III SA/Gd 453/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi R. na decyzję Rektora Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 9 lipca 2025 r. nr RSK/4072/06/2025 w przedmiocie stypendium socjalnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 9 lipca 2025 r. nr RSK/4072/06/2025 Rektor Uniwersytetu Morskiego w Gdyni utrzymał w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Zarządzania i Nauk o Jakości Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr WZNJ-521/SOC/USOS-55/2025 o odmowie przyznania świadczenia w postaci stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości studentce J. P. (dalej również jako "studentka", "wnioskodawczyni" lub "uczestniczka postępowania"). Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne. J. P., posiadająca status studentki od 2009 r., po rozpoczęciu semestru letniego roku akademickiego 2024/2025 r. w dniu 19 marca 2025 r. wystąpiła do Wydziałowej Komisji Stypendialnej z wnioskiem o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. W odniesieniu do poprzedniego semestru J. P. także występowała do Wydziałowej Komisji Stypendialnej o przyznanie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości – wniosek ten datowany na dzień 30 października 2024 r. dotyczył jednak tylko semestru letniego roku akademickiego 2024/2025 i został rozpoznany odrębnymi decyzjami, które stały się przedmiotem zaskarżenia przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców Oddział Terenowy z siedzibą w Gdańsku w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarejestrowanej pod sygn. akt III SA/Gd 230/25. J. P. złożyła ww. wnioski w odniesieniu kolejnych semestrów roku akademickiego 2024/2025 po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 559/23, na mocy którego tutejszy Sąd uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z 2023 r. o skreśleniu J. P. z listy studentów. W powołanym wyroku w ramach wskazań co do dalszego postępowania wskazano, że rzeczą dziekana będzie przeprowadzenie dla J. P. egzaminu komisyjnego, gdzie dalsze działania organów uzależnione będą od rezultatu tego egzaminu. Na spotkaniu w dniu 24 września 2024 r. z władzami uczelni J. P. została zatem poinformowana, że w celu wykonania ww. wyroku egzamin komisyjny z przedmiotu [...], co do którego studentka miała zastrzeżenia proceduralne zostanie ponowiony. Jednocześnie zaproponowano studentce uczestnictwo w wykładach z przedmiotu, przekazano plan zajęć oraz wskazano, że termin egzaminu komisyjnego zostanie ustalony po zakończeniu zajęć z ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu [...], w których studentka zgłosiła wcześniej chęć udziału. W roku akademickim 2024/2025 status studentki J. P., został więc potwierdzony przez uczelnię w związku z ww. prawomocnym wyrokiem sądowym o sygn. akt III SA/Gd 559/23. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, które zostaną przestawione niżej, dotyczą zatem wyłącznie rozpoznania wniosku J. P. o stypendium socjalne w zwiększonej wysokości na semestr letni roku akademickiego 2024/2025. Decyzją z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr WZNJ-521/SOC/USOS-55/2025 Wydziałowa Komisja Stypendialna, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej jako "k.p.a.", art. 86 ust. 2 i 3, w związku z art. 87, 88 i 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1571, dalej również jako "p.s.w.n."), § 18 ust. 1 i 2 oraz § 19-28 regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, odmówiła J. P. przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Ustalając stan faktyczny sprawy, Wydziałowa Komisja Stypendialna wskazała, że w przypadku studentki J. P., na gruncie obowiązującego art. 93 ust. 4 p.s.w.n. nastąpiło przekroczenie okresu, w trakcie którego można otrzymać świadczenia. Wskazano, że okres przez który przysługują świadczenia wynosi obecnie maksymalnie 12 semestrów bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1/ pierwszego stopnia nie dłużej niż 9 semestrów; 2/ drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Odnosząc powyższe do sytuacji studentki podkreślono, że wskazany w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. okres 12 semestrów już upłynął biorąc pod uwagę okres studiowania przez J. P. od 2009 r., a nawet gdyby brać pod uwagę okres pobierania przez nią świadczeń. Ustalono bowiem, że J. P. rozpoczęła studia w 2009 r. i