III SA/Gd 437/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 9 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 5 października 2011 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 20 października 2010 r., J. J. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez skarżącego oraz załączonym zaświadczeniem Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia 19 października 2011 r., prowadzi on samodzielne gospodarstwo, nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, nie posiada nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Skarżący przebywa obecnie w areszcie śledczym, posiada w depozycie środki pieniężne w wysokości 730,32 zł, które zostaną mu przekazane w chwili zwolnienia. Przeciwko wnioskodawcy zostały wydane tytuły wykonawcze na łączną kwotę 29 370,05 zł. Podczas osadzenia wnioskodawca nie jest zatrudniony odpłatnie. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) W związku z powzięciem wiadomości o wszczynaniu przez wnioskodawcę licznych postępowań cywilnych, zarządzeniem z dnia 26 października 2011 r. wezwano go do przedłożenia w terminie 14 dni, dodatkowego oświadczenia, czy wnosił do sądu pozwy o zapłatę, bądź odszkodowanie przeciwko osobom fizycznym, Skarbowi Państwa lub innym osobom prawnym. W przypadku odpowiedzi twierdzącej, zobowiązano skarżącego do wskazania sądów, które pozwy te rozpoznały w okresie ostatnich 3 lat, dat i sygnatur wydanych orzeczeń sądowych oraz podania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć (z uwzględnieniem wysokości zasądzonych i wypłaconych na jego rzecz kwot). W odpowiedzi na to wezwanie skarżący, w piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2011 r. przyznał, że w ostatnich 6 latach wniósł około 6000 pozwów do sądów na terenie całego kraju, a żadna z tych spraw nie została jeszcze prawomocnie zakończona i uwzględniona. Z tego względu, w ocenie wnioskodawcy wskazanie sygnatur akt jest niemożliwe, zaś sąd powinien oprzeć rozstrzygnięcie na zgromadzonym dotychczas materiale. Dokonując oceny zasadności wniosku skarżącego, w pierwszej kolejności podkreślić należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy powinno nastąpić na podstawie oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, które to powinny być przedstawione we wniosku lub wynikać z dokumentów, do przedłożenia których strona została zobowiązana w wezwaniu. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie przedłożył bowiem dodatkowego oświadczenia, czy wnosił do sądu pozwy o zapłatę, bądź odszkodowanie przeciwko osobom fizycznym, Skarbowi Państwa lub innym osobom prawnym. Za wykonanie tego obowiązku nie sposób uznać bowiem samego oświadczenia wnioskodawcy o wniesieniu w ostatnich 6 latach około 6000 pozwów do sądów na terenie całego kraju. Uzasadnione wątpliwości budzi ponadto twierdzenie skarżącego, iż żadna z licznych zainicjowanych przez niego kilka lat temu spraw cywilnych nie została jeszcze prawomocnie zakończona. Należy jednoznacznie podkreślić, że nadesłanie żądanego, rzetelnego oświadczenia umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak liczba, daty oraz sygnatury orzeczeń sądów, które rozpoznawały w okresie ostatnich 3 lat pozwy skarżącego o zapłatę, bądź odszkodowanie przeciwko osobom fizycznym, Skarbowi Państwa lub innym osobom prawnym; jaka była treść zapadłych rozstrzygnięć, w tym wysokość zasądzonych i wypłaconych na jego rzecz kwot. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd (referendarz) nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II FZ 607/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. W rozpatrywanej sprawie decydujący wpływ na dokonaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy miało nieusunięcie przez skarżącego wskazanych wątpliwości co do jego sytuacji materialnej. Wnioskodawca posiadał wszelkie informacje w kwestii wyjaśnienia nieścisłości w złożonym oświadczeniu. Precyzyjnie okoliczności te zostały wymienione w wezwaniu do uzupełnienia wniosku w trybie art. 255 P.p.s.a. Strona wprawdzie odpowiedziała na powyższe wezwanie, nie przedkładając jednak dodatkowego oświadczenia w żądanym zakresie, co tym samym uniemożliwiło pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego. Opisane rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach wnioskodawcy nie pozwalają uznać, że udowodnił on, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 632/04 niepubl.) W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.