III SA/Gd 496/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Jolanta Górska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. spraw ze skarg I. T. i K. T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2015 r. nr[...]; nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargi. Zaskarżonymi decyzjami z dnia 4 maja 2015 r. (nr [...], nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzje Prezydenta Miasta z dnia 7 sierpnia 2014 r. nr [...] i z dnia 19 sierpnia 2014 r. nr [...], odmawiające I. T. i K. T. przyznania zasiłków okresowych, oraz przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia. W sprawach zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzjami z dnia 7 i 19 sierpnia 2014 r. (nr [...], nr [...]) Prezydent Miasta odmówił I. i K. małżonkom T. przyznania pomocy w postaci zasiłku okresowego. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 7, art. 8, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 1, art. 38 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Decyzje dotyczyły wniosków złożonych w miesiącach: czerwiec i lipiec 2014 r. W uzasadnieniach organ wskazał, że dochód rodziny w miesiącach poprzedzających złożenie wniosków wyniosło odpowiednio: w maju i w czerwcu 2014 r. po 1.474,32 zł zaś kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wynosi 1.824 zł. Odmowa przyznania zasiłków okresowych została podjęta w związku z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, po ustaleniu przez organ pomocy społecznej, że rodzina nie wykorzystuje własnych możliwości i uprawnień, a także nie podejmuje wystarczających wysiłków w celu rozwiązania własnej trudnej sytuacji materialnej. Organ wskazał, że K. T. nie podjął kroków związanych z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego na córkę A., ani w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego dla A. T. Jego córka M. nie podejmuje i nie poszukuje pracy, tłumacząc się koniecznością sprawowania opieki nad matką. W ocenie organu opieka jednego z członków rodziny nad osobami niepełnosprawnymi w rodzinie jest wystarczająca, zaś M. T. powinna podjąć kroki w celu znalezienia pracy, czego nie chce uczynić. Istnieje możliwość skorzystania przez rodzinę z usług opiekuńczych. Organ wyjaśnił, że pomoc społeczna nie może stanowić źródła utrzymania, a prawo do świadczeń uwarunkowane jest aktywnością osób korzystających z pomocy społecznej w zakresie rozwiązywania trudnej sytuacji materialnej. Rodzina wnioskodawców zamiast starać się poprawić swoja sytuację i korzystać ze stosownych projektów wspomagających, wciąż oczekuje pomocy ze strony tutejszego ośrodka pomocy społecznej. Odwołania od tych decyzji złożyli I. i K. T. wskazując, że w czteroosobowej rodzinie, trzy osoby są przewlekle chore, w tym dwie z nich są niepełnosprawne i wymagają stałej opieki i leczenia. Dochód rodziny jest dużo niższy od kryterium dochodowego i minimum egzystencji. Odwołujący przede wszystkim zaprzeczyli, aby rodzina nie współpracowała w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. W szczególności sprawa dotycząca ustalenia stopnia niepełnosprawności córki A. jest obecnie w sądzie, gdzie oczekuje na rozpatrzenie. Zatem nieprawdą jest, że córka posiada prawomocne orzeczenie o niepełnosprawności, gdyż wniesiono od niego odwołanie. Niesłuszne są też zarzuty dotyczące braku współdziałania ze strony córki M., która opiekuje się chorą matką i dlatego nie może podjąć pracy zarobkowej. K. T. także choruje przewlekle, więc nie jest w stanie opiekować się dwiema osobami niepełnosprawnymi. Po rozpatrzeniu odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia 4 maja 2015 r. (nr [...], nr [...]) - działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 11 ust. 2, art. 38 ust. 1 pkt 2 oraz art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - uchyliło obie ww. decyzje i przekazało sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W jednobrzmiących uzasadnieniach organ odwoławczy stwierdził, że K. i M. T. są bierni zawodowo. Z kolei I. i A. T. są osobami niepełnosprawnymi. Cała rodzina utrzymuje się wyłącznie z różnorakich świadczeń socjalnych. M. T. twierdzi, że nie może pracować bowiem opiekuje się niepełnosprawną matką. Ta zatem okoliczność ma usprawiedliwiać niepodejmowanie przez nią pracy jak i służyć uzyskaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a obecnie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie Kolegium istnieje wątpliwość czy słowa M. T., jak również twierdzenia K. T. zawarte w rozlicznych pismach odnoszące się do konieczności sprawowania opieki w sposób uniemożliwiający aktywność zawodową przynajmniej jednej osoby w rodzinie zdolnej do pracy, są prawdziwe. Organ odwoławczy