III SA/Gd 467/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. Z. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Gd 1707/01 w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy z dnia 4 kwietnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004r. w sprawie 3 II SA/Gd 1707/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K. Z. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego z dnia 4 kwietnia 2001r. nr [...], w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej. Postanowieniem z dnia 5 maja 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wymienionego wyżej wyroku, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 listopada 2004r. w sprawie OZ 528/04 oddalił zażalenie skarżącego. Pismem z dnia 12 maja 2007r. K. Z. wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004r., powołując się na podstawę zawartą w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. podnosząc, że na rozprawie nie był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika oraz nie został pouczony o zmianie przepisów i możliwości wniesienia środka odwoławczego. Skargę tę, postanowieniem z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie III SA/Gd 219/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 października 2007r. w sprawie I OSK 1418/07 oddalił skargę kasacyjną K. Z. na wymienione wyżej orzeczenie. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, iż skarżący nie był pozbawiony możliwości działania na skutek naruszenia przez sąd I instancji przepisów prawa. K. Z. w dniu 18 grudnia 2008r. po raz kolejny złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2004r. oraz postanowieniem z dnia 5 maja 2004r. w sprawie 3 II SA/Gd 1707/01. W uzasadnieniu swej skargi skarżący powołał się na przepisy art. 273 § 2 i § 3 oraz art. 275 w zw. z art.183 § 2 pkt 3-5 p.p.s.a. Wskazał, iż doszło do wykrycia takich okoliczności faktycznych i środków prawnych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy (art. 273 § 2 p.p.s.a. ). Skarżący twierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, sprzecznie z przepisami prawa został rozstrzygnięty przez sędziego, który był w składzie sądu wydającego wyrok z dnia 1 kwietnia 2004r. Sytuacja taka rzutowała na bezstronność i obiektywizm sędziego. O składzie orzekającym dowiedział się dopiero w dniu 4 grudnia 2007r. odbierając sentencję wyroku. Powołując treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2005r. w sprawie II FZ 776/05, które w jego ocenie było orzeczeniem wydanym w tej samej sprawie ponownie podniósł, iż nie został właściwie pouczony o skutkach prawnych czynności procesowych i tym samym ograniczono jego prawo do obrony. Nie został pouczony o sposobie wniesienia środków odwołania od wyroku. Zdaniem skarżącego była to podstawa do wznowienia postępowania z art. 273 § 3 p.p.s.a. Skarżący jako podstawę wznowienia wskazywał także art. 275 w zw. z art. 183 § 2 pkt 3, 4 i 5 p.p.s.a. Podniósł, iż w przedmiotowej sprawie zapadł już prawomocny wyrok wydany przez Naczelny Sąd Administracyjny Oddział Zamiejscowy w Gdańsku dnia 5 czerwca 1997r. sygn. akt II SA/Gd 548/96. Orzeczenie dotyczyło tego samego roszczenia i zapadło między tymi samymi stronami. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie powinien był wydawać orzeczenia z dnia 1 kwietnia 2004r. oddalającego skargę w sprawie 3 II SA/Gd 1707/01, z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej odrzucenie z uwagi na bezzasadność podstaw do wznowienia postępowania podnoszonych przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga o wznowienie nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżący w treści skargi powołał się kolejno na dwie podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. W pierwszej kolejności wskazał na art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Następnie powoływał podstawę z § 3 przepisu, z której wynika, że można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W przedmiotowej sprawie skarżący wskazywał na niezgodny z przepisami skład orzekający w sprawie 3II SA/Gd 1707/01, albowiem postanowienie z dnia 5 maja 2004r. o odmowie przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wydał sędzia, który był w składzie sądu wydającego wyrok w dniu 1 kwietnia 2004r. Skarżący dowiedział się zaś o tym fakcie dopiero w dniu 4 grudnia 2007r. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, przy czym termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Jak wynika ze skargi, o fakcie powoływanym przez skarżącego jako podstawa wznowieniowa – czyli o uczestniczeniu w składzie orzekającym w sprawie wyrokiem sędziego, który wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu dowiedział się on 4 grudnia 2007r. – kiedy otrzymał odpis sentencji wyroku. Zatem złożenie przez skarżącego skargi o wznowienie postępowania w dniu 18 grudnia 2008r. nastąpiło z przekroczeniem ustawowego terminu, wynikającego z art. 277 p.p.s.a. Stwierdzić należy ponadto, że zarzut skarżącego polegający na niewłaściwym reprezentowaniu skarżącego przed sądem lub pozbawienia go możności działania został już jako podstawa skargi o wznowienie postępowania rozstrzygnięty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym postanowieniem z dnia 5 maja 2004r ., a zatem ponowne merytoryczne rozpatrywanie tego zarzutu było niedopuszczalne. Skarżący powoływał się także na podstawę wznowienia z art. 273 § 3 p.p.s.a., opierając ją na odnalezieniu przez siebie w piśmiennictwie prawniczym postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2005r., sygn. akt II FZ 776/05, i podnosząc, iż jest to "prawomocne orzeczenie dotyczące samej sprawy". Wyjaśnienia wymaga zatem, że podstawa wznowienia postępowania z art. 273 § 3 p.p.s.a. zachodzi tylko w przypadku późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tego samego stosunku prawnego. Ta podstawa wznowieniowa związana jest z istnieniem bezwzględnej negatywnej przesłanki procesowej, jaką jest powaga rzeczy osądzonej przysługująca prawomocnym orzeczeniom. Orzeczenie, o którym mowa w art. 273 § 3 p.p.s.a. musi dotyczyć tej samej sprawy. Warunek ten będzie spełniony w wypadku tożsamości przedmiotu i stron postępowania, a więc sytuacji, w której w późniejszym procesie mógł i powinien być zgłoszony zarzut powagi rzeczy osądzonej. W tym kontekście stwierdzić należy, że powołane przez skarżącego postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2005r., nie może być w żadnym razie uznane za "prawomocne orzeczenie dotyczące tej samej sprawy". Dotyczy ono bowiem zupełnie innej sprawy, innych osób i odmiennego przedmiotu zaskarżenia i nie ma żadnego związku ze sprawą obecnie rozpoznawaną. Sam fakt, że powoływane przez skarżącego orzeczenie NSA zawiera pogląd prawny, który odnosić może się do sytuacji procesowej skarżącego nie oznacza bynajmniej, że jest to orzeczenie dotyczące tej samej sprawy w rozumieniu art. 273§3 p.p.s.a. Wbrew stanowisku skarżącego nie zachodzi również powaga rzeczy osądzonej spowodowana wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 5 czerwca 1997r. w sprawie II SA/Gd 548/96, którym uchylono decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w z dnia 7 lutego 1996r. nr 199/96 i decyzję Dowódcy Garnizonu nr [...] z dnia 25 października 1995r., w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej. Przedmiotem rozpoznania w tej sprawie było bowiem oczywiście zupełnie inne rozstrzygnięcie organu administracji niż w sprawie 3 II SA/Gd 1707/01. Tożsamość spraw toczących się przed sądem administracyjnym opiera się na tożsamości przedmiotu zaskarżenia oraz stron postępowania. Wyrok wydany w innej sprawie, nie związanej w taki sposób ze sprawą, której dotyczy skarga o wznowienie postępowania nie stanowi ani nowej okoliczności faktycznej ani środka dowodowego, o których mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Samo sformułowanie podstawy wznowieniowej w sposób odpowiadający przepisom ustawy nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeśli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi (P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Warszawa 2006, str. 559). Art. 280 § 1 p.p.s.a. przewiduje odrzucenie skargi o wznowienie postępowania jeśli skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia lub jeśli została wniesiona po ustawowym terminie. Okoliczności faktyczne powołane jako uzasadniające skargę o wznowienie postępowania nie odpowiadają w świetle powyższych rozważań podstawom wznowieniowym określonym w cytowanych wyżej przepisach działu VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś w określonym wcześniej zakresie zarzuty skargi zostały podniesione po terminie. W tym stanie sprawy Sąd na podstawie art. 280§1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.