III SA/Gd 486/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata J. T. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 25 września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez same strony (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. W myśl art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 22 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 3 października 2008 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] poinformowała Sąd, iż pełnomocnikiem z urzędu skarżącej w niniejszej sprawie wyznaczony został adwokat J. T. Wobec braku dokumentu pełnomocnictwa, z którego wynika umocowanie wyznaczonego adwokata do działania w imieniu skarżącej, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 15 października 2008 r., poinformowano skarżącą, iż zgodnie z treścią art. 244 § 2 P.p.s.a., ustanowienie adwokata stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata. Jednocześnie pouczono stronę, iż powinna skontaktować się z wyznaczonym adwokatem w celu udzielenia mu pełnomocnictwa, które winno zostać złożone do akt sprawy w terminie 14 dni od doręczenia niniejszego pisma. Nie złożenie w zakreślonym terminie dokumentu pełnomocnictwa skutkować będzie dokonywaniem czynności wobec skarżącej. Pismo skierowane do skarżącej doręczono do wiadomości wyznaczonemu adwokatowi w dniu 20 października 2008 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, akta sprawy, k. 203). Adwokat J. T. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Gd 486/07 oddalającego skargę I. M. na opisane postanowienie Wojewody [...] z dnia 25 września 2007 r. W piśmie procesowym z dnia 15 października 2008 r. wyznaczony adwokat wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, oświadczając, że pomoc ta nie została opłacona w jakiejkolwiek części. Wnioskodawca załączył odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wskazując, iż został on również doręczony skarżącej oraz Okręgowej Radzie Adwokackiej [...]. W związku z powyższym, w dniu 28 października 2008 r. doręczono wnioskodawcy wezwanie Sądu do złożenia – w terminie 7 dni – pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania skarżącej w sprawie (dowód: potwierdzenie odbioru, akta sprawy, k. 210). Pomimo upływu zakreślonego terminu, wezwanie Sądu nie zostało wykonane. Stosownie do treści art. 244 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2 tego przepisu). Z przytoczonego przepisu wynika, że ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy nie jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa, jak stanowi art. 118 Kodeksu postępowania cywilnego. Stanie się on pełnomocnikiem strony dopiero z chwilą udzielenia mu stosownego umocowania (art. 36 P.p.s.a.). W ten sposób stronie korzystającej z prawa pomocy pozostawiono wybór zastępcy procesowego. Przepis art. 244 § 2 P.p.s.a. wyraźnie stanowi, że stosunek pełnomocnictwa powstaje dopiero z chwilą udzielenia przez stronę pełnomocnictwa wyznaczonemu przez właściwy organ samorządu zawodowego adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu czy rzecznikowi patentowemu. Na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie znajduje zastosowania przyjęta w Kodeksie postępowania cywilnego instytucja powstania stosunku pełnomocnictwa z mocy prawa (art. 118). Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują również instytucji domniemania prawnego istnienia pełnomocnictwa. Nie można także przyjąć możliwości domniemania faktycznego istnienia pełnomocnictwa. Domniemania faktyczne mogą dotyczyć sfery faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie sfery czynności procesowych podejmowanych przez podmioty uczestniczące w postępowaniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2008 r. sygn. akt II FZ 153/08, niepubl.) Z uregulowania zawartego w art. 244 § 2 P.p.s.a. wypływa wniosek, że profesjonalny pełnomocnik wyznaczony przez sąd jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony akt pełnomocnictwa (art. 37 P.p.s.a.). Obowiązek ten potwierdza art. 46 § 3 P.p.s.a., z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo, jeżeli wcześniej go nie złożył. Z treści wskazanych przepisów wynika, że pełnomocnictwo powinno być udzielone w formie pisemnej, wyjątek przewiduje art. 37 § 2 P.p.s.a., stanowiąc, że w toku sprawy dopuszczalne jest udzielenie pełnomocnictwa ustnie na posiedzeniu sądu. W rozpoznawanej sprawie wyznaczony z urzędu adwokat pomimo wezwania Sądu nie przedłożył pełnomocnictwa. Wobec powyższego, uznać należało, iż nie został on umocowany do działania w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, nie było podstaw prawnych do przyznania wnioskodawcy w oparciu o przepis art. 250 P.p.s.a. wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, wobec czego orzeczono jak w sentencji postanowienia.