III SA/Gd 444/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2008 r. sprawy ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T. na decyzję Inspektora Pracy [..] z dnia 11 września 2007 r. nr [...] w przedmiocie utworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 11 września 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 19 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589) Okręgowy Inspektor Pracy [...] – po rozpatrzeniu odwołania pracodawcy – "A" Sp. z o.o. utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] Oddział w [...] z dnia 8 sierpnia 2007 r. nr [...], którym nałożono na kontrolowanego obowiązek utworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy. W odwołaniu od nakazu organu I instancji Spółka m.in. zarzuciła naruszenie art. 23711 § 1 i 2 Kodeksu pracy przez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników jest zobowiązany utworzyć służbę bhp i nie może powierzyć wykonywania zadań tej służby specjalistom spoza zakładu. Bezspornym jest, że odwołująca zatrudnia powyżej 100 pracowników, nie posiada kompetentnych pracowników, którym mogłaby powierzyć wykonywanie zadań służby bhp oraz powierzyła realizację zadań w tym zakresie specjalistom spoza zakładu. Powołując się na wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r. sygn. akt I OSK 40/05 spółka wywodziła, iż w świetle art. 23711 § 1 Kodeksu pracy w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 14 listopada 2003 r. (Dz.U. Nr 213 poz. 2081), również pracodawca zatrudniający powyżej 100 pracowników ma prawo powierzyć zadania służby bhp specjalistom spoza zakładu. Uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, Okręgowy Inspektor Pracy [...] podniósł m.in., że obowiązek zatrudnienia pracownika służby bhp na podstawie umowy o pracę w zakładzie pracy zatrudniającym więcej niż 100 pracowników, wynika zarówno z art. 23711 § 1 w zw. z § 2 Kodeksu pracy, jak i z § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. Nr 109, poz. 704 ze zm.) Art. 23711 § 1 Kodeksu pracy wyraźnie wyróżnia dwie formy pełnienia funkcji w zakresie bhp. Pierwsza jest realizowana w formie tworzenia służby bhp, a druga poprzez powierzenie wykonywania zadań służby bhp. Tylko zakład, który nie jest zobowiązany do tworzenia służby bhp, może powierzyć zadania służby bhp, a to zależne jest wyłącznie od wielkości zatrudnienia. Organ odwoławczy powołał się na pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 13 października 2006 r. sygn. akt. I OSK 263/06, według którego możliwość powierzenia zadań służby bhp specjaliście spoza zakładu dotyczy jedynie pracodawców zatrudniających do 100 pracowników. Zgodnie z § 1 art. 23711 K.p. służbę bhp tworzy pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników, natomiast pracodawca zatrudniający do 100 pracowników powierza wykonywanie zadań służby bhp bądź pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy, bądź wykonuje te zadania w określonych w pkt 1 i 2 ww. przepisu sytuacjach sam. W § 2 art. 23711 przewidziano możliwość, w przypadku braku kompetentnych pracowników, powierzenia wykonywania zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu pracy. Specjalista spoza zakładu pracy może wykonywać zadania służby bhp, a więc w zakładach zatrudniających do 100 pracowników. Tylko bowiem w takich zakładach nie ma obowiązku tworzenia służby bhp, a jej zadania można powierzać określonym osobom. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka powtórzyła podniesiony w odwołaniu od decyzji z dnia 8 sierpnia 2007 r. zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 23711 § 1 i 2 Kodeksu pracy przez błędną jego wykładnię oraz wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła m.in., że kolejne nowelizacje łagodziły wynikające dla pracodawcy obowiązki w zakresie służby bhp zawarte w art. 23711 K.p. Nowelizacja kodeksu pracy, w tym m.in. w zakresie powołanego przepisu była związana z koniecznością dostosowania do regulacji prawa wspólnotowego, w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Przepis art. 7 ust. 1 Dyrektywy 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. stanowi, iż pracodawca powinien wyznaczyć jednego lub kilku pracowników celem zapewnienia odpowiedniego stopnia ochrony i zapobiegania zagrożeniom podczas pracy w ramach przedsiębiorstwa lub firmy. Ustęp 3 powołanego artykułu stanowi, że jeżeli tego rodzaju środki ochronne i zapobiegawcze nie mogą być organizowane