III SA/Gd 47/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi MK, KO, MO PPHU [...] Spółka cywilna na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 14 grudnia 2009 r. nr [...]; [...] w przedmiocie długu celnego oraz podatku od towarów i usług oddala skargę. Urząd Celny wszczął z urzędu procedurę kontroli następujących zgłoszeń celnych: - [...] z dnia 22.01.2007 r.; - [...] z dnia 06.03.2007 r.; - [...] z dnia 12.03.2007 r.; - [...] z dnia 08.05.2007 r.; - [...] z dnia 31.07.2007 r.; - [...] z dnia 27.08.2007 r.; - [...] z dnia 23.11.2007 r.; - [...] z dnia 25.01.2008 r.; - [...] z dnia 04.02.2008 r.; złożonych przez "A" M. K. & K. O. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego połączył postępowania dotyczące wymienionych wyżej zgłoszeń celnych. Następnie decyzją z dnia 2 września 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego: 1) określił wartość celną towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie przedmiotowych zgłoszeń celnych w kwocie 11.499 zł; 2) orzekł o poborze odsetek, wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne, od kwoty określonej w pkt 1; 3) określił podatek od towarów i usług z tytułu importu towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie tych zgłoszeń w kwocie 137.478 zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ podał art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. ze zm.), art. 65 ust. 1 i ust. 5, art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z 2004 r. ze zm.), art. 29 ust. 1 i ust. 3, art. 67, art. 78 ust. 1 i ust. 3, art. 214 ust. 1 art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) numer 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. L. Nr 302 z 19 października 1992 r. ze zm.) – zwanego dalej WKC, art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13, art. 33 ust. 2, art. 34 ust. 4, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z 2004 r. ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że firma "A" M. K. & K. O. zapłaciła na rzecz kontrahenta zagranicznego tytułem płatności za towar objęty zgłoszeniami celnymi kwoty wyższe od wartości deklarowanej w fakturach i zgłoszeniach celnych, nieprawidłowo ustalając wartość celną przedmiotowego towaru oraz podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Organ uznał, że zgodnie z prawem powyższe daniny publicznoprawne winny być ustalane na podstawie kwot faktycznie zapłaconych za towar; w rozpatrywanej sprawie - przelewów potwierdzonych wyciągami z banków. Co do każdego zgłoszenia celnego, organ wymienił kwotę faktycznie zapłaconą oraz kwotę podaną na fakturze handlowej. Organ dokonał także zmian w poszczególnych polach zgłoszeń celnych. W odwołaniu od tej decyzji M. K., K. O., M. O. "A" s.c. wskazali, że organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę okazanych mu dokumentów, a szczególności umów zawartych przez stronę z kontrahentem, a także zapisów podatkowej księgi przychodów i rozchodów pomimo jej rzetelności. Świadczyły one jednoznacznie, że kwoty wykazane w przelewach nie dotyczyły konkretnych faktur, lecz obejmowały również przedpłaty na poczet przyszłych dostaw i uruchomienia produkcji. Zdaniem strony bezzasadnie zakwestionowano również dokonanie zwrotu nadpłaconych przez stronę kwot w gotówce, skoro zgodnie z art. 29 WKC nie ma przymusu dokonywania płatności za pośrednictwem banku. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 14 grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że zmiana wartości celnej towaru stanowi podstawę do określenia niezaksięgowanej kwoty należności celnych podlegających retrospektywnemu zaksięgowaniu zgodnie z art. 220 WKC, a w konsekwencji zmianę należnego podatku od towarów i usług. Dalej zaznaczył, że w świetle postanowień § 2 i § 3 umowy o współpracy zawartej przez strony z partnerem handlowym – "B" z Hong Kongu wskazujących przelew środków na konto jako podstawowy sposób dokonywania wzajemnych rozliczeń, wyjaśnienia stron o braku możliwości szczegółowego rozliczenia płatności za poszczególne dostawy uznano za niewiarygodne. Podobnie rzecz ma się odnośnie zapewnień stron co do zwrotów nadpłat dokonywanych w gotówce w czasie odbywanych wizyt w Chinach, które według cytowanej umowy także powinny być dokonywane w formie bankowego przelewu. W ocenie Dyrektora Izby Celnej organ pierwszej instancji słusznie zastosował w sprawie art. 29 ust. 1 i ust. 3 WKC ustalając cenę transakcyjną towaru jako faktycznie zapłaconą. Ponadto organ pierwszej instancji prawidłowo zgromadził i rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 