wskazał, że zaniepokojenie budzi wieloletnia bierność zawodowo, a jednocześnie roszczeniowa względem ośrodka pomocy społecznej postawa członków rodziny. Z treści licznych wywiadów środowiskowych sporządzanych na przestrzeni lat 2011–2013 nie wynika, aby w istocie I. T. lub A. T. wymagały stałej, całodobowej opieki nad nimi i wiążącej się z tym obecności i aktywności aż dwóch osób z rodziny. Najprawdopodobniej członkowie rodziny, w tym także niepełnosprawna matka są w stanie opiekować się sobą wzajemnie, co oznacza, że stała obecność M. T. w domu przy matce lub siostrze nie jest konieczna. Skarżący jak dotąd nie wykazali również, że nie są w stanie tak zorganizować codziennych czynności życiowych rodziny aby umożliwić podjęcie zatrudnienia jedynej w rodzinie osobie, która otrzymała propozycję zatrudnienia. Niezrozumiała jest postawa członków rodziny, którzy mając szansę zatrudnienia córki mającej wyższe wykształcenie (tak aby zatrudnienie to mogło poprawić sytuację finansową rodziny, a także szanse zawodowe oraz przyszłość M.) zasłaniają się koniecznością sprawowania opieki w dość enigmatycznie określonych granicach. W ocenie Kolegium może to oznaczać, że rodzina nie jest zainteresowana niczym innym jak tym, by utrzymywać się z pomocy społecznej i innych świadczeń socjalnych. Taka postawa stanowiłaby o braku współdziałania w rozwiazywaniu trudnej sytuacji życiowej i byłaby podstawą do zastosowania art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i odmowy przyznania pomocy. W związku z tym istotnym dla rozstrzygnięcia spraw przyznania wnioskowanych zasiłków okresowych (a także innych spraw dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego) jest ustalenie, jak w rzeczywistości wygląda opieka sprawowana przez członków rodziny nad I. i A. T. Istotne jest ustalenie, kto i jakie czynności wykonuje oraz jaki jest zakres samoobsługi osób niepełnosprawnych. Ponadto należy ustalić, ile czasu zajmują czynności opiekuńcze oraz jak rodzina te czynności organizuje. Materiał zawarty w wywiadach środowiskowych jest w tej materii niewystarczający. W ocenie Kolegium konieczne jest sporządzenie wywiadu środowiskowego, w którym pracownicy socjalni szczegółowo zbadają zakres opieki, jak i wzajemne relacje pomiędzy członkami rodziny w zakresie organizowania życia codziennego i czynności opiekuńczych. Organ pierwszej instancji winien ustalić jak przebiega przeciętny dzień rodziny oraz czy osoby niepełnosprawne zdolne są do czynności samoobsługowych. W tym zakresie należy ustalić czy osoby te mogą się same umyć, załatwić potrzeby fizjologiczne, ubrać oraz samodzielnie jeść i pić. Jeżeli nie są w stanie wykonywać ww. czynności należy ustalić kto pomaga im w obsłudze i na czym konkretnie pomoc ta polega. Organ winien zatem ustalić kto robi zakupy, kto sprząta mieszkanie, pierze, kto przygotowuje posiłki. Ponadto, należy ustalić czy osoby niepełnosprawne korzystają z rehabilitacji, czy osoby te są w stanie wyjść z domu bez opieki a jeżeli tak to czy wychodzą z domu i na jaki czas. Jeżeli zaś K. T. twierdzi, że nie może sprawować opieki z powodu schorzeń na które cierpi (tj. nadciśnienia i łuszczycy) należy wyjaśnić, jakie konkretnie czynności są niemożliwe do wykonania z powodu tych schorzeń i czy takie czynności w rzeczywistości są wykonywane przez inne osoby. Konieczne jest także zasięgnięcie informacji w środowisku wśród sąsiadów rodziny, co do sprawowania realnej, stałej opieki wymagającej osobistego zaangażowania członków rodziny przez cały dzień. Dopiero ustalenie ww. okoliczności pozwoli na pełny obraz życia rodziny, tak by możliwe stało się wyjaśnienie okoliczności sprawowania opieki w sposób uniemożliwiający podjęcie aktywności zawodowej. Organ odwoławczy wskazał, że chybiona jest argumentacja organu pierwszej instancji odnośnie braku współdziałania rodziny w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, przejawiająca się brakiem działań w kierunku uzyskania świadczeń pielęgnacyjnych. Świadczenie pielęgnacyjne w istocie nie jest należne za samo sprawowanie opieki, bowiem wiąże się z rezygnacją z aktywności zawodowej wymuszoną koniecznością sprawowania opieki nad osobą najbliższą. Uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji są w tej materii wewnętrznie sprzeczne. Z jednej bowiem strony organ uważa, że rodzina powinna starać się o to świadczenie przy rezygnacji z aktywności zawodowej, z drugiej zaś uważa, że rodzina winna wykazywać aktywność zawodową. Zdaniem organu odwoławczego, nie można mieć pewności, że strony takie świadczenie by uzyskały. W związku z powyższym organ odwoławczy zalecił, że po zgromadzeniu materiału dowodowego, który w sposób pełny i wyczerpujący zilustruje sytuację rodzinną wnioskodawców, w szczególności w zakresie opieki nad chorymi członkami rodziny, organ pierwszej instancji dokona oceny tego materiału, w tym oceni wiarygodność wyjaśnień stron i zeznań świadków. Organ pierwszej instancji oceni czy członkowie rodziny, w tym także niepełnosprawna matka, są w stanie opiekować się sobą wzajemnie, czy w istocie stała obecność M. T. w domu przy matce lub siostrze jest konieczna. Zaistniała zatem potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W skargach na powyższe decyzje organu odwoławczego wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku I. i K. T. wskazali, że w sprawach nie występują żadne braki, które stanowiłyby przeszkodę dla przyznania zasiłku okresowego, a przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wydłuża okres, przez który członkowie rodziny nie otrzymują należnej pomocy. Skarżący opisali swoją sytuację zdrowotną i rodzinną, ponownie wskazując, że nie można im czynić zarzutu braku współdziałania. Sprawa dotycząca ustalenia stopnia niepełnosprawności córki A. toczy się w sądzie. Córce M. nie można zaś zarzucać, że nie podejmuje zatrudnienia, w sytuacji gdy opiekuje się niepełnosprawną matką i ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro organ odwoławczy uznał argumenty, na których oparł się organ pierwszej instancji za niesłuszne, nie powinno przekazywać sprawy do ponownego rozpoznania, domagając się nowych dowodów przemawiających za odmową przyznania zasiłku. W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wskazało także na treść wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zapadłych w podobnych sprawach dotyczących skarżących. Na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt: III SA/Gd 496/15, III SA/Gd 497/15 i prowadzić sprawy pod jedną sygnaturą III SA/Gd 496/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli sądu administracyjnego poddane zostały dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydane w przedmiocie zasiłku okresowego w oparciu o art. 138 § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Dokonana w oparciu o ww. kryterium kontrola zaskarżonych decyzji prowadzi do uznania, że skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zastosowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepis art. 138 § 2 k.p.a., pozwalający na uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może znaleźć zastosowanie wówczas, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a dla podjęcia rozstrzygnięcia zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przekraczającym postępowanie mające na celu jedynie uzupełnienie dowodów. Przepis art. 138 k.p.a., realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania, kształtuje postępowanie przed organem odwoławczym jako postępowanie merytoryczne. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1062/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei prowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego, na co zezwala art. 136 k.p.a., nie może oznaczać prowadzenia istotnych czynności w tym postępowaniu niejako od początku, tzn. gdy nie zostały one w ogóle ustalone i wyjaśnione w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, a postępowanie dowodowe, także w kontekście oceny dowodów, do pewnych z nich się nie odnosi w ogóle. Zasadą wynikającą z regulacji zawartych w k.p.a. jest bowiem obowiązek gromadzenia materiału dowodowego w toku postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji. Konieczność przeprowadzenia określonego dowodu albo uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej. Ta ostatnia zasada podlega jednak wyłączeniu w przypadku, gdy postępowanie dowodowe dotyczyłoby ustalenia kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, warunkujących przedmiot i zakres dalszego postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 678/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl.). Przenosząc powyższe rozważania w realia rozpatrywanych spraw wskazać należy, że prowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniających postępowań dowodowych w trybie art.136 k.p.a. nie było w rozpatrywanych przypadkach możliwe, gdyż z uwagi na zasadne zastrzeżenia co do działań organu pierwszej instancji nie miałyby one charakteru postępowań dodatkowych (uzupełniających), lecz zasadniczych postępowań dowodowych. Należy mieć na uwadze, że w niekorzystnych dla skarżących decyzjach wydanych przez organ pierwszej instancji jako podstawę odmowy przyznania zasiłków okresowych podano brak współdziałania rodziny w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. Stanowisko organu pierwszej instancji w tym zakresie organ odwoławczy uznał za niewyjaśnione oraz za wewnętrznie