy wskazać, że skarżąca jest najemcą spornego lokalu. Tym samym dysponuje tytułem prawnym do tego lokalu (umową najmu), co oznacza, że w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest stroną postępowania o wymeldowanie określonej osoby. Pogląd ten w pełni potwierdza uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta w dniu 5 grudnia 2011 r. (sygn. akt II OPS 1/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w której wskazano, że osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną, w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W związku z tym Sąd uznał, że argumentacja organów administracji publicznej, które w rozpatrywanej sprawie wydały niekorzystne dla skarżącej rozstrzygnięcia odmawiające jej przymiotu strony narusza dyspozycję art. 28 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Niezależnie od powyższego Sąd pragnie wskazać, że Wojewoda w wydanym postanowieniu wybiórczo odniósł się do zarzutów zawartych w zażaleniu na postanowienie Burmistrza Miasta. Milczeniem potraktowano bowiem zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie Sądu zasadnie zatem skarżąca podniosła w skardze naruszenie dyspozycji art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. W reasumpcji wszystkich powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w oparciu o dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta z dnia 19 maja 2011 r. W kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o dyspozycję art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną na rzecz skarżącej kwotę 357 zł składają się: kwota 100 zł uiszczona przez skarżącą tytułem wpisu od skargi, kwota 240 zł stosownie do brzmienia § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz kwota 17 zł uiszczona przez skarżącą tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.