w okresie od 1 października 2009 r. do dnia 25 czerwca 2012 r. była studentką Wyższej Szkoły Turystyki i Hotelarstwa w G., gdzie podczas odbywanych na tej uczelni 6 semestralnych studiów pierwszego stopnia, korzystała z pomocy materialnej dla studentów przez okres 6 semestrów. Następnie zaś od 1 października 2012 r., jak ustalono do momentu wydania przedmiotowej decyzji (kwiecień 2025 r.), J. P. pozostawała studentką studiów drugiego stopnia Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, gdzie już w okresie od semestru zimowego roku akademickiego 2012/2013 do semestru zimowego roku akademickiego 2018/2019 miała przyznaną pomoc materialną ze środków funduszów świadczeń dla studentów tego Uniwersytetu łącznie przez kolejne 10 semestrów. J. P. odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji wskazując, że zwraca się o ponowne rozpatrzenie wniosku stypendialnego. W uzasadnieniu wskazała, że według przepisów powinny wobec niej zostać zastosowane przepisy przejściowe obowiązujące przed wejściem w życie ustawy. Rektor Uniwersytetu Morskiego w Gdyni, któremu przekazano odwołanie J. P., nie znajdując postaw do jego uwzględnienia, decyzją z dnia 9 lipca 2025 r. nr RSK/4072/06/2025 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Rektor zaznaczył, że uznał za prawidłową decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej o odmowie przyznania J. P. stypendium z powodu spełnienia przesłanki ograniczenia możliwości przyznania świadczeń, o której mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., to jest przekroczenia łącznego okresu 12 semestrów, przez który świadczenia przysługują, bez względu na ich pobieranie przez studenta. Organ wskazał, w tym zakresie na okoliczność, że jak ustaliła Wydziałowa Komisja stypendialną wnioskodawczyni była bowiem studentką począwszy od 2009 r. do 2012 r. na studiach I stopnia, a następnie począwszy od 1 października 2012 r. pozostaje studentką studiów II stopnia na Uniwersytecie Morskim w Gdyni. Rektor wskazał, że J. P. nie sprecyzowała jaki przepis przejściowy i ustawa miały by mieć zastosowanie w jej przypadku. Obowiązującymi przepisami regulującymi przyznawanie świadczeń jest zaś regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu Morskiego w Gdyni oraz ustawa z 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, która weszła w życie 1 października 2019 r. na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę. Organ wskazał, że te właśnie przepisy miały zastosowanie w sprawie dotyczącej wniosku J. P. Dodatkowo zaznaczył, że w art. 1 pkt 3 ustawy wprowadzającej wyraźnie wskazano, że przepisy z art. 89-95 ustawy p.s.w.n. wchodzą w życie z dniem 1 października 2019 r. Wskazano, że ponad ww. przepis ustawa wprowadzająca nie zawiera innych, mogących mieć zastosowanie wobec J. P. przepisów z zakresu przyznania, czy ustalania świadczeń. Końcowo wskazano, że orzecznictwo sądowe potwierdza konieczność stosowania wprost przepisów obowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W sprawie należało zatem uwzględnić, że jeszcze przed wejściem w życie ustawy z 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce strona pobierała stypendium. Na tym etapie do sprawy przystąpił Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców Oddział Terenowy z siedzibą w Gdańsku wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na "decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 9 lipca 2025 r. nr RSK/4072/06/2025". Ponieważ w skardze wskazano prawidłowy numer i datę decyzji oraz Rzecznik zaznaczył, że występuje w sprawie w obronie praw J. P., Sąd zarejestrował skargę jako skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 9 lipca 2025 r. nr RSK/4072/06/2025. Wnosząc skargę Rzecznik podkreślił, że stoi na straży praw przedsiębiorców. Skoro zatem uczestniczka, której odmówiono na studiach przyznania stypendium socjalnego, jest także przedsiębiorcą, to w ocenie Rzecznika zasadnym było podjęcie w jej imieniu interwencji i wniesienie skargi. W tym zakresie wyjaśniono, że studia J. P. są związane z dietetyką i usługami żywieniowymi, a to bezpośrednio łączy się jej działalnością gospodarczą, prowadzoną pod nazwą "[...]". Przedmiotem tej działalności jest bowiem m.in. działalność gastronomiczna oraz przygotowywanie i dostarczanie żywności. W złożonej skardze Rzecznik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji. Rzecznik podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego obejmujący: - naruszenie art. 93 ust. 4 i ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 7 i art. 7a § 1 k.p.a., czyli zasadą praworządności, zasadą rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony oraz zasadą demokratycznego państwa prawa i zasadą wynikającą z art. 2 Konstytucji RP, tj. zasadzą niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), przez niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu, że do łącznego okresu przysługiwania studentowi świadczenia materialnego, w tym przypadku stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości, należy wliczać semestry odbyte przez studenta również przed dniem wejścia w życie tej ustawy. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg postępowania w sprawie oraz stan faktyczny sprawy, w którym uwzględniono w decyzjach, że w okresie od 2009 r. do 2012 r. J. P. studiowała na studiach I stopnia w Wyższej Szkole Turystyki i Hotelarstwa (gdzie przez wszystkie 6 kolejnych semestrów tych studiów pobierała świadczenia dla studentów), a następnie począwszy od 1 X 2012 r. studiuje w ramach studiów II stopnia na Uniwersytecie Morskim w Gdyni (gdzie przez okres od semestru zimowego roku akademickiego 2012/2013 do semestru zimowego roku akademickiego 2018/2019 pobierała świadczenia dla studentów przez kolejne 10 semestrów). Następnie w uzasadnieniu przywołana została treść art. 93 ust. 4 p.s.w.n., że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 miesięcy (w tym nie dłużej niż 9 semestrów na studiach I stopnia i nie dłużej niż 7 semestrów na studiach II stopnia) oraz treść art. 93 ust. 6 cyt. ustawy, który stanowi, że do okresów wskazanych w ust. 4 wlicza się wszystkie rozpoczęte semestry na studiach, w tym w okresie korzystania z urlopów. Pokreślono także, że zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, a zgodnie z art. 7 k.p.a. organy działają na podstawie prawa i w granicach prawa. Rzecznik podkreślił w tym kontekście, wyrażając swoje stanowisko w sprawie, że w jego ocenie skoro przepis art. 93 ust. 4 p.s.w.n. został wprowadzony ustawą z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.) i obowiązuje od dnia 1 października 2019 r., ustalony przez ustawodawcę limit 12 semestrów przysługiwania świadczenia dla studentki, należy liczyć dopiero od tej daty (to jest od 1 października 2019.) Zgodnie bowiem z art. 1 pkt 3 wskazanej ustawy powołane przepisy obowiązują od dnia 1 października 2019 r. Rzecznik zaznaczył dalej, że z przepisów wskazanej ustawy nie wynika możliwość uwzględniania przy badaniu sytuacji studentki na gruncie nowej ustawy, okoliczności faktycznych dotyczących liczby semestrów studiów przed dniem wejścia jej w życie. Gdyby taka była intencja ustawodawcy, to zostałoby to uregulowane wprost w ustawie. W takiej sytuacji organy powinny wydać rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o przyznanie stypendium socjalnego z uwzględnieniem generalnego zakazu stosowania normy prawnej w sposób, który powoduje podstawienie do hipotezy nowej normy prawnej zdarzeń, które wystąpiły przed wejściem w życie tej normy. Rzecznik wskazał, że ww. stanowisko znajduje oparcie również w art. 2 Konstytucji RP. Wskazał, że w obydwu decyzjach Komisje (dopisek Sądu: Komisja Wydziałowa i Rektor) nie zastosowały się do podstawowej zasady demokratycznego państwa prawnego lex retro non agit, to jest zakazu stosowania prawa wstecz. Studenci, którzy rozpoczęli studnia przed wejściem w życie przepisu art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tak jak w przypadku J. P. posiadającej status studentki od 2009 r.) nie mogli bowiem przewidzieć, że w przyszłości ustawodawca zdecyduje się na wprowadzenie w przyszłości nowych ograniczeń w zakresie pobierania przez nich świadczeń. W tym kontekście Rzecznik podkreślił, że wiele osób spośród studentów ma możliwość studiowania jedynie właśnie dzięki pomocy materialnej wypłacanej im ze środków funduszów świadczeń dla studentów. Doszło zatem w tej sprawie do odebrania stronie jej uprawnienia, gdzie w sytuacji gdy są wątpliwości co do treści normy prawnej, zastosowanie powinna mieć zasada dubio pro libertate, to jest rozstrzygania tych wątpliwości na korzyść strony. Ponieważ orzecznictwo jest w omawianej kwestii zdaniem strony zróżnicowane, przyjęcie interpretacji niekorzystnej dla strony stanowiło naruszenie tej zasady i art. 7a ust. 1 k.p.a. Zasadna ta nakazuje bowiem organom, aby gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, aby rozstrzygać te wątpliwości na korzyść strony, chyba, że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich. W dalszej części skargi odwołano się do wyroku WSA w Łodzi z dnia 5 października 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 414/22 oraz wyroku WSA w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 218/21, podkreślając, że za jedyną prawidłową wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. należy uznać rozpoczęcie liczenia okresu przysługiwania świadczeń od dnia wejścia w życie przepisów o pomocy materialnej w tej ustawie oraz że przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym do 17 grudnia 2021 r. i art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w brzemieniu obowiązującym od 18 grudnia 2021 r. (niezależnie od tego jak należy rozumieć termin, o którym mowa w tych przepisach), odnoszą się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie ustawy p.s.w.n. Końcowo wskazano, że zasadą jest działanie nowej ustawy na przyszłość, zgodnie z zasadą lex retro non agit . W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Morskiego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania J. P. nie zajęła stanowiska w sprawie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazane wyżej kryteria, Sąd stwierdził, że złożona skarga nie podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej eliminację z porządku prawnego. Strona skarżąca przedmiotem oceny Sądu uczyniła decyzję Rektora Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 9 lipca 2025 r. nr RSK/4072/06/2025, utrzymującą w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Zarządzania i Nauk o Jakości Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr WZNJ-521/SOC/USOS-55/2025 o odmowie przyznania J. P. stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz.U z 2023 r., poz. 742, dalej jako "p.s.w.n."), w tym w szczególności art. 93 p.s.w.n., który stanowi, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (zatem stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium rektora) i art. 359 ust. 1 (stypendium ministra) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich (art. 93 ust. 1). Ustawodawca zawarł w omawianym przepisie ponadto określone wyłączenia powodujące niemożność przyznania świadczenia. Zgodnie z art. 93 ust. 3 p.s.w.n. wymienione świadczenia, nie przysługują bowiem studentowi posiadającemu tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny (pkt 1) albo licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (pkt 2). W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma natomiast ograniczenie wynikające z art. 93 ust. 4 p.s.w.n., to jest, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Takie brzmienie wskazanego przepisu ukształtowane zostało ustawą nowelizacyjną z 2021 r. (zmiana wprowadzona art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. zmieniającej nin. ustawę z dniem 18 grudnia 2021 r.; Dz.U.2021, poz. 2232). W art. 93 ust. 6 p.s.w.n. doprecyzowano przy tym, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student, który obecnie studiuje może zatem ubiegać się o stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora. Przyznanie każdego z ww. świadczeń, jak i odmowa przyznania tych świadczeń następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 p.s.w.n.) W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko wyrażone w decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Zarządzania i Nauk o Jakości Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr WZNJ-521/SOC/USOS-55/2025 to jest, że J. P., posiadająca status studentki od 2009 r., ubiegając się o stypendium socjalne w semestrze letnim 2024/2025 r., przekroczyła już łącznie okres 12 semestrów, przez który przysługują świadczenia. W tym zakresie wydając decyzję w 2025 r. wskazano na okres, przez który J. P. studiuje, posiadając status studentki od 2009 r. Dodatkowo zauważono też w tym rozstrzygnięciu, że nawet gdyby wziąć pod uwagę okres pobierania świadczeń również w tym przypadku wnioskodawczyni znacznie przekroczyła okres 12 semestrów. J. P. pobierała bowiem świadczenia, których beneficjentami są studenci, przez wszystkie 6 semestrów studiów I stopnia, jakie odbyła i ukończyła w Wyższej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w G. w latach 2009-2012 oraz przynajmniej przez 10 semestrów z wszystkich tych semestrów studiów II stopnia, które J. P. rozpoczęła począwszy od 2012 r. na Uniwersytecie Morskim w Gdyni i które to studia kontynuowała również w roku akademickim 2024/2025, otrzymując możliwość kolejnego podejścia do zaliczenia egzaminu komisyjnego. W stanowisku prezentowanym przez stronę skarżącą przyjęto, że w przypadku J. P., która rozpoczęła studia w 2009 r., należałoby do limitu 12 semestrów, wliczać tylko te, które rozpoczęły się w okresie po 1 października 2019 r., w więc od momentu, gdy w trakcie kontynuowanych przez uczestniczkę już od 10 lat studiów, weszła w życie ustawa p.s.w.n. Przyjęcie stanowiska strony skarżącej - nieuprawnionego w ocenie Sądu - faktycznie sprowadzałoby się do tego, że okres studiów przed 1 października 2019 r., w tym także 16 semestrów, przez które J. P. studiowała i pobierała już świadczenia dla studentów, nie ma być w ogóle brany pod uwagę przez organy i niejako wyłączony z trwającego wciąż okresu studiowania studentki. Istota sporu, który legł u podstaw wniesionej skargi dotyczy wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n., w zakresie tego jakie semestry, powinny być zaliczone, jako wchodzące do okresu "przysługiwania świadczeń", którego limit, zgodnie z przepisami ustawy, ogranicza prawo do korzystania ze świadczeń studenckich. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej strony, aby w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 93 ust. 6 p.s.w.n., w tym nie znalazł podstaw do zmiany swojego dotychczasowego orzecznictwa, które prezentuje stanowisko zbieżne z oceną organów, to jest, że okres 12 semestrów, o których mowa w 93 ust. 4 p.s.w.n. upływa, gdy łączny okres studiowania przez daną osobę przekroczy ten limit, a zatem wprost zależy od czasu posiadania statusu studenta. Reguła ta dotyczy również stypendium socjalnego jako jednego ze świadczeń wymienionych w art. 86 p.s.w.n. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje ponadto, że orzecznictwo NSA pozostaje w tym zakresie obecnie ugruntowane, również w odniesieniu do kwestii, że okres, o którym mowa w 93 ust. 4 p.s.w.n. nie odnosi się tylko do tych semestrów, przez które dana osoba studiuje począwszy od czasu, kiedy wprowadzono wskazany limit w obecnym brzmieniu art. 93 ust. 4 p.s.w.n., ale odnosi się łącznie w ogóle do wszystkich (a zatem również wcześniejszych) semestrów studiowania przez daną osobę, w zrozumieniu posiadania przez nią statusu studenta. W tym zakresie Sąd stoi zatem na stanowisku, że dla oceny spełnienia przesłanki ograniczenia przysługiwania świadczeń do okresu 12 semestrów organ stypendialny bierze zatem pod uwagę dane dotyczące całego toku kształcenia studenta, począwszy od samego początku, to jest podjęcia studiów przez studenta. W zakresie wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Sąd podzielił zatem po pierwsze i przyjął za własne stanowisko wyrażone przez NSA m.in. w wyroku z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 2890/23, gdzie wskazano na wstępie, że celem świadczeń dla studentów, o których mowa w art. 86 p.s.w.n. jest pomoc materialna państwa dla studenta, w jego rozwoju, nauce, umożliwieniu ukończenia studiów i osiągnięciu tytułu magistra lub mu równoważnych. Nie można zatem utożsamiać żadnego ze świadczeń, o których mowa w art. 86 p.s.w.n., w tym świadczeń pomocowych dla studentów w trudnej sytuacji materialnej, ze swoistym świadczeniem społecznym przynależnym wnioskodawcy w oderwaniu od celu i funkcji jaką ma ono realizować. W powołanym wyroku przedstawiono przyjęte w aktualnym orzecznictwie NSA stanowisko (por. m.in. wyroki NSA z dnia z 24 stycznia 2025 r. III OSK 3409/23, z dnia 19 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 517/24, czy z dnia 19 kwietnia 2024 r. o sygn. akt III OSK 2697/23), że ustawa nowelizująca przepisy p.s.w.n. dokonała radykalnej zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentowi w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 p.s.w.n. i art. 359 p.s.w.n. Dostrzec bowiem należy, że przepis art. 93 ust. 2 p.s.w.n. przed nowelizacją z 2021 r. stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: "1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". W wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232) nastąpiła zmiana treści przepisu. Aktualnie obowiązuje art. 93 ust. 2 p.s.w.n., zgodnie z którym "student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku". Z kolei w wyniku nowelizacji art. 93 ust. 4 otrzymał jak wskazano wyżej brzmienie, zgodnie z którym "łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Podzielić należy zatem stanowisko NSA wyrażone w powołanych wyrokach, że na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Nowelizacja ustawy p.s.w.n. dokonana ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232) doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Zatem sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy prawo do świadczenia także z "okresem studiowania", a nie jak uprzednio z okresem faktycznego "korzystania" przez studenta ze świadczenia. Aktualna treść przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jest więc jednoznaczna, a jego interpretacja nie budzi już zasadniczych wątpliwości (tak jak we wcześniejszym stanie prawnym). W aktualnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca określił łączny okres 12 semestrów, w czasie których studentowi przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. uniezależniając przyznanie tego prawa od okoliczności rzeczywistego pobierania świadczenia. Nowelizacja dokonana ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw zerwała z powiązaniem okresu prawa do świadczeń z okresem bycia faktycznym ich beneficjentem. W obecnym stanie prawnym świadczenia zostały ściśle powiązane jedynie z okresem studiów. Okres ten został zatem wskazany jako 12 semestrów (co wyraźnie koresponduje z zakładanym okresem studiowania w ramach polskiego systemu szkolnictwa wyższego). W ocenie NSA wyrażonej w powołanym wyroku z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 2890/23 podkreślono, że wskazane rozwiązania ustawowe i ich wykładnia są konsekwencją art. 70 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym: "Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa.". To właśnie ustawa p.s.w.n. określa warunki, rodzaje i czas trwania takiej pomocy. W art. 86 p.s.w.n. wskazano, że student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne; 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora. Przyznanie wskazanych świadczeń oraz odmowa ich przyznania następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z art. 70 ust. 4 zdanie 2 Konstytucji nie wynika ani powinność uregulowania systemu budżetowej pomocy dla określonej grupy studentów i uczniów, ani poziom, forma czy sposób tej pomocy - w razie jej uregulowania ustawowego. Wynika jedynie powinność wydania przez ustawodawcę ustawy w określonej w tym przepisie materii. Przepis ten nie kreuje prawa podmiotowego na rzecz wymienionych w nim beneficjentów dotyczącego samego wydania stosownej ustawy, ani jej określonej treści (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 lipca 2002 r., sygn. akt U 7/01). Ustawodawca wprowadzając w 2019 r. nową ustawę p.s.w.n. i nowelizując w 2021 r. art. 93 ust. 4 tej ustawy miał zatem prawo oparte wprost w Konstytucji do dookreślenia zasad, trybu i terminu pobierania wskazanych świadczeń przez studentów. Za racjonalne należy uznać przy tym założenie, że pomoc studentom powinna być ukierunkowana do tych osób, które w sposób realny dążą do zdobycia wykształcenia wyższego a nie do promowania innych zachowań (np. pozostawania tzw. wiecznym studentem, lub przedłużania okresu studiów i czerpana różnych benefitów ze statusu studenta), uwzględniając, że podstawowym źródłem finansowania uczelni są limitowane środki budżetu państwa. W przedmiotowej sprawie ustalenie przez organy, że J. P. studiując od 2009 r. do 2025 r., niewątpliwie studiowała więcej niż przez 12 semestrów, miało zasadnicze znaczenie dla wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia, w postaci stypendium socjalnego, o które strona wnioskowała w zwiększonej wysokości. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ustalenia faktyczne dotyczące okresu przysługiwania świadczeń, zostały przez organ pierwszej instancji poczynione w oparciu o stosowne zaświadczenie i informacje z Wyższej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w G., a w przypadku kontynuowanych od 2012 r. studiów na Uniwersytecie Morskim w Gdyni, Komisja Wydziałowa działająca na tej uczelni, skorzystała z informacji zgromadzonych w systemie POL-on. Wskazane ustalenia faktyczne, jak również będące ich źródłem dokumenty, nie budzą wątpliwości Sądu. Podkreślenia wymaga, że w tej sprawie ani uczestniczka, ani strona skarżąca nie kwestionowała ustaleń stanu faktycznego w zakresie, w jakim w sprawie wykazano, że uczestniczka od 1 października 2009 r. do semestru zimowego roku akademickiego 2018/2019, uwzględniając studia pierwszego i drugiego stopnia, miała przyznaną pomoc materialną ze środków funduszu świadczeń dla studentów łącznie już przez 16 semestrów. Jak wskazano wyżej, takie też ustalenia zostały przyjęte w decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej, gdzie jednocześnie podkreślono, że na czas wydania decyzji, to jest kwiecień 2025 r. uczestniczka posiada status studentki na studiach drugiego stopnia, studiując na Uniwersytecie Morskim w Gdyni od 2012 r., a wcześniej studiując w okresie od 2009 r. do 2012 r. na studiach pierwszego stopnia, które ukończyła w Wyższej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w G. W okolicznościach tej sprawy nie budzi więc wątpliwości Sądu, że uczestniczka studiując od 2009 r. do 2025 r. posiadała status studenta przez okres znacznie przewyższający okres 12 semestrów. Nawet tylko bowiem uwzględniając okres lat 2009-2019, czas posiadania statusu studentki przez uczestniczkę wynosił do tego momentu już przynajmniej 16 semestrów, co można ustalić właśnie dzięki informacjom o przyznanych świadczeniach. Zgodnie z obowiązującą regulacją z 93 ust. 6 p.s.w.n. doprecyzowano przy tym, że do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4 wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów. Organy były więc uprawnione do wskazania, że obowiązujące przepisy warunkowały w tym przypadku odmowę przyznania świadczenia biorąc pod uwagę okres studiowania. Dostrzeżenie przez Komisję Wydziałową, że J. P. w tym okresie, przekroczyłaby wskazany limit, nawet gdyby wiązać go z rzeczywistym otrzymywaniem świadczeń, nie stanowi w ocenie Sądu uchybienia, które miałoby wpływ na wynik tej sprawy. Ustalenie w oparciu o dokumentację, że J. P. na studiach pierwszego i drugiego stopnia pobierała świadczenia dla studentów przez 16 różnych semestrów, które przypadały w okresie od rozpoczęcia przez nią studiów, jak wskazano wyżej dodatkowo potwierdza długi okres studiowania, który już z tej przyczyny nie może być uznany za krótszy niż 16 semestrów. Uwzględniając powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia stanowiska, aby organy stypendialne, rozstrzygając w 2024 o świadczeniach z katalogu z art. 86 ust. 1 p.s.w.n., powinny w szczególny sposób, inny niż wynikający z literalnego brzmienia art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 93 ust. 6 p.s.w.n., uwzględnić, że uczestniczka postępowania studiuje od 2009 r., posiada od tego czasu status studentki i pobierała też od tego czasu przez łącznie 16 semestrów świadczenia dla studentów. W ocenie Sądu, również w przypadku studentów, którzy rozpoczęli studia bardzo dawno (co w przypadku uczestniczki oznacza okres liczący w chwili wydawania decyzji w I instancji lat około 16) obecnie obowiązującą regulacją jednolicie pozostaje art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji tego przepisu dokonanej w 2021 r. Wbrew ocenie strony skarżącej, do okresu 12 semestrów, o których mowa w art. 93 ust. 4 w zw. z art. 93 ust. 6 p.s.w.n. należy zaliczyć wszystkie rozpoczęte semestry studiów, a więc również te semestry, które zostały rozpoczęte przez osobę studiującą w czasie przed wprowadzeniem do porządku prawnego takiego ograniczenia. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone m.in. w powołanym wyżej wyroku NSA z dnia 19 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 517/24, gdzie wskazano, że nie narusza art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP wykładnia art. 93 ust. 4 p.s.w.n. uwzględniająca, że do okresu 12 semestrów, ograniczającego możliwość przyznania świadczenia, zalicza się także te semestry, które student odbył w czasie przed wprowadzeniem do porządku prawnego takiego ograniczenia. Przede wszystkim podkreślić należy, że stosownie do art. 16 ustawy nowelizacyjnej z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - tj. przepisu przejściowego - do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej wart. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 ustawodawca nakazał stosować przepisy ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym, wobec brzmienia tego przepisu oraz braku innych regulacji intertemporalnych, zastosowanie ma zasada aktualności. Organy stypendialne mają więc obowiązek stosować stan faktyczny i prawny z chwili wydawania decyzji stypendialnej. Skoro zatem Wydziałowa Komisja Stypendialna Uniwersytetu Morskiego w Gdyni wydała decyzję w przedmiocie świadczenia w dniu 18 kwietnia 2025 r. to powinna uwzględnić stan faktyczny i prawny z tej daty (a więc już po wejściu w życie ustawy p.s.w.n. w 2019 r. i po nowelizacji tej ustawy w 2021 r.). Niewątpliwie orzekające w sprawie organy stypendialne stosowały stan prawny obowiązujący w chwili orzekania, który nakazuje uwzględniać stan faktyczny z tego właśnie momentu, a nie ukształtowany przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.s.w.n. Ustawa działa z mocą wsteczną, kiedy m.in. początek jej stosowania pod względem czasowym ustalony został na moment wcześniejszy, aniżeli początek mocy obowiązującej jej przepisów (por. wyrok TK z 5 listopada 2002 r., sygn. P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80), a więc nie tylko wówczas, gdy ustawie nadaje się moc obowiązującą wobec stosunków prawnych zaistniałych i trwających w czasie do wejścia tej ustawy w życie (por. wyrok TK z 31 marca 1998 r., sygn. K 24/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 13). Taka sytuacja nie ma miejsca na tle przedmiotowej regulacji. Ustawa nakazuje organom stypendialnym rozpatrzyć wniosek o świadczenie (to jest prawnie relewantny element, determinujący wszczęcie i prowadzenie postępowania) wedle stanu faktycznego z chwili orzekania o nim. Fakt, że wśród okoliczności stanu faktycznego ustawodawca odwołuje się do liczby semestrów, przez które wnioskodawca wcześniej studiował nie oznacza jeszcze retroaktywnego działania ustawy. Nadto przyjęcie, że maksymalny okres 12 semestrów pobierania świadczenia byłby liczony od nowa na podstawie nowej ustawy, jest niewłaściwy. Taka wykładnia pozwalałby bowiem tym studentom na pobieranie świadczeń finansowych przez okres znaczenie przekraczający wspomniane 12 semestrów (tzn. maksymalnie 12 semestrów na podstawie nowej ustawy, a dodatkowo wcześniej na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów i byłoby to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie dyskryminowani byliby bowiem studenci, którzy rozpoczęliby studia w okresie obowiązywania p.s.w.n. w obecnym brzmieniu wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej nowelizacji tej ustawy, lub którzy studiują tak długo, że ich studia rozpoczęły się jeszcze wcześniej, w tym pod rządami wcześniej obowiązujących ustaw dotyczących szkolnictwa wyższego i którzy już na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów uzyskali znaczne wsparcie finansowe, w tym przewyższające obecnie obowiązujący limit wsparcia przez okres 12 semestrów. Z tego względu, Sąd nie podzielił stanowiska, aby można było dokonać takiej interpretacji art. 93 ust. 4 p.s.w.n., że badając stan faktyczny sprawy pod kątem możliwości przyznania stypendium socjalnego, nie można byłoby uwzględniać liczby semestrów studiów przypadających przed dniem wejścia w życie ustawy p.s.w.n. (1 października 2019 r.), czy sprzed nowelizacji tej ustawy (18 grudzień 2021 r.). Przeciwnie, opierając się na literalnym brzmieniu art. 93 ust. 4 w zw. z art. 93 ust. 6 p.s.w.n., rozpoznając wniosek o stypendium socjalne - będące jednym ze świadczeń z katalogu art. 86 ust. 1 p.s.w.n. - zgodnie z zasadą aktualności oraz dla zapewnienia równości traktowania wszystkich aktualnie studiujących osób, zadaniem organów stypendialnych jest ustalenie, czy okres posiadania statusu studenta przez wnioskodawcę nie przekracza limitu 12 semestrów, gdzie trzeba wziąć pod uwagę dane dotyczące całego toku kształcenia studenta, począwszy od chwili rozpoczęcia studiów. Reasumując, Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie stoi na stanowisku, że do okresu 12 semestrów, o których mowa w art. 93 ust. 4 w zw. z art. 93 ust. 6 p.s.w.n. należy zaliczyć wszystkie rozpoczęte semestry studiów, a więc również te semestry, które zostały rozpoczęte przez osobę studiującą w czasie przed wprowadzeniem do porządku prawnego takiego ograniczenia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.