III SA/Gd 492/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2016 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa oddala skargę. Decyzją z dnia 21 października 2015 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.) nałożył na G. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]: 1) karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące oraz 2) umorzył postępowanie w przedmiocie nałożenia kary w zakresie wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 1 kwietnia 2015 r. w miejscowości M. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z pojazdu marki Ford o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki Inna Marka o nr rej. [...], o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej 7800 kg. Zespołem pojazdów kierował P. P. Kierowca wykonywał transport drogowy na potrzeby własne w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy z miejscowości [...] do miejscowości [...]. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia 1 kwietnia 2015 r. Dalej organ wyjaśnił, że zespół pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony wykonujący transport drogowy, w tym przewóz drogowy winien być wyposażony w tachograf rejestrujący czas pracy kierowcy. Obowiązek ten wynika z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE. L. Nr 370, s. 8 ze zm., dalej jako: rozporządzenie (EWG) nr 3821/85). Zgodnie z brzmieniem art. 3 zd. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 urządzenie rejestrujące winno być instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w państwach członkowskich, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. a, rozporządzenia (WE) nr 561/2006, rozporządzenie to ma zastosowanie do przewozu drogowego rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 t. W chwili kontroli strona wykonywała przewóz drogowy zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, który nie był wyposażony w tachograf. Konsekwencją tego było nałożenie, na podstawie art. 92 a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł ( lp.6.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Ponadto, organ wyjaśnił, że w toku postępowania rozszerzył postępowanie o naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji i zawiadomieniem z dnia 4 maja 2015 r. poinformował stronę o rozszerzeniu prowadzonego wobec niego postępowania w zakresie naruszenia lp. zał. 1.1. zał. nr 3 do ustawy. W trakcie postępowania administracyjnego, na podstawie dokumentów przesłanych przez stronę m.in. umowy zlecenia z dnia 1 kwietnia 2015 r. zawartej między kierowcą a przedsiębiorcą, stwierdzono, że kierowca P. P. w dniu kontroli był pracownikiem ww. firmy w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy. Tym samym organ wyjaśnił, że zostały spełnione warunki określone w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, gdyż przewóz w trakcie kontroli realizowany był przez kierowcę będącym pracownikiem przedsiębiorcy. W związku z powyższym, na podstawie art. 105 § 1 k.pa. organ I instancji umorzył postępowanie w tym zakresie. Organ wskazał także, że w sprawie nie znaleziono podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, albowiem na podstawie zebranego w sprawie materiału nie można przyjąć, aby przedsiębiorca nie miał wpływu na powstałe naruszenia. Od powyższej decyzji, w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, strona pismem z dnia 5 listopada 2015 r. wniosła odwołanie, zarzucając organowi wydanie decyzji w oparciu o błędne ustalenie stanu faktycznego. Zdaniem strony kontrolowany pojazd był wyłączony na podstawie art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 spod jego obowiązywania, a tym samym nie zachodziła konieczność instalacji w nim tachografu. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 22 lutego 2016 r., nr [...], na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 4 i pkt 22 lit. a, art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 3 ust. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 - utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że materiał dowodowy, tj. protokół kontroli, dokumentacja fotograficzna, jak również kopia dowodów rejestracyjnych pojazdu i przyczepy zawarte w aktach przedmiotowej sprawy w pełni potwierdzają fakt naruszenia przepisów rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. Wskazał, iż w chwili kontroli strona wykonywała przewóz drogowy zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, który nie był wyposażony w tachograf. Podkreślił, że strona poruszała się zespołem pojazdów, który składał się z samochodu specjalnego oraz drugiego pojazdu przyczepy ciężarowej o nr rej. [...](o dopuszczalnej ładowności 2310 kg), która mogła służyć stronie do przewozu rzeczy, gdyż z dowodu rejestracyjnego przyczepy nie wynika, iż była