14 grudnia 2009 r. pełnomocnik skarżących zarzucił tej decyzji naruszenie: 1. przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 233 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, gdy okoliczności sprawy uzasadniają przypuszczenie, że decyzja organu I instancji wobec istniejącego stanu faktycznego ostać się nie może; b) art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez brak ze strony organów celnych niezbędnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; c) art. 121 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez naruszenie obowiązku udzielania niezbędnych informacji uczestnikom postępowania oraz jego prowadzenie w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych (celnych); d) art. 123 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez brak zapewnienia stronie przez organy celne czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; e) art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego przez organy celne; 2. przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 29 WKC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wartość celną stanowią również przedpłaty w poczet przyszłych dostaw – warunkujące rozpoczęcie produkcji zamówionych towarów i uzyskanie rabatów przy zakupie towarów przez "A" s.c., które to zaliczki zostały zwrócone przez kontrahentów z Chin, podczas gdy importowane produkty zostały oclone i otaksowane przez powołane do tego służby w sposób należyty i zgodny z prawem. W uzasadnieniu podkreślono, że organy obu instancji nie doprowadziły do pełnego zbadania stanu faktycznego sprawy, co przejawia się w pominięciu zgłoszonego przez strony żądania przesłuchania w charakterze świadka pracowników wskazanej agencji celnej, zaniechaniu prób kontaktu z chińskimi przedsiębiorcami oraz pominięciu kluczowego zdaniem stron dokumentu zawierającego wyjaśnienia chińskich przedsiębiorców z dnia 25 czerwca 2009 r., w którym potwierdzono fakt zwrotu uiszczonych przez skarżących przedpłat podczas pobytu w Chinach we wrześniu 2008 r. Skarżący wskazali na wybiórcze i jednostronne interpretowanie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a nawet przepisów prawa materialnego (telefoniczne poinformowanie skarżących o braku tłumaczenia pierwszej strony korespondencji dokonanej pomiędzy stronami a "C" przy jednoczesnej odmowie telefonicznego udzielenia informacji w sprawie i zasłonięcie się zasadą pisemności postępowania). Odmowa udzielania informacji jest zdaniem skarżących przejawem pogwałcenia prawa strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Ponadto, zdaniem skarżących organy w sposób niewłaściwy zinterpretowały treść art. 29 WKC uznając, że wartość celną stanowią również przedpłaty w poczet przyszłych dostaw oddane stronie przez kontrahenta. Po raz kolejny szczegółowo omówiono istotę i przeznaczenie dokonywanych w relacjach handlowych strony z jej chińskimi partnerami przedpłat oraz ich zwrotu, w związku z czym wykazano, że na podstawie art. 29 WKC nie można mówić o płatności jako warunku sprzedaży przywożonych towarów w chwili, gdy nie zostały one jeszcze sprzedane, a nawet wyprodukowane. Pobieranie cła i naliczanie podatku od towarów i usług za taki towar przeczy podstawowym zasadom prawnym regulującym obrót handlowy. Dodano, że w przypadku wątpliwości w rozdzieleniu płatności organ celny mógł również zastosować przepisy art. 30 lub 31 WKC i ustalić wartość celną towaru w pierwszej kolejności na podstawie wartości transakcyjnych identycznych towarów sprzedawanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary dla których obliczana jest wartość celna. Ostatecznie skarżący podważyli zarzut organu o nierzetelności prowadzonych przez nich ksiąg rachunkowych twierdząc, iż prowadzona w formie spółki cywilnej działalność nie podlega reżimowi prawnemu ustawy o rachunkowości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istotą sporu między skarżącymi i organami celnymi w niniejszej sprawie było ustalenie wartości celnej towarów sprowadzonych przez importera z Chin. Zdaniem organów celnych wartość wskazana w zgłoszeniach celnych nie odpowiadała rzeczywistej wartości transakcyjnej towarów sprowadzonych na podstawie wskazanych faktur. Organy przyporządkowały do poszczególnych zgłoszeń celnych faktury oraz określiły nadpłaty. Zgodnie z art. 29 ust. 1 WKC wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty. Dopiero jeśli ta podstawowa forma ustalenia wartości celnej towaru okaże się niemożliwa uzasadnione jest ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o przepisy art. 31 i 32 WKC. W sprawie niniejsze organy celne przeprowadziły szczegółowe postępowanie dowodowe, mające na celu zrekonstruowanie operacji finansowych skarżących związanych z płatnościami za sprowadzony z Chin towar, gdyż w toku czynności kontrolnych organy te w odniesieniu do innej partii towaru przywiezionej w kontenerze – ujawniły dwie faktury na ten sam towar, wystawione w tej samej dacie, różniące się jedynie ceną towaru. Podejrzenie podwójnego fakturowania sprowadzanych towarów spowodowało wszczęcie postępowania kontrolnego. W wyniku przeprowadzonej analizy dokumentacji finansowej ustalono, że numery zamówień tożsame z powołanymi w fakturach wskazano przy realizacji płatności na rzecz "B" w H., "D" oraz "E" (protokół kontroli z dnia 20 czerwca 2008 r. – zawarty w aktach wspólnych). Organy celne stwierdzając zasadnicze trudności w przyporządkowaniu poszczególnych płatności do konkretnych faktur umożliwiły stronie skarżącej przedstawienie niezbędnych wyliczeń dotyczących obrotu z chińskimi partnerami handlowymi. Skarżący poprzestali jednak na stwierdzeniu, że takie szczegółowe wyliczenie nie jest możliwe i na wskazaniu, że rozliczenia z partnerami chińskimi polegały na systemie przedpłat, które następnie podlegały rozliczeniu w ramach kolejnych dostaw i płatności oraz zwrotu określonych kwot w gotówce w czasie pobytów wspólników spółki w Chinach. Skarżący nie przedstawili żadnych dokumentów księgowych potwierdzających zaliczenie wpłat gotówkowych dokonanych przez jej chińskich kontrahentów na poczet konkretnych transakcji. Powołanie się przy płatności na konkretnie oznaczone zamówienie rodzi domniemanie faktyczne, iż płatność ta odpowiada wartości zamówienia. Domniemanie to może być oczywiście obalone, lecz ciężar jego obalenia spoczywa na importerze, który jako profesjonalny podmiot gospodarczy powinien zdawać sobie sprawę z konieczności dokumentowania zdarzeń gospodarczych i finansowych istotnych z punktu widzenia rozliczeń celnych i podatkowych. W niniejszej sprawie importer nie zdołał bynajmniej powyższego domniemania obalić, gdyż swych twierdzeń nie poparł stosownymi dokumentami – notami księgowymi czy fakturami korygującymi odnoszącymi się do konkretnych płatności pozwalającymi na przyjęcie, że kwoty zapłacone za faktury obejmowała realizację innych jeszcze zobowiązań niż zapłata za wykonanie konkretnych, wyszczególnionych zamówień. Ponadto skarżący w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze do sądu administracyjnego nie kwestionowali wysokości kosztów transportu towarów – wynikających ze stosownych faktury i zaliczonych przez organy do wartości celnej zgodnie z art. 32 ust. 1 lit e WKC. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł, by także i w tym zakresie organy celne, weryfikując zgłoszenie celne zawierające określenie tej składowej wartości celnej naruszyły prawo. Oparły się bowiem na nie budzących wątpliwości i niekwestionowanych przez stronę skarżącą dokumentach. Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa procesowego zawarte w skardze. Skarżący byli należycie informowani o czynnościach podejmowanych w postępowaniu weryfikacyjnym. Zakreślono im stosowny – wystarczający termin do zajęcia w sprawie stanowiska i zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami. Pismami z dnia 5 czerwca 2009 r. skarżący ostatecznie określili swe stanowisko – co do istotnej w sprawie kwestii rozliczeń z chińskimi kontrahentami. Pomimo upływu niemal 3 miesięcy od daty złożenia pisma z 5 czerwca 2009 r. informującego o zamiarze złożenia dokumentu "stanu kont bilansowych" do daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji – dokument taki nie wpłynął do organu. Na marginesie sprawy zaznaczyć należy, iż skarżący nie kwestionują wartości celnej towaru wynikającego ze zgłoszeń celnych ani wysokości zapłaconych kontrahentom z Chin kwot. Próbując wykazać, że kwoty wynikające z dokumentów zawierają nie tylko zapłatę za importowany towar objęty zgłoszeniem celnym, ale także przedpłaty za inne dostawy, skarżący nie poparli tego żadnym dokumentem. W tej sytuacji stwierdzenie, że nie są w stanie szczegółowo wyliczyć kwot zaliczkowych oraz przyporządkować je określonym fakturom i zgłoszeniom celnym oświadczenie skarżących należy uznać za gołosłowne. Obowiązek właściwego i sumiennego prowadzenia dokumentacji obarcza skarżących, bez względu na to czy prowadzą pełną czy uproszczoną księgowość. Uznając zatem, że żądanie skarżących nie znajduje oparcia w przepisach prawa, należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.