III SA/Gd 456/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...], Szkoły Podstawowej Nr [...], Gimnazjum Nr [...] w G. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia 28 września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazania utworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy oddala skargę. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy [...] Oddział [...] nakazem z dnia 10 września 2007 r. nr [...] polecił utworzyć w Zespole Szkół Nr [...] w G. służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, jako wyodrębnioną komórkę jednoosobową lub wieloosobową, poprzez nawiązanie stosunku pracy z osobą (osobami), która (które) nie jest zatrudniona (nie są zatrudnione) w tym zakładzie pracy przy innej pracy. W nakazie podano termin jego wykonania oraz wskazano, że wydano go w oparciu o art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), art. 23711 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz § 1 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 109, poz. 704ze zm.). Dyrektor Zespołu Szkół Nr [...] w G. odwołał się od decyzji wskazując, że zgodnie z art. 23711 § 2 K.p. pracodawca ma możliwość; bądź zatrudnić pracownika w ramach stosunku pracy, bądź powierzyć zadania służby bhp specjalistom z poza zakładu pracy. Okręgowy Inspektor Pracy [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 28 września 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako zgodną z prawem i prawidłową pod względem celowościowym. Organ odwoławczy podniósł, że w dniach 1 sierpnia i 6 września 2007 r. przeprowadzono kontrolę w Zespole Szkół Nr [...], na tej podstawie, m.in., że pracuje tam 116 pracowników, a zadania służby bhp powierzono jednemu z nauczycieli. Organ przytoczył treść spornych przepisów i stwierdził, że dokonana przez organ niższej instancji interpretacja art. 23711 § 1 K.p. jest prawidłowa, gdyż obowiązek utworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy, jako wyodrębnionej komórki jednoosobowej lub wieloosobowej, w zakładzie pracy zatrudniającym więcej niż 100 pracowników, wynika zarówno z tego przepisu jak i z § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Przepis art. 237 § 1 K.p. wyraźnie rozróżnia dwie formy pełnienia funkcji w zakresie bhp. Pierwsza jest realizowana w formie tworzenia służby bhp, a druga poprzez powierzenie wykonywania zadań służby bhp. Tylko zakład, który nie jest zobowiązany do tworzenia takiej służby, może powierzyć zadania służby. To z kolei jest uzależnione od wielkości zatrudnienia. Wskazany przez stronę w odwołaniu art. 23711 § 2 K.p. nie ma zastosowania do zakładów pracy zatrudniających ponad 100 pracowników. Organ odwoławczy na poparcie swego stanowiska przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2006 r. l OSK 263/06 (Lex nr 281409). Zespoł Szkół Nr [...], reprezentowany przez Dyrektora, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenia kosztów według norm przepisanych. Skarżący zarzucił błędną wykładnię art. 23711 K.p. oraz naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem orzeczenia. W uzasadnieniu skargi podniósł, że art. 23711 § 2 K.p. dotyczy sytuacji, w której z braku kompetentnych pracowników, pracodawca nie może utworzyć własnej służby bhp i dotyczy wszystkich zakładów bez względu na ilość zatrudnianych pracowników. Dotychczasowe zmiany tego przepisu miały na celu dostosowanie polskiego prawodawstwa do regulacji unijnej, tj. art. 7 ust. 6 dyrektywny nr 89/391/EWG stanowiącej, że za ochronę zdrowia pracowników, zapobieganie ryzykom zawodowym mogą być odpowiedzialni jeden lub więcej pracowników lub jedna lub więcej zewnętrznych służb. Ponadto, przeciwko dopuszczalności powierzenia wykonywania zadań bhp nie może przemawiać w/w rozporządzenie, ponieważ nie może ono być sprzeczne z ustawą. Za takim rozumieniem art. 23711 K.p. przemawiają również zmiany jego treści, idące w kierunku złagodzenia rygorów. Upoważniają one do stwierdzenia, że różnicowanie pracodawców zatrudniających więcej lub mniej niż 100 pracowników pod kątem możliwości powierzenia wykonywania zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu pracy w oparciu o użyte w § 2 określenie "pracownik" nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Odnośnie naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. organ zaznaczył, że skarżący nie skorzystał z prawa do wypowiedzenia się poprzez wniesienie umotywowanych zastrzeżeń do protokołu kontroli (art. 31 ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). Ustaleniem istotnym do rozstrzygnięcia sprawy jest liczba zatrudnionych pracowników, której skarżący nie kwestionuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przepis art. 23711 § 1 K.p. w sposób jednoznaczny wyróżnia dwie formy pełnienia funkcji w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Pierwsze realizowane jest w formie służby bezpieczeństwa i higieny pracy a druga poprzez powierzenie zadań służbie bezpieczeństwa i higieny pracy. Wybór jednej z form nie należy do pracodawcy a uzależniony jest od ilości osób zatrudnionych w zakładzie pracy. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 23711 § 1 K.p. pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników (przypadek ten dotyczy skarżącego) tworzy służbę bezpieczeństwa, pełniącą funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zaś pracodawca, zatrudniający do 100 pracowników powierza wykonaniu zadań służby bhp pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Są to dwie odrębne formy. Jak podnosi to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2006 r. w sprawie I OSK 263/2006 (LEX nr 281409) gdyby te obie formy były tożsame zbędne byłaby regulacja zawarta w art. 23711 § 1 K.p. i można byłoby posługiwać się pojęciem "służba bhp". Odrębność tych dwóch form potwierdza § 4 tego przepisu, który stanowi iż inspektorat pracy może m.in. nakazać tworzenie służby bhp. jeżeli jest to uzasadnione stwierdzonym zagrożeniom zawodowym. Przepis art. 23711 § 1 K.p. używa pojęcia pracownik służby bhp. Oznacza to, iż musi to być osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Z akt sprawy wynika, iż skarżący zatrudnia 116 osób a więc więcej od 100 co przesądza zgodnie z treścią art. 23711 § 1 K.p. o konieczności utworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy i przesądza o zasadności zaskarżonej decyzji. Możliwość powierzenia zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu pracy w przypadku braku kompetentnych pracowników dotyczy tylko sytuacji takiego pracodawcy który zatrudnia nie więcej niż 100 pracowników (co nie dotyczy skarżącego). Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ppsa oddalił skargę.