ona przeznaczona do specjalnych zastosowań. Zdaniem organu, niewątpliwie zatem kontrolowany zespół pojazdów był przystosowany do przewozu rzeczy. Zgodnie z art. 2 ust. 31 ustawy prawo o ruchu drogowym, pojazdem jest środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszyna lub urządzenie do tego przystosowane. Zaś w myśl art. 2 ust. 49 ww. ustawy zespołem pojazdów są pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość, nie dotyczy to pojazdów złączonych w celu holowania. Tym samym łącznie kontrolowany zespół pojazdów podlegał pod regulację ustawy o transporcie drogowym, gdyż ww. ustawę stosuje się do przewozów drogowych wykonywanych pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy lub w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. A zatem pojazd powinien być wyposażony w tachograf. Przy czym przedsiębiorca nie udowodnił, iż nie miał wpływu na popełnienie naruszenia lub powstało ono wskutek okoliczności niemożliwych do przewidzenia. Zdaniem organu odwoławczego zasadne było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł z tytułu naruszenia lp. 6.1.1 załącznika nr 3 do ustawy. G. G. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając organowi naruszenie: 1) prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady EWG 3821/15 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985 P. 0008-0021 ze zm.) w zw. z art. 3 lit. f) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy kontrolowany pojazd mieści się w katalogu pojazdów wyłączonych z obowiązku instalowania i używania tachografu oraz 2) prawa procesowego tj. art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sytuacji gdy organ odwoławczy nie wziął w ogóle pod uwagę wyjaśnień strony złożonych w toku postępowania w pierwszej instancji wobec uznania, iż wyjaśnienia te nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na treść art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.) na skarżącego nałożono karę pieniężną za naruszenia określone w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym ze wskazaniem lp. konkretnego naruszenia. W myśl art. 93 ust.1 ww. ustawy karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, z zastrzeżeniem ust. 4-6. Stosownie do art. 92a ust.1 podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Zgodnie z lp. 6.1.1 załącznika 3 do ustawy o transporcie drogowym tj.: wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Stosownie do art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h użyte w ustawie o transporcie drogowym określenia oznaczają: obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz: rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21) i rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Zgodnie z art. 2 ust.1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 ma ono zastosowanie do przewozu drogowego rzeczy gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 tony. Ponadto art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym stanowi, iż urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Z kolei stosownie do art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku (Dz. U z 2012r. poz. 1155) o czasie pracy kierowców kategorie pojazdów, o których mowa w ust.1 (wymienione w art. 13 ust.1 rozporządzenia (WE) nr 561), wyłączone są z zakresu stosowania rozporządzenia (EWG) nr 3821/85. Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpatrując sprawę nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej za brak w kontrolowanym pojeździe urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego czas pracy kierowców, w oparciu o ustalony stan faktyczny sprawy stwierdził, że kontrolowany przewóz nie był przewozem wykonywanym w ramach pomocy drogowej, lecz stanowił przewóz drogowy rzeczy albowiem strona poruszała się zespołem pojazdów zaś zespół ten składał się z samochodu specjalnego, czego potwierdzeniem był wpis w dowodzie rejestracyjnym oraz drugiego pojazdu przyczepy ciężarowej – w dowodzie rejestracyjnym którego, brak było wpisu, iż jest to pojazd specjalistyczny. Z uwagi na powyższe, organ stwierdził, że przyczepa ciężarowa mogła służyć stronie do przewozu rzeczy. Skarżący, powołując się na treść art. 3 i art. 4b rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego I Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, podważał twierdzenia organu odnośnie obowiązku wyposażenia kontrolowanego pojazdu w tachograf albowiem zgodnie z tym przepisem, rozporządzenie ustanawiające przepisy dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku kierowców wykonujących przewóz drogowy rzeczy i osób, nie ma zastosowania do pojazdów specjalistycznych pomocy drogowej poruszających się w promieniu 100 km od swej bazy. Kontrolowany pojazd zaś stanowił zespół pojazdów w rozumieniu art. 4b rozporządzenia tzn. był