III SA/Gd 437/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 22 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok oddala skargę. Decyzją z dnia 22 grudnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 4 kwietnia 2016 r. nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności przez H. Cz. z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 w wysokości 1557,30 zł. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne. Decyzją nr [...] z dnia 12.01.2006 r. Kierownik Biura Powiatowego w W. przyznał i wypłacił H. Cz. płatności ONW za rok 2005 w łącznej wysokości 12.709,00 zł do powierzchni 92,00 ha. W kwietniu 2014 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wpłynęła informacja z KRUS-u o wydzierżawieniu przez rolnika - od dnia 15 stycznia 2001 r. na okres 15 lat –W. Cz. działki ewidencyjnej [...]o powierzchni 6,2524 ha oraz działki ewidencyjnej [...] o powierzchni 1,9176 ha, położonej w Z., gmina Ch.. Z pisma wynikało także, że działkę ewidencyjną [...] o powierzchni 1,9176 ha w dniu 1 lutego 2013 r. W. Cz. nabył aktem notarialnym, natomiast działkę ewidencyjną [...]o powierzchni 6,2524 ha, w dniu 24 kwietnia 2013 r., strona darowała córce – E. Cz.. Z dołączonego do pisma oświadczenia złożonego przez rolnika w dniu 28 września 2014 r. wynika, że działki [...]i [...] położone w Z. użytkuje W. Cz. i pobiera pożytki z tych działek, dotacje z działki [...] pobierał H. Cz., a potem rozliczali się z dopłat. W związku z wyjściem na jaw nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji lecz nieznanych organowi organ I instancji wznowił postępowanie, a następnie na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 k.p.a. wydał decyzję o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa z uwagi na upływ 5 lat od doręczenia stronie decyzji. Organ wskazał, że należna kwota płatności ONW za rok 2005 powinna wynieść 11.151,70 zł i uwzględniać powierzchnię 86,20 ha. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2016 r. organ I instancji ustalił H. Cz. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w wysokości 1.557,30 zł, wynikającą z różnicy pomiędzy sumą płatności przekazaną w dniu 23.02.2006 r. na podstawie pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. nr [...] z dnia 12.01.2006 r. a sumą tych płatności określoną w ostatecznej decyzji nr [...], wydanej przez ten sam organ w dniu 27.03.2015 r. W rezultacie powyższa różnica stanowi płatność nienależną w łącznej wysokości 1.557,30 zł. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji z dnia 12 stycznia 2006 r., pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia, jest decyzją nieprawidłową, a płatności pobrane na jej podstawie były nienależne. Wskazał, że przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 stanowią samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która niekoniecznie musi w każdym przypadku wiązać się ze zniesieniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność. Unormowania rozporządzenia nr 796/2004, także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta, podlegają bezpośredniemu stosowaniu w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego. Zatem na podstawie decyzji podjętych w postępowaniu wznowieniowym możliwe było wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Decyzja z dnia 12.01.2006 r. była rezultatem wniesionego w dniu 17.04.2005 r. żądania strony i oświadczenia, któremu organ dał wiarę. Wypłacone w dniu 23.02.2006 r. płatności nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem organ przyznając je nie miał powodów by sądzić, że skarżący nie był w posiadaniu części gruntu rolnego, który obejmował wniosek o przyznanie płatności. Skoro płatność nie została dokonana na skutek błędu Agencji, brak było przesłanek do zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Nie było też podstaw do zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, gdyż płatność, uznana za nienależnie pobraną, nastąpiła w dniu 23.02.2006 r., natomiast decyzja z dnia 27.03.2015 r. została doręczona stronie w dniu 01.04.2015 r. Zatem powiadomienie o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło przed upływem dziesięciu lat od daty przekazanej płatności. Organ uznał także, iż strona nie działała w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 akapit drugi), gdyż w zgromadzonym materiale dowodowym brak było jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, iż strona poinformowała organ, iż nie jest posiadaczem i użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...]. Organ wskazał, że kwestia działania beneficjenta w dobrej lub w złej wierze nie jest w żaden sposób zdefiniowana. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że prawo to lub stosunek prawny nie istnieje, albo też tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. W sprawie nie miał zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, gdyż skarżący nie działał w dobrej wierze. Zataił fakt, iż działkę ewidencyjną o nr [...]wydzierżawił bratu W. Cz. na okres 15 lat, o czym świadczy umowa dzierżawy z dnia 15.01.2001 r. zawarta pomiędzy wydzierżawiającym D. Cz. i H. Cz. (współwłaściciele gruntów), a dzierżawcą W. Cz.. Wnioskujący o pomoc ma obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmiernie przyznane płatności, jak również o każdej zmianie, w szczególności gdy dotyczy wykorzystania gruntów rolnych czy wielkości upraw. Niezasadny był też zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia rady (WE, Euroton) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. Wyjaśniono, że roszczenie o zwrot korzyści nienależnie uzyskanej z budżetu Unii objęte jest zasadami przedawnienia określonymi w art. 3 tego rozporządzenia, jednak zasady regulujące wykorzystywanie środków podlegają szczegółowym przepisom, które są zróżnicowane w zależności od rodzaju pomocy. W sprawie niniejszej miały zastosowanie przepisy rozporządzenia komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Odnośnie zarzutu, że H. Cz. wspólnie z bratem W. Cz. prowadził gospodarstwo rolne i wspólnie z nim korzystał z działki, na którą przyznano płatność, organ wskazał, że w oparciu o zebrany materiał uznał, że faktycznym użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...] na dzień 31.05.2006 r., a także osobą, która utrzymywała grunty zgodnie z normami i przestrzegała wymogów przez cały rok kalendarzowy 2005, w którym złożono wniosek, był W. Cz.. Fakt ten potwierdzał także skarżący wskazując, iż W. Cz. podejmował decyzje dotyczące zasiewów i działań agrotechnicznych. Wskazano też, że w sprawie nie miał zastosowania § 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004. W latach 2004-2006 zasady przyznawania płatności ONW regulowały przepisy rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. Organ stwierdził, iż H. Cz. nie spełnił przesłanek do otrzymania płatności na rok 2005, wynikających z § 2 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r., bowiem nie był faktycznym użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...]. H. Cz. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił: I. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008, poprzez jego niezasadne zastosowanie, mimo że nie było podstaw do uznania, iż na rzecz skarżącego została dokonania nienależna płatność; 2. art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez: - jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy pomiędzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta będącego w dobrej wierze przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności minął okres 4 letni, - jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący nie działał w "dobrej wierze", tj. nie znajdował się w uzasadnionym przekonaniu, iż przysługuje mu płatność ONW również na działkę ewidencyjną nr [...], którą faktycznie współposiadał z W.em Cz.; 3. art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy upłynął okres przedawnienia wynoszący 4 lata od wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW na 2006 r. II. obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie: 1. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez wybiórcze i niepełne zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę prowadzącą do poczynienia ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym sprawy; 2. art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania jej uczestników do władzy publicznej, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia uczestnikom postępowania przyczyn nieuwzględnienia wyjaśnień złożonych przez stronę postępowania; 3. art. 80 k.p.a., polegające na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów, a tym samym wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego; 4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia, dlaczego w sprawie nie ma zastosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, a jedynie ograniczenie się przez organ do stwierdzenia, iż przedmiotowe rozporządzenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bez wskazania który przepis wyklucza jego zastosowanie; 5. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo że organ drugiej instancji winien uchylić decyzję organu niższej instancji i umorzyć postępowanie administracyjne z uwagi upływ 4-letniego okresu pomiędzy datą płatności ONW a datą pierwszego powiadomienia skarżącego o nieuzasadnionym charakterze płatności, III. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mogący mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia w postaci przyjęcia, że: a) skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych, na które przysługuje płatność ONW; b) skarżący oraz W. Cz. nie współkorzystali, a zatem nie byli współposiadaczami gruntów rolnych, na które rolnikowi przysługuje płatność ONW, c) skarżący nie prowadził działalności rolniczej w 2006 r. na działce ewidencyjnej nr [...]położonej w Z.