III SA/Gd 430/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-07-08
Skład orzekający: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, który nigdy nie podjął pracy zarobkowej, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała po ukończeniu przez niego 25. roku życia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, nawet jeśli niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nią 25. roku życia, ze względu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją. Ponadto, sąd uznał, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez opiekuna z powodu konieczności sprawowania całodobowej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia i stanowi podstawę do przyznania świadczenia, nawet jeśli opiekun nigdy wcześniej nie pracował.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki wieku powstania niepełnosprawności męża (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz na fakt, że skarżąca nigdy nie podjęła pracy zarobkowej, co miało oznaczać brak związku przyczynowo-skutkowego między opieką a rezygnacją z zatrudnienia. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 kwietnia 2021 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 7 stycznia 2021 r. nr (...).
M.W. (dalej jako "wnioskodawczyni, "strona" albo "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 14 kwietnia 2021 r. nr (...) wydaną w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 7 grudnia 2020 r. M.W. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w (...) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem Z.W. (ur. [...] 1956 r.).
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie Wójt Gminy (...) wydał w dniu 7 stycznia 2021 r. decyzję nr (...), którą odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W podstawie prawnej decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r.").
W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo opisał sytuację życiową strony.
W oparciu o rodzinny wywiad środowiskowy wskazał m.in., że M.W. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z niepełnosprawnym mężem. Małżonkowie posiadają czworo dzieci, które nie zamieszkują z rodzicami. Mieszkanie strony nie jest dostosowane do niepełnosprawności męża, jest wyposażone tylko w potrzebne sprzęty codziennego użytku, mieści się w nim kuchnia, pokój i łazienka. Widoczne są ogromne potrzeby w doposażeniu mieszkania i zminimalizowaniu barier architektonicznych.
Z.W. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W.
z dnia 25 listopada 2004 r. Spowodowana wypadkiem w pracy niepełnosprawność męża wnioskodawczyni istnieje od 1982 r., to jest od 26 – go roku życia, zaś ustalony znaczny stopień niepełnosprawności od 24 sierpnia 2005 r. Zgodnie z protokołem oględzin sądowo - lekarskich z 13 października 1997 r. mąż wnioskodawczyni odniósł bardzo poważne urazy, na skutek czego otrzymał trzecią grupę inwalidzką i nie był zdolny do jakiejkolwiek pracy. W 1993 r. Z.W. zaczął mieć urojenia i omamy, dlatego w 1994 r. umieszczono go w szpitalu psychiatrycznym gdzie był hospitalizowany oraz poddany leczeniu farmakologicznemu. W 1996 r. ponownie pojawiły się u męża wnioskodawczyni urojenia i omamy, w 1997 r. znowu trafił do szpitala psychiatrycznego, gdzie rozpoznano u niego zespół paranoidalny (na podłożu schizofrenii). Zgodnie z informacją zawartą w protokole z dnia 13 października 1997 r. ustalono, że Z.W. od marca 1997 r. jest całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej. Natomiast zgodnie z orzeczeniem z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. Z.W. od 24 sierpnia 2004 r. zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter stały. Wskazane okoliczności spowodowały utratę samodzielności życiowej.
Organ ustalił, że opieka żony polega m.in.: na przygotowywaniu i podawaniu posiłków, osobistym karmieniu (ze względu na brak uzębienia spowodowanego chorobą psychiczną posiłki muszą być odpowiednio rozdrobnione), podawaniu leków w różnych porach, pomocy przy codziennej higienie, ubieraniu męża, utrzymywaniu porządku i ciepła w mieszkaniu, dbaniu o regularne wizyty u lekarzy. Z.W. boi się wychodzić z domu, jego strach potęguje trwająca pandemia, pojawiły się u niego zaniki pamięci oraz problemy samodzielnego poruszania się. Wnioskodawczyni co do zasady nie może zostawić męża samego w domu. Opieka wymaga zaangażowania i zrozumienia potrzeb męża. Jest czasochłonna i wymaga od wnioskodawczyni dużej mobilizacji i organizacji. Mając na względzie bezpieczeństwo męża i konieczność realizacji jego uzasadnionych potrzeb M.W. nie ma perspektyw na zatrudnienie w związku z koniecznością zaspokojenia niezbędnych potrzeb opiekuńczych oraz musi pozostawać w bierności zawodowej. Niewątpliwie sprawowana opieka jest osobista, całodobowa i odpowiednia. Jej pozbawienie będzie skutkować zagrożeniem życia.
Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że stan zdrowia Z.W. ulega pogorszeniu. Niepodejmowanie pracy przez wnioskodawczynię wynikało z konieczności sprawowania opieki nad osobami bliskimi, jednocześnie nad dziećmi i mężem, a konieczność opieki nad mężem bezwzględnie zachodzi do dzisiaj. Ponadto ustalono, że wnioskodawczyni jest świadczeniobiorcą specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 stycznia 2015 r. M.W. wskazała w oświadczeniu rezygnację ze specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Zestawiając realia sprawy z obowiązującą regulacją normatywną organ wskazał, że przyczyną odmowy przyznania żądanego świadczenia jest niespełnienie warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych albowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem przez nią 25 - go roku życia oraz przepis art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., który stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W wyniku rozpoznania odwołania M.W. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wydanego w dniu 14 kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wskazało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 u.ś.r.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium wyjaśniło, że podstawy odmownego rozpatrzenia wniosku nie mogło stanowić stwierdzenie tzw. przesłanki wieku osoby niepełnosprawnej związanej z momentem powstania niepełnosprawności, w tym jej stwierdzenia u osoby dorosłej (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wydany w sprawie K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) Kolegium podzieliło linię orzeczniczą sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i stwierdzają o konieczności uchylenia decyzji. W świetle jednolitego orzecznictwa organ odwoławczy przyjął, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy stosować z pominięciem tej części tego przepisu, która została uznana za niekonstytucyjną. Oznacza to, że w sprawie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stać na przeszkodzie nabyciu przez opiekuna osoby dorosłej prawa do wnioskowanego świadczenia.
Organ wykluczył też wystąpienie w sprawie negatywnej przesłanki wynikającej z treści art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r.
Organ odwoławczy zauważył natomiast, że organ pierwszej instancji pominął zupełnie ocenę przesłanek warunkujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem należnym za samo sprawowanie opieki. Jest to świadczenie należne za rezygnację z aktywności zawodowej wymuszoną koniecznością sprawowania opieki nad najbliższą osobą. Treść przepisu ustanawia szereg przesłanek, które muszą zostać spełnione łącznie, aby wnioskodawca mógł otrzymać świadczenie. Główną przesłanką jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę, na co wskazują słowa "w celu sprawowania opieki".
Z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że opieka nad mężem sprawowana przez wnioskodawczynię od 1982 r., wcześniej połączona z opieką nad czwórką małych dzieci spowodowała, że M.W. nigdy nie była aktywna zawodowo. W przedmiotowym postępowaniu niezbędne zatem było poczynienie ustaleń co do tego, czy niepodejmowanie pracy ma realny, faktyczny związek z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Związek ten musi być bezpośredni, zatem należało ustalić jaką pracę wnioskująca gotowa byłaby podjąć, uwzględniając posiadane kwalifikacje, gdyby nie konieczność sprawowania osobistej opieki nad mężem oraz jakie kroki podejmowała w tym celu.
Uzupełniając postępowanie w tym zakresie organ pierwszej instancji przekazał oświadczenie wnioskodawczyni, z którego wynika, że M.W. ukończyła szkołę zawodową w specjalności krawiec - szwacz, ale nigdy nie podjęła pracy zawodowej ponieważ opiekowała się dziećmi, a po wypadku również niepełnosprawnym mężem.
W tej sytuacji M.W. ani wcześniej, ani obecnie nie planowała podjąć się wykonywania pracy zawodowej. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła przy tym jaką pracę gotowa byłaby podjąć, gdyby nie konieczność sprawowania osobistej opieki na niepełnosprawnym mężem.
W tym stanie Kolegium uznało, że w sprawie nie występuje przesłanka polegająca na niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie można bowiem zapominać,
że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż ta opieka wynika
z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację
z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Wnioskodawczyni nigdy nie podejmowała pracy zawodowej i nigdy jej podjęcia nie planowała. Brak zamiaru podjęcia pracy zawodowej powoduje więc, że nie sposób dopatrzyć się w sytuacji strony związku pomiędzy koniecznością opieki nad mężem, który niewątpliwie jej wymaga, a niepodejmowaniem przez nią pracy zawodowej.
W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie, M.W. wskazała na krzywdzący charakter decyzji.
Skarżąca wyjaśniła, że wskazanie pracy jaką mogłaby podjąć, gdyby nie opiekowała się na mężem jest trudne do określenia, ponieważ przez wiele lat musiała przebywać w domu bierna zawodowo. Umiejętności, które zdobyła w szkole zawodowej jako krawcowa dawno już utraciła, nie praktykując tego zawodu. Niewyobrażalnym jest natomiast pozostawienie męża bez stałej opieki w jego obecnym stanie zdrowia. Brak zapewnienia opieki diametralnie zmieniłby sytuację życiową męża, którego egzystencja jest całkowicie uzależniona od skarżącej. Uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wynika nie tylko z rezygnacji z pracy ale też z niepodejmowania jej w celu zapewnienia tej opieki. Organ niesłusznie zatem stwierdził brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad mężem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje
w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ
na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie
ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, aczkolwiek ich rozstrzygnięcia uwarunkowane były ustaleniem odmiennych przesłanek negatywnych.
