III SA/Gd 439/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Wojewody z dnia 20 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego W. Ł. 295,20 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu, 3. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 lipca 2011 r., Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania K. C. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia 6 czerwca 2011 r. orzekającej o odmowie wymeldowania L. C. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz.993) – uchylił zaskarżoną odwołaniem decyzję organu I instancji w całości i orzekł o wymeldowaniu L. C. ze wskazanego wyżej lokalu. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał m.in., że z wnioskiem o wymeldowanie L. C. z pobytu stałego we wskazanym lokalu wystąpiła K.C.. We wniosku podała, że były mąż, L. C. nie przebywa we wskazywanym lokalu od dnia, kiedy został aresztowany przez Policję i osadzony w Areszcie Śledczym. Organ I instancji ustalił, że istotnie L. C. opuścił lokal w związku z aresztowaniem, co stwierdzono na podstawie zeznań stron postępowania oraz informacji Aresztu Śledczego w [...]. Od decyzji o odmowie wymeldowania b. męża odwołanie wniosła K. C. podnosząc, że decyzja jest krzywdząca, gdyż wnioskująca nie wyobraża sobie, by L. C., który odbywa karę za znęcanie się nad rodziną, po powrocie z zakładu karnego zamieszkał we wspólnym mieszkaniu. Odwołanie zostało uwzględnione i organ odwoławczy tak wyjaśniał zajęte stanowisko: pobyt w zakładzie karnym, zgodnie z art.8 ust.1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych traktowany jest jako pobyt czasowy poza miejscem stałego zamieszkania, zatem opuszczenie lokalu nie jest trwałe. Ale, zdaniem organu odwoławczego, jest tak nie w każdym przypadku. Czasami pobyt w zakładzie karnym można uznać za przypadek trwałego opuszczenia lokalu (miejsca pobytu stałego) i tak jest w niniejszej sprawie. Zatem "pomimo ustalenia, że L. C. opuścił przedmiotowy lokal z powodu aresztowania i osadzenia w areszcie śledczym, to wymieniony został skazany z powodu wyroku za znęcanie się nad rodziną, a zatem " nie do przyjęcia wydaje się, aby po opuszczeniu aresztu śledczego mógł dalej z rodziną zamieszkiwać". Dalej organ dodał, że "odmowa wymeldowania skazanego w stosunku do którego wydano wyrok skazujący za stosowanie przemocy w rodzinie, musi ustąpić wobec konieczności odmowy innych praw, takich jak: prawo do spokojnego zamieszkiwania bez stałego zagrożenia stania się ofiarą kolejnych przestępstw ze strony osoby, która z nią zamieszkuje. Sprzeczne z zasadami współżycia społecznego byłoby utrzymywanie jego prawa do pobytu stałego w lokalu, w którym jest zameldowany" i " mając na uwadze powyższe decyzja o wymeldowaniu wymienionego z pobytu stałego w lokalu, jest uzasadniona". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku L. C. zarzucił decyzji, że "jest nie do przyjęcia", a skarżący nie rozumie, dlaczego "raz można wymeldować a raz nie można"; to, że "Policja wzięła skarżącego z domu nie oznacza, że skarżącego można wymeldować". Pomimo rozwodu "skarżący ustalił z rodziną, że nadal będzie mieszkał w lokalu, którego jest współwłaścicielem, gdyż mieszkanie zostało wykupione od Nadleśnictwa [...] ze znaczną zniżką ze względu na długoletnią pracę skarżącego w tym Nadleśnictwie; wspólne były nakłady na remonty i utrzymanie mieszkania. Po opuszczeniu Zakładu Karnego skarżący nie ma gdzie się podziać, nie chce stać się bezdomnym, zamierza opuścić mieszkanie po znalezieniu sobie pracy. Chciałby jednak przez jakiś czas przebywać w tym lokalu...". Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia 20 lipca 2011 r., zaś jego pełnomocnik, w piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2011 r. dodatkowo zawarł wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo procesowe z urzędu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna z następujących względów. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.). Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle cytowanego przepisu, organ administracji dokonuje czynności wymeldowania w sytuacji opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Jednocześnie podkreślić należy, że wspomniana ustawa czyni rozróżnienie między pobytem stałym i czasowym. Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, ale pod innym adresem (art. 7 ust. 1 ustawy). Rozróżnienie to ma kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy, bowiem jak wynika z akt sprawy, skarżący w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji przebywał w Areszcie Śledczym w [...], gdzie do dnia 16 kwietnia 2012 r. odbywa karę pozbawienia wolności. Nie ulega wątpliwości, że osadzenie w areszcie śledczym nie jest tożsame z opuszczeniem miejsca stałego pobytu. Wskazuje na to regulacja art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy, osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż trzy miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, że pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za taką okoliczność, uzasadniającą zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad trzy miesiące, ustawa w szczególności w art. 8 ust. 1 pkt 4 uznaje pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich. Regulacja ta pozwala przyjąć, że pobyt w areszcie śledczym jest pobytem czasowym w rozumieniu ustawy, jeżeli z okoliczności wynika, że pobyt ten nie utracił cech pobytu czasowego, przy czym wątpliwości co do charakteru pobytu rozstrzyga organ gminy. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożonego przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązku w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z tą ustawą, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 263/06, LEX nr 321529). Trzeba jednak podkreślić, że jakkolwiek bezspornym faktem w sprawie jest osadzenie skarżącego w areszcie śledczym, to okoliczność ta nie była w sprawie argumentem uzasadniającym orzeczone wymeldowanie. Nie negując zatem czasowego charakteru pobytu skarżącego w areszcie śledczym należy rozważyć, czy w sprawie zaszły okoliczności pozwalające przyjąć, że skarżący miał obowiązek dokonać wymeldowania z lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały. Badaniu w tym przypadku podlega, czy doszło do sytuacji, w której stan ewidencji ludności nie odpowiada stanowi faktycznemu, albowiem osoba zameldowana nie przebywa pod określonym adresem a nieobecność ta nie ma charakteru czasowego. Ponieważ o wymeldowaniu dokonywanym w trybie administracyjnym z urzędu orzeka organ gminy w drodze decyzji, sprawa adekwatności ewidencji ze stanem faktycznym podlega każdorazowo ocenie z uwzględnieniem okoliczności istotnych dla sprawy. W niniejszym przypadku skarżący był zameldowany na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Opuszczenie lokalu w związku z jego aresztowaniem, co do zasady nie jest równoznaczne z opuszczeniem miejsca stałego pobytu stałego, jak wyżej wyjaśniono. Aresztowanie skarżącego miało miejsce w listopadzie 2010 roku, a w toku postępowania administracyjnego akcentował on, że w lokalu, z którego został wymeldowany są jego rzeczy osobiste, a w depozycie aresztu znajdują się klucze do mieszkania. Ponadto oświadczył, że po opuszczeniu aresztu zamierza powrócić do lokalu, z którego został wymeldowany, a po podjęciu pracy partycypować w jego utrzymaniu. Organ odwoławczy nie wyjaśnił zatem jednoznacznie, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy można postawić tezę, że pobyt skarżącego w areszcie śledczym utracił cechę pobytu czasowego, a tylko takie ustalenie mogłoby ewentualnie skutkować podjęciem rozstrzygnięcia o wymeldowaniu z pobytu stałego. Powyższe oznacza, że stanu faktycznego sprawy nie wyjaśniono dokładnie. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że do momentu, kiedy czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za nieprawidłowe, to tak długo nie ma podstawy do weryfikowania zameldowania na pobyt stały. Powyższego stanowiska nie zmienia akcentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność skazania skarżącego przez sąd, za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz z naruszeniem prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., organ miał obowiązek zgromadzić i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie poddać go ocenie, mającej odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, kończącej postępowanie administracyjne (art. 107 § 3 k.p.a.). Ocena zaprezentowana w niniejszym orzeczeniu zostanie uwzględniona w toku dalszego postępowania administracyjnego. Należy wziąć przy tym pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie orzekania przez organ. Mając powyższe na uwadze orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji podjęto na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz.1349 ze zm.) W punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.