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ dodał, że w sprawie nie miał zastosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Zastosowanie miał natomiast art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w G. dnia 22 grudnia 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 4 kwietnia 2016 r., ustalającą wobec H. Cz. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2005 w wysokości 1.557,30 zł. Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz.U. z 2016 r., poz.1512 , dalej jako "ustawa o ARiMR"), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z treści tego przepisu ustawy o ARiMR wynika wprost, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. Bezsporne było, że na skutek decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 27 marca 2015 r. stwierdzono wydanie decyzji z dnia 12 stycznia 2006 r. o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 r. w łącznej wysokości 12.709,00 zł z naruszeniem prawa. Decyzja o przyznaniu płatności nie została wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu upływu 5 letniego terminu z art. 146 § 1 k.p.a. Od decyzji tej strona nie wniosła odwołania. Decyzja ta stała się zatem ostateczna i wywołuje skutek prawny w postaci stwierdzenia, że decyzja o przyznaniu skarżącemu płatności została wydana z naruszeniem prawa. Należy podzielić pogląd wyrażony w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 26 października 2011 r. (sygn. akt V SA/Wa 985/11) oraz WSA we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2014 r. (sygn. akt III SA/Wr 851/13), że zakaz uchylenia decyzji dotkniętej wadami wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. po upływie terminu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. nie oznacza sanacji takiej decyzji. Decyzja ta bowiem - pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia - jest decyzją nieprawidłową, wydaną z naruszeniem prawa, co stwierdza organ w osnowie decyzji wydanej na mocy art. 151 § 2 k.p.a., a w konsekwencji trzeba uznać, że płatności pobrane na podstawie decyzji, co do której zapadło później rozstrzygnięcie stwierdzające jej wydanie z naruszeniem prawa - nie były należne. Organy zasadnie wskazały uregulowania zawarte w art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności , modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18 ze zm., zwane dalej - "rozporządzeniem"). Tym samym organy nie naruszyły art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1), gdyż w odniesieniu do płatności na lata 2005-2009 nie ma on zastosowania, co organ trafnie wyjaśnił w odpowiedzi na skargę. Dodatkowo należy zauważyć, że przepis art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 ma zastosowanie jedynie tam, gdzie przepisy unijne dla poszczególnych płatności nie regulują kwestii przedawnienia wcale lub czynią to w stopniu nieuwzględniającym wszystkich aspektów tej instytucji. W rozpatrywanej sprawie takim przepisem jest art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, który w sposób autonomiczny reguluje kwestie terminu przedawnienia w stosunku do ogólnego przepisu art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95. Zgodnie z art. 73 rozporządzenia, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ustępem 3 (ust.1). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5). Nie było w sprawie kwestionowane, że nie zaistniały przesłanki wyłączające z obowiązku zwrotu płatności określone w ust. 4 cyt. przepisu. Nie wystąpiła okoliczność zaistnienia pomyłki organu (co jest oczywiste) ani też takiego błędu, który nie mógłby zostać wykryty przez skarżącego. Istota sporu sprowadzała się do oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zaszły podstawy do przyjęcia, że skarżący działał w warunkach dobrej wiary, co pozwoliłoby na zastosowanie czteroletniego - zamiast dziesięcioletniego - okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności (o czym mowa w ust. 5 zd. 2 rozporządzenia). Dziesięcioletni termin przedawnienia wynikający z przytoczonego przepisu rozporządzenia, w razie braku dobrej wiary beneficjenta, który pobrał nienależne środki, jest dłuższy niż termin przewidziany w polskim prawie dla usunięcia z obrotu prawnego decyzji wadliwie przyznającej płatności w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a.). W takim wypadku termin ten wynosi pięć lat (art. 146 § 1 k.p.a.) i gdy z powodu tej okoliczności nie można uchylić decyzji, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.). Pojęcie "nienależnych" płatności użyte zarówno przez prawodawcę krajowego w ustawie o ARiMR, jak i legislatora europejskiego w znajdującym bezpośrednie zastosowanie rozporządzeniu (WE) nr 796/2004 jest szerokie i wobec tego trzeba przyjąć, że obejmuje swym zakresem przedmiotowym różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych z tytułu płatności rolnych. Przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz art. 73 rozporządzenia stanowią samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która niekoniecznie musi w każdym przypadku wiązać się z eliminacją z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność. Unormowania powołanego rozporządzenia, także co do dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu środków w razie niezaistnienia dobrej wiary u beneficjenta, podlegają bezpośredniemu stosowaniu w każdym państwie Unii Europejskiej bez względu na odmienne regulacje proceduralne danego państwa członkowskiego. Tym samym wobec wydania ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z dnia 27 marca 2015 r. podjętej w postępowaniu wznowieniowym, stwierdzającej, że dotychczasowa decyzja o przyznaniu płatności została wydana z naruszeniem prawa z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Warunkiem prowadzenia postępowania i wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności jest to, że nie upłynęły terminy przedawnienia obowiązku zwrotu płatności określone w art. 73 ust. 5 rozporządzenia. Przewidziany w tym przepisie dziesięcioletni okres przedawnienia dla zwrotu nienależnie pobranych płatności, liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkiem sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze oznacza, że ustalenie okoliczności, czy beneficjent działał w dobrej wierze czy też w dobrej wierze nie działał, jest istotne dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Jak wynika z akt sprawy skarżący ubiegając się o przyznanie płatności we wniosku (z dnia 19 kwietnia 2005 r.) złożył podpis pod oświadczeniem, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i skutki składania fałszywych zeznań, a tym samym przyjął pełną odpowiedzialność za całość zawartych w nim deklaracji (danych). Zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), płatność ONW udziela się producentowi rolnemu: 1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.), oraz 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar (ust. 1), przy czym za działalność rolniczą, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb (ust. 2). W myśl natomiast art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) producentem rolnym była osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca: a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, lub c) posiadaczem zwierzęcia. Z kolei w myśl art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. nr 229, poz. 2273 ze zm.), pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych, a w przypadku pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 8, na wniosek jednostki organizacyjnej lub organu realizującego zadania związane z rozwojem obszarów wiejskich. Z powołanych przepisów wynika, że przyznawana z ww. unijnego funduszu pomoc w formie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) udzielona być mogła podmiotom spełniającym wymagania dla "producentów rolnych" w rozumieniu cytowanych przepisów, czyli wobec posiadaczy zadeklarowanych do prowadzenia działalności rolniczej działek. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ww. przepisów, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Pojęcie posiadania należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 734/11; wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 537/11; wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11; wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 932/11; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1177/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 335/10). Poglądy te należy w pełni podzielić. Za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, w stosunku do których wnioskują o płatności (dopłaty). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować. Należy mieć też na uwadze definicje pojęcia "rolnik" i "działalność rolnicza", sformułowane w art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U.UE.L.2003.270.1). Zgodnie z definicją ujętą w powołanym przepisie "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą; zaś "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Zatem płatność przysługuje osobie, która prowadzi działalność rolniczą, czyli zajmuje się produkcją, hodowlą lub uprawą produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, do gruntów rolnych, na których taką działalność prowadzi. Płatności nie przysługują więc wyłącznie z tytułu posiadania gruntów rolnych, ale z tytułu posiadania związanego z prowadzeniem działalności rolniczej. Organy w niniejszej sprawie, w oparciu o materiał dowodowy przyjęły, że skarżący we wniosku o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) zadeklarował nieprawidłowo powierzchnie działki - nie był bowiem faktycznym posiadaczem i użytkownikiem gruntów. W konsekwencji w oparciu o okoliczności sprawy uznały, że nie był w dobrej wierze. Pojęcie posiadania nie zostało zdefiniowane w przepisach dotyczących przyznawania płatności do gruntów rolnych. Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności była częścią systemu prawa obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, która powinna spełniać kryteria obowiązywania systemowego, a mianowicie być systemem niesprzecznym i zupełnym (systemem monistycznym), nie zaś sumą czy zespołem autonomicznych porządków prawnych czy autonomicznych gałęzi prawa. W tym wypadku należy przyjąć, uwzględniając postulat pewności prawa i pewności obrotu prawnego, że użyte w art. 3 pkt 3 lit. a tej ustawy pojęcie "posiadania" ("posiadacza gospodarstwa rolnego"), należy rozumieć zgodnie z definicją tego pojęcia zawartą w Kodeksie cywilnym (dalej: k.c.). Pojęcie posiadania określa przepis art. 336 k.c., obejmując przy tym jego istotę i elementy; równocześnie wskazuje rodzaje posiadania. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zatem posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. W potocznym ujęciu posiadanie kojarzy się z wykonywaniem władztwa nad rzeczą, jednakże w ściślejszym, techniczno-prawnym znaczeniu, zdefiniowanym w art. 336 k.c., niezbędne jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia wykonywanego za kogo innego (art. 338 k.c.). Bezsporne było w sprawie, że na podstawie umowy dzierżawy z dnia 15 stycznia 2001 r. działki ewidencyjne objęte wnioskiem o przyznanie płatności zostały wydzierżawione przez H. Cz. i D. Cz. (wydzierżawiający) W. Cz. (dzierżawcy) na okres 15 lat. Trzeba podkreślić, że istotą umowy dzierżawy, stosownie do unormowania art. 693 § 1 k.c., jest zobowiązanie się do oddania dzierżawcy rzeczy do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nie oznaczony. Nie może więc budzić wątpliwości, że w związku z zawarciem przedmiotowej umowy W. Cz. jako dzierżawca objął we faktyczne władnie rzecz (grunty rolne) i -co ważne w okolicznościach niniejszej sprawy- przystąpił do ich użytkowania. Wskazuje na to jednoznacznie zapis § 5 tej umowy, zgodnie z którym W. Cz. z dniem 15 stycznia 2001 r. przystępuje do użytkowania gruntów wymienionych w § 1 niniejszej umowy. Następnie powyższa okoliczność została potwierdzona przez H. Cz. i D. Cz. (wydzierżawiających), E. Cz. (nowy wydzierżawiający) oraz W. Cz. (dzierżawca) - w aneksie do umowy dzierżawy zawartym w dniu 7 kwietnia 2014 r. - w którym podniesiono, że strony zgodnie potwierdzają, że "grunt nieprzerwanie i w sposób niezakłócony od dnia zawarcia umowy jest w posiadaniu dzierżawcy i wykorzystywany na cele rolnicze". Ponadto w aneksie strony zgodnie potwierdziły dotychczasowe prawa i obowiązki wynikające z umowy dzierżawy oraz jej kontynuację w dotychczasowym brzmieniu. Treść umowy dzierżawy i aneksu do niej koreluje z pozostałymi dowodami wskazującymi na użytkowanie rolnicze gruntów przez dzierżawcę, a mianowicie z oświadczeniem skarżącego z dnia 28 września 2014 r., złożonym w Placówce Terenowej w W. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w którym wskazał m.in., że działkę ewidencyjną nr [...]i nr [...] użytkuje W. Cz. i pobiera pożytki z tych działek, a także wyjaśnieniami W. Cz. złożonymi do protokołu w dniu 12 listopada 2014 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w W.. W tych wyjaśnieniach jednoznacznie potwierdził, że to on w latach 2004-2013 użytkował ww. działki ewidencyjne. Przedstawione powyżej okoliczności, w ocenie Sądu, potwierdzają, że stan faktyczny wynikający z zawarcia umowy dzierżawy z dnia 15 stycznia 2001 r. odpowiada rzeczywistości, a mianowicie, że W. Cz. - jako dzierżawca (a zarazem posiadacz zależny) - od dnia zawarcia umowy był faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych, w tym działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności przez skarżącego. W tym kontekście, odnosząc się do twierdzenia zawartego w skardze, że skarżący wraz z bratem W. Cz. wspólnie prowadzili gospodarstwo rolne, a zatem wspólnie korzystali z działki, na którą przyznano płatność, a w konsekwencji obaj byli współposiadaczami gruntów rolnych, dzieląc się obowiązkami związanymi z prowadzonymi uprawami uznać należy, że twierdzenie to jest sprzeczne z treścią zawartej umowy dzierżawy (z której jednoznacznie wynika, że dzierżawca z dniem 15 stycznia 2001 r. "przystępuje do użytkowania gruntów") oraz aneksu do niej ("grunt nieprzerwanie i w sposób niezakłócony od dnia zawarcia umowy jest w posiadaniu dzierżawcy i wykorzystywany na cele rolnicze"), jak i z przywołanymi powyżej oświadczeniami. Stanowisko to stoi również w sprzeczności z istotą zawartej umowy dzierżawy, którą jest oddanie dzierżawcy rzeczy (gruntów rolnych) do używania i pobierania pożytków. Trudno też w takiej sytuacji uznać za wiarygodne stanowisko skarżącego zawarte w pismach z dnia 5 stycznia 2015 r. i z dnia 18 lutego 2015 r. (co należy podkreślić - składanych już po wszczęciu postępowania wznowieniowego, mającego celu ustalenie faktycznego użytkownika gruntów deklarowanych we wniosku na 2005 r.), dotyczące m.in. współpracy czy wspólnego wykonywania zabiegów agrotechnicznych na gruntach rolnych. Ponadto, jak słusznie wskazał organ, zgodnie z ww. oświadczeniami skarżącego z dnia 5 stycznia 2015 r. i z dnia 18 lutego 2015 r., to W. Cz. podejmował decyzje odnośnie zasiewów, działań agrotechnicznych, a także jako posiadacz pobierał pożytki ze sprzedaży płodów rolnych. A zatem sam skarżący potwierdził, iż W. Cz. jest posiadaczem działki ewidencyjnej nr [...], miał swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na tej działce oraz jakie zabiegi agrotechniczne należy przeprowadzić, a także zbierał z niej plony i je sprzedawał, pomimo, że dnia 12 listopada 2014 r. dzierżawca zeznał, iż wspólnie podejmują decyzję, co zasiać. Nie może też ujść uwadze, że organ odwoławczy wyjaśnił i uzasadnił, dlaczego uznał twierdzenia H. Cz. w tym zakresie za wiarygodne. Potwierdził je bowiem dwukrotnie (pisma z dnia 5 stycznia 2015 r. i z dnia 18 lutego 2015 r.), a także w piśmie z dnia 28 września 2014 r., w którym wskazał, że działki nr [...] i nr [...] użytkuje W. Cz. i pobiera pożytki z tych działek, co kolei potwierdził w dniu 12 listopada 2014 r. W. Cz., który podniósł, że to on w latach 2004-2013 użytkował te działki ewidencyjne. Tym samym ustalenia organów związane z posiadaniem i faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych nie mogą budzić wątpliwości. Wskazać należy, że pojęcie "dobrej wiary" nie zostało zdefiniowane. Wiąże się ono z tzw. klauzulami generalnymi w prawie, których istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób według schematu o walorze bezwzględnym. Dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11). W niniejszym postępowaniu organy prawidłowo uznały, że H. Cz. nie działał w dobrej wierze, gdyż w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie brak było dowodu potwierdzającego, że skarżący poinformował organ, że nie jest posiadaczem i faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych deklarowanych we wniosku złożonym na 2005 r. Niewątpliwe skarżący zataił przed organem fakt wydzierżawienia bratu W. Cz. działek rolnych na okres 15 lat, o czym świadczy zebrany materiał dowodowy, w tym umowa dzierżawy z dnia 15 stycznia 2001 r. Ważne jest, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności miał nie tylko świadomość, ale przede wszystkim miał wiedzę, że taka umowa została zawarta i dotyczyła gruntów rolnych deklarowanych we wniosku. Ponadto skarżący orientował się, że zawarcie umowy wiąże się ściśle z posiadaniem i z faktycznym użytkowaniem tych gruntów, gdyż dzierżawca zgodnie z zapisem § 5 umowy, z dniem 15 stycznia 2001 r., "przystępował do ich użytkowania". Jest więc oczywiste, że skarżący nie powinien tej okoliczności przed organem ukrywać, i to niezależnie od tego, czy był w stanie w pełni ocenić skutki prawne zawarcia takiej umowy. Zdaniem Sądu zaniechanie w tym zakresie uniemożliwia przypisanie skarżącemu dobrej wiary. Trzeba zgodzić się z organami, że to beneficjent powinien wykazać istnienie dobrej wiary. W świetle dokonanych rozważań nie można uznać, aby skarżący przedstawił wystarczające dowody potwierdzające działanie w dobrej wierze. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy organy słusznie przyjęły i wykazały, że nie można uznać, by skarżący działał w dobrej wierze, co pozwoliłby na zastosowanie czteroletniego zamiast dziesięcioletniego okresu przedawnienia. Zarzuty skargi w tym zakresie są niezasadne. Nie można też przyjąć, że ocena stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy naruszyła art. 7, art. 77, czy art. 80 k.p.a. Nie naruszono również zasad ogólnych postępowania wynikających z art. 8 i art. 11 k.p.a., natomiast podnoszona w skardze wadliwość uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.) nie miała wpływu na wynik sprawy. Z treści powołanych przepisów wynika przede wszystkim, że organ administracji publicznej podejmuje niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zbiera i rozpatruje cały materiał dowodowy oraz ocenia na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepisy te statuują m.in. zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznaczają one organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższe reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie. Mając na uwadze Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.