Organ pierwszej instancji stanął bowiem na stanowisku, że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zakreślona przez przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niezdolność do samodzielnej egzystencji u męża skarżącej, zgodnie z orzeczeniem, powstała po ukończeniu przez niego 25 - go roku życia i tym samym wiek ten nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie.
Organ odwoławczy podważył natomiast istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką i niewykonywaniem przez nią pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium, decydujące znaczenie odgrywa fakt, że skarżąca do tej pory w ogóle nie pracowała.
Orzecznictwo sądów administracyjnych zdążyło już uporać się ze sporem prawnym co do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo
że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.), nie powstała przed ukończeniem
18 – go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.
Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2. sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych
z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.
Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone
w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać,
czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października
2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji było zatem w analizowanym zakresie nietrafne, co słusznie dostrzegł organ odwoławczy.
Ocenie poddać w tej sytuacji należało negatywne ustalenie organu drugiej instancji, a konkretnie, czy w sprawie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
a sprawowaną opieką.
Zdaniem Sądu argumentacja organu drugiej instancji na tle okoliczności faktycznych sprawy jest ewidentnie wadliwa, a wydane rozstrzygnięcie nie do zaakceptowania. Oceniając zaprezentowane stanowisko należy wskazać, że w sprawie nie jest kwestionowane, że mąż skarżącej wymaga nieprzerwanej
i intensywnej opieki. W wyniku zaistniałego wypadku jego stan zdrowia pogorszył się drastycznie, a proces ten nadal postępuje. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest szereg orzeczeń organów uprawnionych do orzekania o niepełnosprawności wydanych na rzecz męża skarżącej. Sprawowanie opieki, jak i jej zakres, który swoją drogą obejmuje wszelkie niemal czynności związane z egzystencją człowieka, również nie budzą najmniejszych wątpliwości. Okoliczności te są w zasadzie niesporne, przy czym zostały na tyle dobrze udokumentowane w aktach sprawy, że zbędnym byłoby ich ponowne przytaczanie. Szczególnego podkreślenia w tym kontekście wymaga jednak to, że w ustalonym stanie faktycznym skarżąca nie ma najmniejszych możliwości opuszczenia męża a tym samym podjęcia pracy, albowiem wiązałoby się to z pozbawieniem męża niezbędnej opieki. W realiach sprawy ustalono bowiem,
że przedmiotowa pomoc ze strony skarżącej musi być niesiona bezustannie.
W ocenie Sądu, w tej sytuacji ocena przebiegu pracy zawodowej skarżącej,
a w zasadzie jego brak, nie może być uznane za przesłankę braku związku pomiędzy sprawowaną aktualnie przez skarżącą opieką i niemożnością podjęcia przez nią zatrudnienia. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana adekwatnie do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia. Przede wszystkim jednak, co umknęło organowi, z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy, a w realiach niniejszej sprawy konieczność objęcia niepełnosprawnego członka rodziny opieką niewątpliwie uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. W jej sytuacji podjęcie pracy jest po prostu niemożliwe. W sytuacji jaka ma miejsce w niniejszej sprawie czynienie rozważań na temat tego, czy po osiągnięciu pełnoletniości skarżąca w ogóle pracowała, jak też jaką aktualnie pracę byłaby ewentualnie w stanie podjąć (gdyby nie opiekowała się mężem) jawi się jako całkowicie bezcelowe i a limine zbędne. Pełnienie całodobowej opieki, co dla Sądu jest oczywiste w świetle dokumentacji zawartej w przedstawionych aktach administracyjnych, całkowicie uniemożliwia podjęcie skarżącej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Trafnie zauważył to organ pierwszej instancji wyjaśniając w uzasadnieniu wydanej decyzji, że: "niepodejmowanie pracy przez wnioskodawczynię wynikało z konieczności sprawowania opieki nad osobami bliskimi, jednocześnie nad dziećmi i mężem, a konieczność opieki nad mężem bezwzględnie zachodzi do dzisiaj". O ile więc organ ten naruszył art. 17 ust. 1b u.ś.r., to nieprawdzie jest stwierdzenie organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji pominął zupełnie ocenę przesłanek warunkujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Decyzja tego organu jest również wadliwa, niemniej jednak ocena w tym przedmiocie została dokonana i Sąd potwierdza jej prawidłowość.
W tej sytuacji przyjąć należało, że odmawiając skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynikało,
że zachodzą przesłanki do jego przyznania organy administracji naruszyły, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jako że nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów doprowadziło do odmowy ustalenia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zasadnym jest uznanie, że w sprawie doszło również do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Organ pierwszej instancji dopuścił się również, z przyczyn wyjaśnionych na wstępie rozważań prawnych zawartych w przedmiotowym uzasadnieniu, naruszenia art. 17 ust. 1b wskazanej wyżej ustawy.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.
Wyrok w sprawie został wydany w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji uwzględni przedstawioną przez Sąd ocenę prawną zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło