III SA/Gd 454/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia 25 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia strefy płatnego parkowania na terenie miasta oraz wysokości stawek opłat za parkowanie postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 30 lipca 2012 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 31 sierpnia 2012 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku), W. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca nie uzyskuje żadnego dochodu, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu złożonego wniosku wskazano, że komornik odebrał wnioskodawcy bydło i sprzęt rolniczy, które służyły do prowadzenia produkcji rolnej. Postanowieniem z dnia 15 października 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy podnosząc, że z uwagi na istniejące braki w dokumentacji źródłowej oraz niejasności w złożonym oświadczeniu wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Identyczne rozstrzygnięcie w następstwie wniesienia sprzeciwu zostało wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 22 listopada 2012 r. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013 r. (sygn. akt I OZ 15/13) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie W. K. na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2012 r. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że wnioskodawca chcąc skorzystać z prawa pomocy winien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do sytuacji materialnej jego i członków jego rodziny. Co więcej, wnioskodawca zobligowany jest potwierdzić podnoszone okoliczności stosownymi dowodami. W dniu 5 marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez W. K. Wniosek ten uzupełniony został na urzędowym formularzu PPF w dniu 30 marca 2013 r. (data wpływu do Sądu – 5 kwietnia 2013 r.) i sprecyzowany co do zakresu. Wnioskodawca wskazał bowiem, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku W. K. podniósł, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma jakiegokolwiek majątku. Równocześnie wnioskodawca podkreślił, że nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Z uwagi na istniejące wątpliwości, zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2013 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia następujących dokumentów: a) potwierdzających wysokość przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) ze wskazaniem ich źródeł za okres od 1 września 2012 r. do 30 marca 2013 r.; b) odpisów zeznań podatkowych złożonych za lata 2011 i 2012 bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętego dochodu za ten rok; c) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków i lokat bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; d) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania wraz z dokumentami je potwierdzającymi w okresie ostatnich trzech miesięcy; e) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów – oświadczenia czy wnioskodawca otrzymuje obecnie pomoc finansową od członków rodziny a jeżeli tak to w jakiej wysokości; f) oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; g) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); h) dokumentów obrazujących stan zadłużenia wnioskodawcy wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo, w którym ponownie wskazał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Ponadto nie generuje jakichkolwiek dochodów. Nie ponosi również jakichkolwiek kosztów utrzymania gdyż nie ma środków na ich opłacenie. Do pisma wnioskodawca załączył postanowienia referendarza sądowego Sądu Rejonowego w S. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na fakt, iż oświadczenia wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF i ww. piśmie były nadal niewystarczające do dokonania oceny jego aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 maja 2013 r. wnioskodawca został zobowiązany do złożenia dodatkowych oświadczeń: a) oświadczenia czy w okresie ostatnich dwóch lat wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa, jednostkom samorządu terytorialnego (gminom, powiatom), osobom prawnym lub osobom fizycznym; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca został zobowiązany do wskazania sądów, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, sygnatur prowadzonych spraw, dat wydanych orzeczeń oraz podania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz; b) oświadczenia czy wnioskodawca pozostaje nadal w związku małżeńskim; jeżeli tak wnioskodawca winien był przedstawić dokumenty obrazujące wysokość wszystkich miesięcznych dochodów brutto małżonki oraz dokumenty obrazujące jej stan majątkowy, w tym posiadane przez nią nieruchomości, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, w tym zarejestrowane na małżonkę pojazdy mechaniczne (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz wyciągi i wykazy ze wszystkich posiadanych przez małżonkę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca nadesłał pismo, w którym wskazał, że nie wnosił pozwów wskazanych w pkt a) ww. wezwania. Ponadto wnioskodawca podał, że pozostaje w związku małżeńskim, w którym zniesiono majątkową wspólność ustawową. W związku z tym wnioskodawca nie jest w stanie odnieść się do stanu majątkowego i dochodów generowanych przez małżonkę jak i zobligować małżonki do poniesienia za niego kosztów związanych z przedmiotowym postępowaniem. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy podnosząc, że wnioskodawca składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił nowych, istotnych okoliczności skutkujących odmienną oceną jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Identyczne rozstrzygnięcie w następstwie wniesienia sprzeciwu zostało wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 20 września 2013 r. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2013 r. (sygn. akt I OZ 1058/13) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie W. K. na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 września 2013 r. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił następnie skargę W. K. na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia 25 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia strefy płatnego parkowania na terenie miasta oraz wysokości stawek opłat za parkowanie. Wnioskiem datowanym na dzień 17 grudnia 2013 r., uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 23 stycznia 2014 r., skarżący po raz kolejny zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2014 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia; a) pisemnej informacji o wszelkich dochodach uzyskanych przez wnioskodawcę w roku 2013; b) oświadczenia czy wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna – jeżeli tak wnioskodawca winien przedstawić stosowne zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy; c) wobec zadeklarowanego braku dochodów – oświadczenia czy wnioskodawca korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej; d) wobec zadeklarowanego braku dochodów – oświadczenia z czego wnioskodawca się obecnie utrzymuje; e) wobec zadeklarowanego braku majątku w postaci nieruchomości - oświadczenia do kogo należy nieruchomość, w której wnioskodawca obecnie zamieszkuje i kto ponosi miesięczne koszty jej utrzymania; f) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę wszelkich pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); g) oświadczenia, czy wobec wnioskodawcy prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa bądź administracyjna - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących jej stan i dokonane czynności egzekucyjne na dzień 15 stycznia 2014 r.; h) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (w tym rachunków lokat terminowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; i) wobec zadeklarowanego braku dochodów – oświadczenia kto ponosił i ponosi koszty utrzymania wnioskodawcy (zakup żywności, zakup środków czystości, opłaty za media, inne) w okresie ostatnich trzech miesięcy. Stosowne wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone w dniu 17 lutego 2014 r. W dniu 6 marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym ww. wskazał, że: - nie generuje jakichkolwiek dochodów; - nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna; - nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej; - nie ponosi kosztów swojego utrzymania; - nie posiada pojazdów mechanicznych. W tym stanie należało wskazać, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie takich okoliczności należy zatem do strony wnioskującej, która powinna w treści składanego formularza PPF dokładnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Prawa pomocy należy odmówić, jeżeli podawane fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami i oświadczeniami dotyczącymi majątku i dochodów. O dostatecznym udowodnieniu okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy decyduje sąd (referendarz), który w razie niewystarczających danych do oceny sytuacji materialnej wnioskującego, może na podstawie art. 255 ww. ustawy wezwać do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Co istotne, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (jak w niniejszej sprawie), wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może jednakże polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że nie sposób uznać by wnioskodawca w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawił nowe okoliczności odnoszące się kompleksowo do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych dokumentów i oświadczeń ponownie wykazała, że dane co do sytuacji materialnej wnioskodawcy są rozbieżne a sam wnioskodawca nie chce usunąć wszelkich zaistniałych w tej materii niejasności. Co warte podkreślenia, referendarz sądowy nie jest zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych z uwagi na postawę danego wnioskodawcy nie jest możliwa. Takiej oceny nie sposób dokonać w niniejszej sprawie a przyczyną takiego stanu rzeczy jest postawa samego wnioskodawcy. Pierwszą okolicznością przemawiającą za odmową przyznania prawa pomocy jest niekompletność oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. Warto bowiem zauważyć, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zawarto jakichkolwiek danych, które w istocie mogłyby obrazować sytuację majątkową wnioskodawcy. Wszystkie rubryki formularza PPF mające zobrazować ww. okoliczności faktyczne (tj. rubryki od 6 do 11) zostały przez wnioskodawcę wypełnione sformułowaniem "brak". Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę należycie pouczonego w zakresie obowiązków wynikających z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego obecnej, rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też zarządzeniem z dnia 28 stycznia 2014 r. zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie wskazując jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty należy w tej materii złożyć. Podkreślić należy, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy w postaci niedostarczenia dokumentów bądź niezłożenia wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z odpowiedzi udzielonej na powyższe wezwanie wynikało, że wnioskodawca nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów oraz nie posiada jakiegokolwiek majątku. Mając na uwadze podane przez wnioskodawcę okoliczności należy wskazać, że ww. nadal nie jest w stanie racjonalnie wyjaśnić jak przy braku jakichkolwiek źródeł dochodu jest w stanie pokrywać koszty swojej codziennej egzystencji. W ocenie referendarza może to oznaczać, że skarżący lub członkowie jego rodziny posiadają inne źródła dochodu, które w niniejszej sprawie nie zostały ujawnione pomimo stosownego obowiązku. Wnioskodawca musi mieć zaś świadomość, że chcąc skorzystać z prawa pomocy winien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do sytuacji materialnej jego i członków rodziny, a także potwierdzania podnoszonych okoliczności stosownymi dowodami. W rozpatrywanym przypadku wnioskodawca w dalszym ciągu nie dołożył wszelkich starań, by w sposób zupełny i zgodny z rzeczywistością zobrazować swoją obecną sytuację majątkową. Biorąc zaś pod uwagę wszystkie wyżej wskazane okoliczności, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, bowiem nie przedstawił on nowych, istotnych okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną jego sytuacji materialnej w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższego zapatrywania nie może w sposób automatyczny zmienić fakt przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w postępowaniu o sygnaturze II GZ 644/13. Należy mieć bowiem na uwadze, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się indywidualnie, zestawiając należycie wykazaną i udokumentowaną aktualną sytuację materialną strony z wysokością obciążających stronę kosztów danego postępowania. W reasumpcji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.