wskutek braku odpowiednio kompetentnego personelu w przedsiębiorstwie lub zakładzie, to pracodawca powinien wówczas sporządzić listę odpowiednich osób kompetentnych z zewnątrz (odpowiednik usług świadczonych z zewnątrz). Z kolei ust. 6 stanowi, iż sposób ochrony i zapobiegania zagrożeniom dla bezpieczeństwa i zdrowia, powinien wchodzić w zakres odpowiedzialności jednego lub kilku pracowników, jednego lub kilku zespołów świadczących usługi (wewnętrznego lub zewnętrznego) - w ramach przedsiębiorstwa lub zakładu. Wyraźna tendencja krajowego ustawodawcy łagodzenia wymogów w zakresie stosowanych środków ochrony i zapobiegania zagrożeniom podczas pracy oraz właściwe postanowienia Dyrektywy 89/391/EWG uzasadniają wykładnię art. 23711 K.p. zaprezentowaną przez spółkę w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto w wyroku z dnia 23 września 2005 r. sygn. akt I OSK 40/05 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 23711 § 2 k.p. dotyczący sytuacji, w której z braku kompetentnych pracowników pracodawca nie może utworzyć własnej służby bhp, dotyczy zarówno zakładów pracy zatrudniających do 100 pracowników, jak i takich, które zatrudniają większą ich ilość. Przeciwko dopuszczalności powierzenia wykonywania zadań bhp nie może przemawiać powołany w zaskarżonej decyzji § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. Nr 109, poz. 704 ze zm.), bowiem rozporządzenie nie może być sprzeczne z ustawą. Zgodnie z założeniami prawa wspólnotowego w tym zakresie, ustawodawca w art. 23711 § 2 K.p. formułuje wyłącznie jedną przesłankę odstąpienia powierzenia wykonywania zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu pracy – brak kompetentnych pracowników. Zatem, jeżeli pracodawca tworzy w swoim zakładzie pracy służbę bhp to osoby wykonujące w jej ramach swoje zadania są jego pracownikami w rozumieniu art. 23711 Kodeksu pracy. Jeżeli więc pracodawca nie ma wśród swoich pracowników osób o odpowiednich kwalifikacjach służby takiej utworzyć nie może. Różnicowanie więc pracodawców zatrudniających więcej lub mniej niż 100 pracowników pod kątem możliwości powierzenia wykonywania zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu pracy w oparciu o użyte w § 2 powołanego przepisu określenie "pracownik" nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przepis art. 23711 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (jednolity tekst Dz.U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.), zwanej dalej – K.p., w sposób jednoznaczny wyróżnia dwie formy pełnienia funkcji w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Pierwsza realizowana jest w formie służby bezpieczeństwa i higieny pracy a druga poprzez powierzenie wykonywania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Wybór jednej z form nie należy do pracodawcy a uzależniony jest od ilości osób zatrudnionych w zakładzie pracy. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 23711 § 1 K.p. pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników (przypadek ten dotyczy skarżącej) tworzy służbę bezpieczeństwa, pełniącą funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zaś pracodawca, zatrudniający do 100 pracowników powierza wykonywanie zadań służby bhp pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Są to dwie odrębne formy. Jak podnosi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2006 r. w sprawie I OSK 263/06 (LEX nr 281409) gdyby te obie formy były tożsame, zbędna byłaby regulacja zawarta w art. 23711 § 1 K.p. i można byłoby posługiwać się pojęciem "służba bhp". Odrębność tych dwóch form potwierdza § 4 tego przepisu, który stanowi, iż inspektor pracy może m.in. nakazać utworzenie służby bhp, jeżeli jest to uzasadnione stwierdzonymi zagrożeniami zawodowymi. Przepis art. 23711 § 1 K.p. używa pojęcia pracownik służby bhp. Oznacza to, iż musi to być osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca zatrudnia więcej niż 100 pracowników, co przesądza zgodnie z treścią art. 23711 § 1 K.p. o konieczności utworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy i przesądza o zasadności zaskarżonej decyzji. Możliwość powierzenia zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu pracy w przypadku braku kompetentnych pracowników dotyczy tylko sytuacji takiego pracodawcy który zatrudnia nie więcej niż 100 pracowników (co nie dotyczy skarżącej). Mając powyższe rozważania na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.