III SA/Gd 493/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie WSA Alina Dominiak WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi V. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia 11 maja 2006 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Starosta [...] decyzją z dnia 11 maja 2006 r., nr [...] na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustaw z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. orzekł zwrot przez V. S. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 19 sierpnia 2003 r. do 3 października 2003 r. w wysokości 923,40 zł, w terminie 14 dni. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż zgodnie z informacją z [...] Spółki z o.o. w S. G. V. S. na podstawie wyroku sądu otrzymała w dniu 7 maja 2004 r. wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy za okres od 1 sierpnia 2003 r. do 3 października 2003 r. w kwocie 1.505,49 zł. Wobec tego zasiłek dla bezrobotnych pobrany za okres od 19 sierpnia 2003 r. do 3 października 2003 r. jest świadczeniem nienależnym, które należy zwrócić. V. S. w odwołaniu stwierdziła, że powyższa decyzja jest niezgodna z przepisami. W okresie, za który organ domaga się zwrotu świadczenia nie obowiązywały przepisy, na które powołuje się w decyzji. Jedynie art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uprawniał urząd pracy do domagania się zwrotu wypłaconego zasiłku w przypadku zasądzenia przez sąd wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, jeżeli został wypłacony zasiłek lub świadczenie przedemerytalne. Jednak przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Ponadto strona wskazała, iż organ I instancji nieprawidłowo wyliczył kwotę podlegającą zwrotowi. Powiatowy Urząd Pracy naliczył zwrot zasiłku za 46 dni, gdy tymczasem Sąd Rejonowy w S. G. w sprawie o sygnaturze akt [...] zasądził wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w wysokości 1.505,49zł, tj. za jeden miesiąc. Sąd Rejonowy w S. G. wyrokiem z dnia 29 lipca 2003 r., sygn. akt [...] uznał wypowiedzenie umowy o pracę zawartą z V. S. za bezskuteczne. Okres wypowiedzenia wynosił 3 miesiące od 1 maja 2003 r. i zakończył się z końcem lipca 2003 r. Wobec niedopuszczenia strony do pracy przez [...] Spółkę z o.o. wystąpiła ona do sądu, który wyrokiem z dnia 31 marca 2004 r., sygn. akt [...] nakazał dopuszczenie jej do pracy i przyznał kwotę 1.505,49 tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy oraz za czas gotowości do pracy od 4 października 2003 r. do 29 lutego 2004 r. włącznie. Strona nie świadczyła pracy także od 1 sierpnia 2003 r. do 3 października 2003 r. z powodu niedopuszczenia jej do pracy. Wobec tego należ uznać, iż zasądzone wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy dotyczy tylko okresu jednego miesiąca (sierpnia 2003r.). Za okres od 1 września 2003 r. do 3 października 2003 r. sąd nie zasądził wynagrodzenia i nie ma podstaw do domagania się zwrotu zasiłku za ten okres. Strona podniosła, że pracodawca nie wypłacił zasądzonej przez sąd kwoty w terminie wskazanym w informacji podanej przez urząd pracy. Wojewoda [...] decyzją z dnia 11 lipca 2006 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że art. 76 ust. 1 cytowanej ustawy zobowiązuje osobę, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji/.../. Zgodnie zaś z ust. 2 pkt 5 tego artykułu za nienależne świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Organ odwoławczy podniósł, że art. 47 Kodeksu pracy stanowi, iż pracownikowi w przypadku 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia, podejmującemu pracę w wyniku przywrócenia do pracy przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy – nie więcej niż za jeden miesiąc. W wyroku z dnia 31 marca 2004 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. G. zasądził na rzecz strony wyszczególnioną kwotę za czas pozostawania bez pracy, nie określając jakiego okresu dotyczy, ani nawet, czy jest to jednomiesięczne wynagrodzenie. W tym kontekście argumenty strony, iż zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy dotyczy tylko sierpnia 2003 r. są niewystarczające. Organ odwoławczy nie znalazł uzasadnienia, aby powiązać zwrot nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych z dowolnym okresem występującym od 19 sierpnia 2003 r. do 3 października 2003 r. Na przeszkodzie temu stoi także zmiana wysokości zasiłku od 1 września 2003 r. Zdaniem Wojewody [...] należy uznać, iż przyznane wyrokiem Sądu wynagrodzenie jest wynagrodzeniem za cały okres pozostawania strony bez pracy (tj. 1.08.2003 r. do 3.10.2003 r.). W konsekwencji należało orzec zwrot nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w sposób i za okres - jak uczynił to organ I instancji. Powyższy wyrok Sądu nie jest sprzeczny z art. 47 Kodeksu pracy, którego treść nie każe ustalać okresu pozostawania bez pracy, za który przysługuje wynagrodzenie. Odniesienie się przez ten przepis do czasu pozostawania bez pracy jest jedynie wskazaniem znamion stanu faktycznego sprawy, w związku z wystąpieniem którego przysługuje wynagrodzenie określone górnym limitem jego wysokości; jedno lub dwumiesięczne. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że treść art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), wyjąwszy zwrot "lub świadczenie przedemerytalne", jest tożsama co do znaczenia prawnego z treścią obowiązującego obecnie art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku V. S. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji wskazując, iż zapisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu są literalnie jak i merytorycznie inne niż w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu mowa jest o zasiłku lub świadczeniu przedemerytalnym a nie o zasiłku dla bezrobotnych. Zdaniem skarżącej treść uzasadnienia jest całkowicie sprzeczna z przepisami Kodeksu pracy. Przyjmując interpretację organu odwoławczego osoba, która otrzymałaby zasiłek za okres od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. i byłaby zarejestrowana jako bezrobotna do 31 stycznia 2006 r., a następnie wyrokiem sądu w marcu 2006 r. otrzymałaby wynagrodzenie za pracę w wysokości jednego miesiąca musiałaby zwrócić cały zasiłek, ponieważ powyższe wynagrodzenie dotyczyłoby 13 miesięcy. W ocenie skarżącej art. 47 Kodeku pracy jednoznacznie określa, że wynagrodzenie przysługuje za określony okres 1 lub 2 miesiące, a inne przepisy określają jego wysokość. Wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy sąd może zasądzić m.in. pracownikom wymienionym w art. 39 K.p., pracownicy w ciąży lub na urlopie wychowawczym, a nie skarżącej. Sąd Rejonowy w S. G. wyrokiem w sprawie sygn. akt [...] zasądził wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy wysokości 1.505,49 zł, tj. w wysokości jednego miesiąca i zgodnie z art. 47 K.p. za okres sierpnia 2003 r. W aktach sprawy znajduje się uzasadnienie tego wyroku, w którym szczegółowo jest opisane czego, jakich okresów i jakie kwoty zostały zasądzone. Gdyby sąd zasądził wynagrodzenie za cały okres to w jego orzeczeniu znajdowałby się zwrot "cały okres". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosowne do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu ( § 2 art. 134 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności należało wskazać, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie miał przepis art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Przepisy przejściowe, zawarte w rozdziale 22 niniejszej ustawy, nie przewidują stosowania przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w przypadku zwrotu zasiłku przyznanego na podstawie przepisów tej ustawy. Poza tym rację ma organ odwoławczy, twierdząc, że treść art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odnosząca się do zwrotu zasiłku jest tożsama z treścią aktualnie obowiązującego przepisu art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Skarżąca natomiast błędnie odczytuje treść przepisu art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, uważając, że regulował on zwrot wyłącznie zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, iż w dacie pobierania przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych regulował on zwrot zasiłku (czyli zasiłku dla bezrobotnych) i świadczenia przedemerytalnego. W tym czasie przepisy o zasiłku przedemerytalnym już nie obowiązywały w związku z ich uchyleniem. Natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 23 niniejszej ustawy wynikało, że ilekroć w ustawie jest mowa o zasiłku – oznacza to zasiłek dla bezrobotnych. W świetle powyższego w przedmiotowej sprawie należało dokonać wykładni art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z treścią niniejszego przepisu za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Zgodnie z art. 47 Kodeksu pracy pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za 2 miesiące, a gry okres wypowiedzenia wynosił 3 miesiące – nie więcej niż za 1 miesiąc. Jeżeli umowę o pracę rozwiązano z pracownikiem, o którym mowa w art. 39, albo z pracownicą w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy; dotyczy to także przypadku, gdy rozwiązanie umowy o pracę podlega ograniczeniu z mocy przepisu szczególnego. Jednocześnie w myśl art. 51 § 1 k.p. pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, wlicza się do okresu zatrudnienia okres pozostawania bez pracy, za który przyznano wynagrodzenie. Okresu pozostawania bez pracy, za który nie przyznano wynagrodzenia, nie uważa się za przerwę w zatrudnieniu, pociągającą za sobą utratę uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego zatrudnienia. Z treści art. 47 k.p. wynika, że – za wyjątkiem pracowników szczególnie chronionych - wysokość wynagrodzenia przysługującego pracownikowi za czas pozostawania bez pracy jest ograniczona do kwoty równej wynagrodzeniu za 2 miesiące, gdy okres wypowiedzenia był krótszy niż 3 miesiące, a gdy okres wypowiedzenia wynosił 3 miesiące – za 1 miesiąc. Wynagrodzenie przysługuje w kwocie określonej przez art. 47 k.p. bez względu na rzeczywisty okres pozostawania bez pracy. Natomiast cytowany wyżej art. 51 k.p. reguluje problem okresu pozostawania bez pracy pracownika, z którym wadliwie rozwiązano umowę o pracę. W niniejszym przepisie ustawodawca wyraźnie w okresie pozostawania bez pracy rozróżnia tę część okresu, za który przyznano wynagrodzenie od tej części, za którą takiego wynagrodzenia nie przyznano ze względu na ograniczenia z art. 47 k.p. Okres, za który przyznano wynagrodzenie jest traktowany tak jak okres pozostawania w zatrudnieniu, zaś okres za który takiego wynagrodzenia nie przyznano nie może być traktowany jak przerwa w zatrudnieniu, powodująca utratę uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego zatrudnienia. Stosownie zaś do art. 471 k.p. odszkodowanie z tytułu wadliwego rozwiązania umowy o pracę przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Odpowiednio do treści art. 51 § 2 k.p. okres pozostawania bez pracy, odpowiadający okresowi, za który przyznano odszkodowanie wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia. W ocenie Sądu nie można art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wykładać w oderwaniu od treści wskazanych wyżej przepisów Kodeksu pracy. Niniejszy przepis mówi o zasiłku wypłaconym za okres, za który /.../ wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie /.../. Zdaniem Sądu, chodzi tutaj o ten okres pozostawania bez pracy, za który przyznano wynagrodzenie, a nie o cały okres pozostawania bez pracy, którego czasokres może być różny. W przeciwnym razie pracownik, który otrzymał wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy w wysokości ograniczonej art. 47 k.p. byłby faktycznie w gorszej sytuacji od pracownika szczególnie chronionego, który otrzymał wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy. Ponadto należy wskazać, że przedmiotowy przepis mówi o okresie, za który wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie. Odszkodowanie, jak wyżej wskazano, wypłacane jest w wysokości wynagrodzenia za ściśle określony okres. Wobec tego okres, za który wypłacono zasiłek musi być odnoszony do okresu determinującego zgodnie z art. 471 k.p. wysokość odszkodowania. Przepis art. 76 ust. 2 pkt 5 przedmiotowej ustawy jednakowo traktuje oba okresy. Oznacza to, że okres, za który wypłacono zasiłek musi odpowiadać okresowi pozostawania bez pracy, za który wpłacono wynagrodzenie w rozumieniu art. 51 § 1 k.p. lub okresowi, za który przyznano odszkodowanie (art. 51 § 2 k.p.). Zatem okres pozostawania bez pracy, za który nie przyznano wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy nie stanowi okresu, za który wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, o którym mowa w art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy obu instancji naruszyły przepis art. 76 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego ze znajdującego się w aktach administracyjnych uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w S. G. z dnia 31 marca 2004 r. sygn. akt [...] jednoznacznie wynika, iż skarżącej zasądzono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Natomiast okoliczność jakiego okresu dotyczy przyznane wynagrodzenie wynika z cytowanych wyżej przepisów Kodeksu pracy, które organ zatrudnienia winien uwzględnić w procesie stosowania prawa. Oczywistym jest, iż każdy tego typu okres liczy się od początku jego biegu i nie ma mowy o wiązaniu zwrotu nienależnie pobranego zasiłku z dowolnym okresem miesięcznym występującym pomiędzy 19 sierpnia 2003 r. a 3 października 2003 r. Natomiast podnoszona przez organ odwoławczy kwestia zmiany wysokości zasiłku w ogóle nie ma znaczenia dla wykładni mającego w sprawie zastosowanie przepisu art. 76 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy. Organy ponownie rozpatrując sprawę zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię przepisów i rozważyć, czy i za jaki okres skarżąca zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.