to pojazd silnikowy wraz z przyczepą. Należało go zatem potraktować jako pojazd specjalistyczny pomocy drogowej poruszający się w promieniu 100 km od swej bazy, zwolniony z obowiązku posiadania urządzenia rejestrującego. Zauważyć należy, że zarówno organy kontrolujące jak i zarzuty skarżącego nie odnoszą się wprost w swoich rozważaniach do charakteru przewozu wykonywanego zespołem pojazdów skarżącego. Organ odwoławczy skupia się na fakcie możliwości wykorzystania przyczepy ciężarowej do przewozu rzeczy, gdyż z jej dowodu rejestracyjnego nie wynika by była ona przeznaczona do specjalnych zastosowań, konkludując, iż kontrolowany zespół pojazdów był przystosowany do przewozu rzeczy. Natomiast skarżący kładzie nacisk na fakt, że przyczepa ciężarowa wraz z pojazdem specjalistycznym stanowi zespół tych pojazdów, co w jego ocenie automatycznie zwalnia go z obowiązku posiadania w pojeździe urządzenia rejestrującego. Tymczasem istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi ustalenie charakteru tego przewozu co jest okolicznością decydującą dla ustalenia istnienia obowiązku lub jego braku w zakresie wyposażenia samochodu w urządzenie rejestrujące. Wskazać na wstępie trzeba, że pojazdami specjalistycznymi pomocy drogowej może być wykonywany przewóz rzeczy w związku z rzeczywistą funkcją tego pojazdu i przewóz rzeczy, który z funkcja tą nie jest związany. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w świetle art. 3 lit. f powołanego rozporządzenia pojazd specjalistyczny pomocy drogowej, poruszający się w promieniu 100 km od swej bazy nie musi być wyposażony w tachograf. W ocenie Sądu, nie nakładanie obowiązku rejestracji czasu pracy kierowców pojazdów, o których mowa w art. 3 lit. f dotyczy wykonywania przejazdu w zakresie stricte pomocy drogowej. Stąd ograniczenie wykonywania tego rodzaju przewozu do odległości 100 km od bazy. W przepisach prawa polskiego jak i prawa unijnego, dotyczących czasu pracy kierowców, brak jest definicji legalnej pojazdu specjalistycznego pomocy drogowej czy przewozu w ramach pomocy drogowej. Ustalenie charakteru przewozu oraz związanego z tym obowiązku rejestracji czasu pracy kierowców, co w konsekwencji nakłada obowiązek wyposażenia pojazdu w tachograf - w razie zakwestionowania wykonywania przewozu w ramach pomocy drogowej - spoczywa na organie wykonującym kontrolę przewozu. W stanie faktycznym sprawy, jak wynika z zeznań kierującego zespołem pojazdów P. P. przewoził on samochody osobowe po ich naprawie w firmie [...] z miejscowości [...] do miejscowości [...] (zgodnie z okazanymi dokumentami przewozowymi). Kontrolowany samochód służy firmie do przewozu samochodów. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że przedmiotem podstawowej działalności gospodarczej skarżącego jest sprzedaż nowych i używanych samochodów oraz ich serwisowanie. Podkreślić należy, że wynikające z art. 3 lit. f rozporządzenia (WE) nr 561/2006 wyłączenie z zakresu stosowania przepisów powołanego rozporządzenia, w tym obowiązku instalacji i stosowania tachografu, dotyczy jedynie przewozów wykonywanych pojazdami specjalistycznymi w związku z ich funkcją i przeznaczeniem, to znaczy do przewożenia pojazdów po kolizji, wypadku czy w wypadku ich awarii – co najistotniejsze przewóz taki odbywać się musi w związku ze świadczeniem pomocy drogowej (patrz wyrok NSA z dnia 16.09.2015r. sygn. akt II GSK 1674/14). Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy pozwalał na ustalenie, iż dokonywany w dniu kontroli przejazd pojazdem specjalistycznym (zespołem tych pojazdów) nie odbywał się w związku ze świadczeniem pomocy drogowej, bowiem jak wyżej stwierdzono nie każdy przypadek przewożenia pojazdów niesprawnych, niemogących poruszać się swobodnie jest przewozem w ramach pomocy drogowej. Natomiast przewóz ten odbywał się w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej co wynika z analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (faktury VAT), w tym z zeznań świadka P. P. W reasumpcji uznać trzeba, że ustalenie organów, iż w omawianym wypadku wykonywany był przewóz drogowy zespołem pojazdów niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące jest zasadne chociaż argumentacja prowadząca do tego wniosku zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie była w pełni zrozumiała. Skarżący w toku postępowania ani w skardze ustaleń tych nie podważył. Jego zarzuty nie odnosiły się do charakteru kontrolowanego przewozu a dotyczyły jedynie rodzaju pojazdu. Wobec tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł również podstaw do uwzględnienia okoliczności, które winien wziąć pod uwagę z urzędu rozstrzygając w granicach danej sprawy (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) wniesiona skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.