III SA/Gd 445/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 27 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 11 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2013 r. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej: "spółka") zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 sierpnia 2013 r. odmówiono spółce przyznania prawa pomocy. W dniu 11 września 2013 r. spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Podkreśliła, że posiadane przez nią środki obrotowe tylko pozornie wydają się znaczące, faktycznie musi je wydawać na bieżąco; regulować zobowiązania względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacać wygrane, opłacać serwis, obsługę urządzeń oraz płacić podatki. Jej zdaniem referendarz sądowy pominął fakt, że spółka przy znacznych przychodach ponosi bardzo wysokie koszty prowadzenia działalności. Zysk po opodatkowaniu jest niski i dodatkowo wypłacana jest z niego dywidenda dla wspólników. Ponadto bilansowa wartość aktywów – wskazywana w ww. postanowieniu – odzwierciedla jedynie wartość księgową, a wartość rynkowa środków trwałych jest znikoma. Na rynku brak potencjalnych nabywców automatów do gier. Zbycie środków trwałych w celu pozyskania środków na setki postępowań sądowoadminstracyjnych oznaczałoby zakończenie działalności. Z uwagi na fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała rozpatrzeniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że koszty sądowe w przedmiotowej sprawie kształtują się w następujący sposób: - wpis od skargi wynoszący 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi (§ 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.); - ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r.); - ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym (poprzez zwolnienie od kosztów sądowych) obejmować może zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Z kolei w myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy może nastąpić gdy strona wykaże, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa podmiotu na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 oraz z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/99; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze złożonego przez spółkę oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000 zł. Wartość środków trwałych spółki według bilansu za ostatni rok wynosi 300.155,92 zł. W 2012 r. spółka osiągnęła zysk netto na poziomie 713.731,90 zł. Na rachunku bankowym spółki (na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy) znajdowało się 180.334,29 zł. W swoim majątku spółka posiada ponadto automaty o niskich wygranych. Uzasadniając złożony wniosek spółka wskazała, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Co istotne, spółka zainicjowała łącznie ponad 50 analogicznych spraw w różnych sadach administracyjnych. Tym samym jej obciążenie nie ogranicza się jedynie do kwoty wpisu w rozpatrywanej sprawie. Ponadto posiadane automaty ze względu na przewidziane w ustawie o grach hazardowych stopniowe wygaszanie działalności podmiotów urządzających tego rodzaju gry nie przedstawiają obecnie żadnej wartości. Spółka została wezwana do przedłożenia następujących dokumentów: a) odpisów zeznań podatkowych CIT - 8 składanych przez spółkę za lata 2011 i 2012; b) deklaracji VAT-7 składanych przez spółkę za miesiące marzec - maj 2013 r.; c) odpisu sprawozdania finansowego za rok 2012; d) dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres ostatnich trzech miesięcy; e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez spółkę rachunków bankowych (w tym wyciągów z kont i lokat dewizowych) obrazujących historię i salda tych rachunków (wpłaty, wypłaty) w okresie ostatnich trzech miesięcy; f) oświadczenia, czy z majątku spółki prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa bądź administracyjna - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących jej stan i dokonane czynności egzekucyjne; g) oświadczenia, czy spółka posiada wymagalne zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, urzędu skarbowego, banków, kontrahentów, dostawców mediów oraz innych podmiotów, których nie spłaca - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia; h) oświadczenia, czy spółka posiada przysługujące jej wymagalne i niesporne wierzytelności wobec kontrahentów i innych podmiotów - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących aktualny stan tych wierzytelności. W dniu 5 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły: - rachunek zysków i strat oraz bilans za rok 2012; - rachunek zysków i strat w okresie 1 marca – 31 maja 2013 r.; - wyciągi z dwóch prowadzonych dla spółki rachunków bankowych z saldami na dzień 30 czerwca 2013 r. wynoszącymi 172.297,24 zł oraz 832,35 zł; - deklaracje CIT – 8 wraz z informacjami za lata 2011 – 2012; - deklaracje VAT – 7 za miesiące marzec - maj 2013 r.; - oświadczenia w przedmiocie wymagalnych i niespornych należności względem pracowników spółki, braku wymagalnych należności spółki względem podmiotów trzecich (w tym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i urzędu skarbowego) oraz w przedmiocie braku prowadzonych względem spółki postępowań egzekucyjnych. Sytuacja majątkowa i finansowa spółki wynikająca z przedłożonych dokumentów pozwala uznać, że spółka nie wykazała zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie przekonuje Sądu także argumentacja podniesiona w sprzeciwie. Zestawienie kosztów sądowych (nawet przy uwzględnieniu ilości prowadzonych postępowań) ze stanem majątkowym wskazuje, że dysponuje ona środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokumenty złożone przez spółkę w szerszej perspektywie czasowej przeczą argumentacji zawartej we wniosku. Spółka nie zaprzestała bowiem prowadzenia działalności gospodarczej, generuje milionowe przychody (por. deklaracje VAT – 7; rachunek zysków i strat za okres 1 marca – 31 maja 2013 r.) i na bieżąco reguluje wszystkie wymagalne należności. Co ważne, spółka nie posiada zadłużenia z tytułu zobowiązań publicznoprawnych i wobec kontrahentów. Nie jest również obciążona kredytami bankowymi oraz pożyczkami. Przeciwko spółce nie toczy się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Spółka dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi zdeponowanymi na rachunkach bankowych (por. wyciągi bankowe odnoszące się do okresu kwiecień – czerwiec 2013 r.). Spółka nie przedstawiła dokumentów, które wskazywałyby, że jej rachunki bankowe zostały w jakikolwiek sposób zablokowane czy zabezpieczone. Oznacza to, że spółka nie ma przeszkód aby dysponować posiadanymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone m.in. na koszty zainicjowanych postępowań sądowoadministracyjnych. Konieczność opłacenia kosztów sądowych nie powinna w żaden sposób zachwiać sytuacją majątkową i dochodową spółki (obecnie wymagane koszty w niniejszej sprawie to wpis w wysokości 200 zł). Tym samym spółka nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Co warto podkreślić stan rachunku bankowego należącego do spółki wynosił w dniu 31 maja 2013 r. - 180.334 zł. Odnosząc się do treści sprzeciwu należy podkreślić, że koszty są normalną konsekwencją prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku spółki są one pokrywane na bieżąco, a nawet generowany był zysk (na koniec 2012 r., na 31 maja 2013 r.). Sąd przychyla się do poglądu wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt I OZ 61/13, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (publ. Baza Orzeczeń Lex nr 1282776). Zatem przyznanie prawa w niniejszej sprawie stanowiłoby nieusprawiedliwione dofinansowaniem spółki. W tych okolicznościach, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.