III SA/Gd 465/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki Rolnej w G. Spółki z o.o. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 21 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej opłaty postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 11 lipca 2012 r. Spółka Rolna w G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego formularza wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie upraw rolnych, w tym zbóż. W roku 2011 Spółka poniosła wysokie straty związane z uprawami wskutek ich wyniszczenia wskutek warunków atmosferycznych. Osiągnięty zysk został przeznaczony na zakup materiału siewnego oraz środków ochrony roślin. Spółka spodziewa się wpływów dopiero po okresie żniw w 2012 r. Kapitał zakładowy posiadany przez skarżąca wynosi 600000 zł, wartość środków trwałych 3.413845,22 zł, a zysk za ostatni rok wyniósł 1.066658,48 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadajacej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów tego postępowania, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet Państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. 5W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2012 r. (doręczonym w dniu 23 lipca 2012 r.) skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: odpisu zeznania podatkowego spółki CIT 8 za ostatni rok podatkowy, odpisów deklaracji VAT 7 za ostatnie trzy miesiące br., wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, z uwzględnieniem historii operacji, aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach, odpisu bilansu oraz rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy, dokumentów potwierdzających wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) spółki za okres od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2012 r., odpisu złożonego zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-2 z załącznikami) wraz z ich aktualizacjami. Skarżąca pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności. Bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 2 P.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Mając na uwadze powyższe uznano, że spółka nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia