III SA/Gd 434/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 27 czerwca 2007 r. nr [...] w oparciu art. 104 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu A P z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Z uzasadnienia wynika, iż z wnioskiem o wymeldowanie A. P. wystąpiła była żona – I. P., która jest właścicielką przedmiotowego lokalu wskazując, że wymieniony od lipca 2005 r. zamieszkuje w Niemczech. W trakcie postępowania wnioskodawczyni zeznała, że A. P. od 1986 r. mieszkał z nią w Niemczech. W kwietniu 2005 r. zameldowała męża na pobyt stały i do lipca tego roku użytkował on lokal. Kiedy okazało się, iż mąż nie zapłacił wysokiego rachunku za rozmowy telefoniczne ze swoją partnerką, zażądała aby uregulował rachunek albo żeby się wyprowadził z mieszkania. A. P. zdecydował się wyprowadzić i wrócił do Niemiec. W grudniu 2006 r. orzeczono jej rozwód z A. P. W lokalu nie ma już żadnych rzeczy należących do byłego męża. A. P. nie zwrócił kluczy do mieszkania, gdyż twierdził że je zagubił. W związku z tym I. P. założyła w drzwiach dodatkowy zamek. Obecnie swoje mieszkanie wynajmuje. Przesłuchany do protokołu A. P. wyjaśnił, iż posiada dwa obywatelstwa – polskie i niemieckie. Przez ostatnie 20 lat pracował w Niemczech, gdzie obecnie pobiera emeryturę. Od kwietnia 2005 r. do października 2006 r. mieszkał w przedmiotowym lokalu. W 2006 r. zamieszkiwał tam w styczniu, lutym, wrześniu, listopadzie i grudniu. W Wielkanoc 2007 r. skradziono mu samochód, w którym były klucze do lokalu. Ponieważ była żona odmawia przekazania kluczy do lokalu, po przyjeździe do Polski zatrzymał się u córki w R. Dalej stwierdził, że nie zamierza dokonać wymeldowania z mieszkania nr [...] przy ul. [...] w G., gdyż należy ono do niego w równym stopniu jak do byłej małżonki. Nie wie dlaczego w księdze wieczystej jako właściciel figuruje jedynie I. P. i zamierza w tej sprawie wystąpić do sądu. Wyraził chęć zamieszkania w lokalu, jak tylko uzyska klucze od byłej żony. I. P. odnosząc się do wyjaśnień byłego męża oświadczyła, że mówił on nieprawdę, gdyż mieszkał w spornym lokalu do lata 2005 r., kiedy to wyprowadził się zabierając wszystkie swoje rzeczy. Ponieważ nie było jej stać na utrzymanie mieszkania, musiała je wynająć. Na poparcie swoich twierdzeń przedstawiła kopię umowy najmu lokalu z dnia 2 lutego 2006 r. Organ przytoczył następnie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i uznał, że w sprawie została spełniona przesłanka wymeldowania A. P. z przedmiotowego lokalu. Organ zaznaczył, iż w kontekście przedstawionej kopi umowy najmu lokalu nie są wiarygodne twierdzenia zainteresowanego o przebywaniu w lokalu w ciągu 2006 r. Gdyby nawet podzielić stanowisko strony, że to niezawiniony brak dostępu do lokalu jest powodem niezamieszkiwania w miejscu zameldowania, to należałoby się spodziewać stosownych udokumentowanych działań z jego strony w celu przywrócenia mu dostępu do lokalu. Wypowiedzi A. P. i jego pełnomocnika wskazują raczej, iż stronie faktycznie zależy na własności lokalu, niż na możliwości dalszego z niego korzystania. Organ wskazał przy tym na rejestracyjną funkcję instytucji zameldowania. A. P., reprezentowany przez pełnomocników, odwołał się od decyzji podnosząc, że brak dostępu do mieszkania nie jest jednoznaczny z opuszczeniem miejsca stałego pobytu. Wciąż deklaruje zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu. Odwołujący się podkreślił, iż zakup mieszkania został sfinansowany z wspólnego majątku jego i I. P. Kupując na własne nazwisko mieszkanie nr [...] przy ul. [...] w G. I. P. oszukała jego i dzieci. Wojewoda [...] decyzją z dnia 16 sierpnia 2007 r. utrzymał w mocy wyżej opisaną decyzje organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko Prezydenta Miasta [...] i stwierdził, iż A. P. niewątpliwie wyprowadził się z lokalu dobrowolnie. Jak wynika z zeznań stron złożonych w trakcie postępowania w innym miejscu koncentruje się jego centrum życiowe. Odwołujący się mimo składanych deklaracji nie wystąpił do sądu z pozwem o wydanie kluczy do przedmiotowego lokalu, co należy odczytywać, jako rezygnację z dochodzenia swoich praw i powrotu do lokalu. Organ odwoławczy zaznaczył, iż w sprawie została spełniona przesłanka zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych upoważniająca organ meldunkowy do wymeldowania strony. Instytucja zameldowania ma jedynie charakter ewidencyjny i powinna odzwierciedlać stan faktyczny, natomiast ustaleniem prawa do lokalu zajmują się sądy powszechne. Odnośnie braku zamiaru opuszczenia lokalu przez A. P. organ zauważył, że okoliczność ta może być ustalona przez organ meldunkowy na podstawie obiektywnych okoliczności. W ocenie Wojewody zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że A. P. od dłuższego czasu nie przebywa w lokalu, co więcej nie podejmował żadnych działań prawnych, aby umożliwiono mu powrót do mieszkania. Z kolei jego deklaracje w sprawie przyszłego powrotu do lokalu nie mogą być rozpatrywane jako podstawa decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. P. reprezentowany przez dzieci: R. P. i M. R. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. W jego ocenie organ odwoławczy błędnie ustalił, iż skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce stałego pobytu. Nadto decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a., gdyż sprawa nie została wyczerpująco wyjaśniona i rozpatrzona. W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumenty podnoszone w trakcie postępowania administracyjnego podkreślając, że I. P. zeznawała nieprawdę i oszukiwała go w kwestii zakupu przedmiotowego lokalu. Zgodnie z jej oświadczeniami lokal miał być zakupiony dla skarżącego, a nie na jej wyłączną własność. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji. Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008 r. pełnomocnik skarżącego stwierdził, że skarżący nie występował do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania i w sprawie chodzi głównie o rozliczenia majątkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sądy administracyjne, w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to kontrolę rozstrzygnięć organów administracji publicznej w zakresie, czy są one zgodne z prawem materialnym i procesowym. Powoływany art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, o wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można orzec, jeżeli opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. Na tle argumentów podnoszonych przez strony należy także wskazać, iż instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjno-rejestracyjny. Wprost wyartykułował to Trybunał Konstytucyjny stwierdzając w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 (publ. OTK-A 2002/3/34), że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. W konsekwencji zameldowanie lub wymeldowanie nie ma związku z uprawnieniami do lokalu. Ma to znaczenie dla sprawy o tyle, iż Sąd nie może odnosić się merytorycznie do wzajemnych roszczeń związanych z uprawnieniami do przedmiotowego lokalu. Nie mogą one również rzutować na przedmiot niniejszych rozważań. Przechodząc do meritum sprawy Sąd uznaje stanowisko i argumenty organów za prawidłowe. Z zebranego materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika, iż skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Skarżący sam to przyznaje. Z zeznań stron wynika również, iż skarżący został pozbawiony dostępu do lokalu poprzez założenie dodatkowych zamków w trakcie jego nieobecności. Skarżący przebywa w Niemczech i sporadycznie przyjeżdża do Polski. Z materiału dowodowego można wywieść wniosek, iż do opuszczenia lokalu A. P. nie został zmuszony, lecz zrobił to dobrowolnie. Zamki w drzwiach zaś zostały zamontowane po jego wyjeździe do Niemiec. Istotne jest także to, że skarżący nie podejmował, żadnych udokumentowanych działań w celu przywrócenia posiadania lub wydania kluczy przez byłą żonę. W szczególności nie wystąpił z pozwem o ochronę naruszonego posiadania. Działania skarżącego ograniczyły się do kwestionowania ustaleń organów administracyjnych w postępowaniu o wymeldowanie, a argumentacja skupiała się na kwestiach majątkowy związanych z mieszkaniem. Zdaniem Sądu do niniejszej spraw znajduje zastosowanie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego II OSK 127/05 z dnia 25 października 2005 r. (Lex nr 201427), zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Opuszczenie lokalu przez A. P. miało miejsce najpóźniej w lutym 2006 r., na co wskazuje umowa najmu przedmiotowego lokalu, zawarta z osobami trzecimi przez I. P. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika złożonego na rozprawie A. P. nie podejmował działań prawnych w celu przywrócenia posiadania lokalu, mimo składanych w toku postępowania administracyjnego deklaracji. W ocenie Sądu skarżący opuścił przedmiotowy lokal w sposób trwały i dobrowolny, a jego centrum życiowe znajduje się poza granicami kraju. Tak wynika z zebranego materiału dowodowego, który zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego oceniły organy administracyjne. Konkluzje poczynione przez organy w sprawie dawały podstawy do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.