III SA/Gd 468/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie NSA Marek Gorski, WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi F. R. na postanowienie Wojewody z dnia 4 sierpnia 2009 r. nr [...] przedmiocie zawieszenie postępowania w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego oddala skargę. Na wniosek F. R. w dniu 20 maja 2009 roku wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie H. R. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...]. W dniu 30 czerwca 2009 roku do Urzędu Gminy w [...] wpłynął odpis pozwu H. R. o przywrócenie utraconego posiadania lokalu, z którego ma nastąpić wymeldowanie, którego oryginał wnioskująca złożyła w Biurze Podawczym Sadu Rejonowego w [...]. Mając powyższe na uwadze, Burmistrz Gminy [...] postanowieniem z dnia 1 lipca 2009 r. orzekł o zawieszeniu postępowania w sprawie wymeldowania H. R. z przedmiotowego lokalu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano przepisy art. 97 § 1 pkt. 4 kpa, a w uzasadnieniu do postanowienia podano, że H. R. oświadczyła w trakcie przesłuchania, że lokalu nie opuściła dobrowolnie, nie zgadza się na wymeldowanie z lokalu oraz dołączyła do akt odpis pozwu, z pieczęcią Sądu dowodzącą, że pozew złożony został w Sądzie w dniu 30 czerwca 2009 roku. Ponieważ zgodnie z art. 94 § 1 pkt. 4 kpa organ winien zawiesić z urzędu postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd lub inny organ, postanowiono jak w osnowie. Zażalenie na postanowienie wniósł F. R. W zażaleniu podniesiono, że postanowienie o zawieszeniu postępowania jest niesłuszne, błędne i bezzasadne, a zawieszenie postępowania nastąpiło po upływie 12 dni od daty, w której organ I instancji powinien załatwić sprawę wymeldowania. Zdaniem żalącego się H. R. w 2000 roku dobrowolnie opuściła wspólnie zajmowany lokal mieszkalny, którego "głównym" najemcą jest i był F. R. Wyprowadzając się żona zabrała wszystkie swoje osobiste rzeczy, wspólne rzeczy i wspólne pieniądze. Od 2000 roku F. R. pozostaje w fizycznej separacji z żoną, która w ciągu tego całego czasu nie zamieszkiwała w lokalu przy ul. [...] w [...]. H. R. nie kontaktowała się ani osobiście, telefonicznie ani listownie przez ten czas z mężem, tak więc opuszczenie lokalu "de facto" nastąpiło w 2000 roku ( z zamiarem porzucenia lokalu) i powinno to być stwierdzone "de iure". W takiej sytuacji brak zgody H. R. na wymeldowanie ani inne okoliczności nie mają w sprawie znaczenia, a zawieszenie postępowania jest bezpodstawne. Wojewoda [...], postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2009 roku, z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, poz.993), uznał, że zażalenie F. R. jest nieuzasadnione i zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że dla orzeczenia o wymeldowaniu konieczne jest ustalenie, czy dana osoba rzeczywiście opuściła lokal. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że przesłankę opuszczenia lokalu uznaje się za spełnioną jedynie po ustaleniu, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. W trakcie postępowania H. R. podniosła, że w czasie, gdy odbywała leczenie szpitalne ciężkiej choroby, została bezprawnie pozbawiona posiadania przedmiotowego lokalu, nie ma do niego dostępu i wystąpiła do Sądu z powództwem o ochronę naruszonego posiadania. Ponieważ w postępowaniu o ochronę naruszonego posiadania sąd bada, czy istotnie powód został bezprawnie zmuszony do opuszczenia lokalu i wówczas poprzez swoje orzeczenie obejmuje prawną ochroną takie posiadanie, a w przypadku ustalenia dobrowolnego opuszczenia lokalu oddala powództwo, ustalenie przez sąd okoliczności opuszczenia lokalu wymaga zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie na podstawie art. 94 § 1 pkt. 4 kpa. Jest to pogląd pozostający w zgodzie z przepisami prawa i orzecznictwem NSA, które wymagają zgromadzenia wyczerpujących, dokładnych wyjaśnień co do okoliczności opuszczenia lokalu. Dopiero zakończenie prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego sprawy o ochronę posiadania przedmiotowego lokalu da podstawę do podjęcia zawieszonego postępowania. Na opisane postanowienie F. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze zarzucono, ze postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, (Dz. U. Nr 139, poz.993), które to naruszenia miały wpływ na treść zaskarżanego postanowienia. Wniesiono o uchylenie postanowienia. W uzasadnieniu zarzutów podniesiono, że postanowienie o utrzymaniu w mocy zawieszenia postępowania jest nietrafne, gdyż postanowienie organu I instancji zapadło po upływie miesiąca od wniesienia wniosku o wymeldowanie, a wniosek ma uzasadnienie w treści art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda [...] winien wykazać, że wydanie decyzji o wymeldowaniu rzeczywiście zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. W zaskarżonym postanowieniu Wojewoda [...] tego nie uczynił, ograniczając się jedynie do zacytowania przepisów art. 97 § 1 pkt. 4 kpa. Rzekome wniesienie przez H. R. pozwu do Sądu nastąpiło po upływie miesiąca od złożenia wniosku o wymeldowanie i dlatego jest bezprzedmiotowe dla sprawy. Ponadto skarżący kwestionuje fakt wniesienia przez H. R. pozwu do Sądu chociażby dlatego, ze do dnia pisania skargi nie otrzymał od Sądu ani kopii pozwu ani jakiegokolwiek pisma, a organy nie ustaliły w Sądzie w [...], czy rzeczywiście toczy się jakiekolwiek postępowanie. Wobec tego uzasadnienia postanowień organów obu instancji są gołosłowne i nieprawdziwe. Skarżący wskazał również że dobrowolność i trwałość opuszczenia lokalu przez H. R. jest oczywista, wobec czego brak było podstaw do zawieszania postępowania i należało orzec o wymeldowaniu po skonfrontowaniu stron postępowania. Przy takim rozumieniu istoty zagadnienia nie było podstaw do zawieszenia postępowania w tej sprawie, a Wojewoda [...] powielił błąd organu I instancji utrzymując w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumenty przedstawione w uzasadnieniu do postanowienia. Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. skarżący poparł skargę, a na pytanie Sądu wyjaśnił, że otrzymał wezwanie do sądu powszechnego, lecz nie pamięta na jaki termin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przesłanką dokonania wymeldowania danej osoby z lokalu jest opuszczenie przez nią lokalu bez wymeldowania się. Taki stan prawny wynika z obecnego brzmienia 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), w myśl którego organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego trwającego ponad trzy miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, aby można było mówić o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powyższej ustawy, opuszczenie musi mieć charakter trwały i dobrowolny. Organ meldunkowy prowadząc postępowanie w sprawie wymeldowania powinien zbadać i jednoznacznie wyjaśnić czy w danej sprawie opuszczenie lokalu miało taki charakter. Przepis art 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. obliguje organ administracji publicznej do zawieszenia z urzędu postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W niniejszej sprawie mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją. Wobec odmiennych stanowisk stron oraz zawiśnięcia sprawy posiadania lokalu przed sądem powszechnym, organ meldunkowy uznał, że był zobowiązany do zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania do czasu rozstrzygnięcia prejudycjalnego. Jakkolwiek w orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia zawieszenia postępowania w sprawie o wymeldowanie w związku z toczącym się postępowaniem posesoryjnym nie była rozstrzygana jednolicie, jednak przeważający jest pogląd o zasadności zawieszenia w takim przypadku postępowania administracyjnego. Wskazuje się również, że kwestia wpływu wyniku postępowania posesoryjnego na postępowanie meldunkowe winna zależeć od zaistniałych w indywidualnej sprawie okoliczności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r., Sygn. akt II OSK 967/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że mając na uwadze okoliczności sprawy tj.: odmienne twierdzenia stron odnośnie przyczyn opuszczenia lokalu przez H. R. (w tym podnoszoną przez nią okoliczność wymiany zamków w drzwiach przez skarżącego, co miało uniemożliwić wejście do mieszkania po powrocie z licznych hospitalizacji), dopiero rozstrzygnięcie sądu powszechnego upoważniać będzie organ do stwierdzenia czy opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny oraz wydania decyzji rozstrzygającej sprawę. Dodać przy tym należy, iż na rozprawie przed Sądem w dniu 14 stycznia 2010 r. skarżący przyznał, iż zawisła przed sądem cywilnym sprawa o przywrócenie posiadania lokalu jest w toku. Zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 36 k.p.a. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Wypada jedynie zauważyć, iż w myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organy meldunkowe uznały, iż sprawa ma charakter szczególnie skomplikowanej, co skutkowało uznaniem, iż nie doszło do uchybienia terminu. Zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje natomiast bieg terminów przewidzianych w kodeksie, co wprost wynika z art. 103 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.