sprzeczne. Nie można w tej sytuacji uznać, jak uczynili to skarżący, że kwestia ta została w sposób wyczerpujący wyjaśniona. Organ pierwszej instancji wydając decyzje o odmowie przyznania skarżącym zasiłków okresowych nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości stanu faktycznego spraw, czym naruszył dyspozycję art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Jest to o tyle istotne, że organ ten, odmawiając skarżącym przyznania zasiłków okresowych, oparł się na regulacji zawartej w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W świetle tego przepisu brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej jak i nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że szereg okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie zainicjowanej sprawy potraktowano w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w sposób bezrefleksyjny. Trudno ponadto uznać, aby decyzja organu pierwszej instancji zawierała należyte i przekonujące uzasadnienie. Wskazanie to jest istotne, gdyż organ pierwszej instancji odmawiając skarżącym zasiłku okresowego podnosi brak starań związanych z przyznaniem świadczeń rodzinnych tj. świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego, a także brak starań M. T. związanych z podjęciem zatrudnienia. Uzasadnienie decyzji, co zauważył organ odwoławczy, jest zatem wewnętrznie sprzeczne. Z jednej bowiem strony organ pierwszej instancji uważa, że rodzina powinna starać się o określone świadczenia uzależnione od braku aktywacji zawodowej, z drugiej zaś strony organ wskazuje, że rodzina winna wykazywać aktywność zawodową, która – tak jak podkreślił to organ odwoławczy - wyklucza możliwość uzyskania świadczeń opiekuńczych. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu w pełni zasadne było nakazanie organowi pierwszej instancji - w oparciu o instytucję wywiadu środowiskowego - przeprowadzenie szeregu czynności mających na celu w pełni prawidłowe i definitywne ustalenie szczegółowego zakresu opieki sprawowanej przez członków rodziny nad I. T. i A. T. Zasadne było również wskazanie, że organ pierwszej instancji winien ustalić, jakie konkretnie czynności opieki są niemożliwe do wykonania przez K. T. z powodu sygnalizowanych przez niego schorzeń i czy takie czynności w rzeczywistości są wykonywane przez inne osoby. Prawidłowe było również wskazanie ze strony organu odwoławczego, że w realiach rozpatrywanych spraw koniecznym jest zasięgnięcie obiektywnych informacji od sąsiadów rodziny co do sprawowania realnej i stałej opieki, wymagającej osobistego zaangażowania członków rodziny przez cały dzień. Wbrew twierdzeniom zawartym w skargach, w aktach obu spraw brak jest wywiadu środowiskowego, który wyjaśniałby wskazane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze kwestie dotyczące zakresu opieki sprawowanej przez poszczególnych członków rodziny nad I. T. i A. T. Przy czym przeprowadzone przez organ pierwszej instancji aktualizacje wywiadu środowiskowego są niewystarczające w zakresie sygnalizowanych powyżej ustaleń faktycznych, koniecznych dla rozstrzygnięcia przyznania skarżącym wnioskowanej pomocy. Odnosząc się do pozostałej argumentacji zawartej w skargach wskazać należy, że organ odwoławczy nie mógł wydać w rozpatrywanych sprawach decyzji merytorycznych w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Powyżej wskazane uchybienia w zakresie postępowania wyjaśniającego, których dopuścił się organ pierwszej instancji nie mogły być bowiem konwalidowane w postępowaniu odwoławczym. Sąd podzielił tym samym pogląd organu odwoławczego, że w rozpoznawanych sprawach organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia czy postawa członków rodziny rzeczywiście przemawia za uznaniem braku współdziałania w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. To ustalenie było z kolei absolutnie niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia zainicjowanych spraw, tym bardziej że skarżący kwestionowali i nadal kwestionują wszelkie ustalenia organu pierwszej instancji w tym zakresie. Na marginesie Sąd wskazuje, że skarżący zdają się nie dostrzegać, że w rozpatrywanych sprawach wydane przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia służą tak naprawdę zapewnieniu możliwości obrony ich praw w imię zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a. Ponadto skarżący nie dostrzegają, że kwestią sporną nie jest w rozpatrywanych sprawach ocena należycie zgromadzonego materiału dowodowego a stwierdzone braki w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego rozpatrywanych spraw uniemożliwiające wydanie w pełni prawidłowych rozstrzygnięć. W sytuacji sporu co do oceny materiału dowodowego, który zostałby przez organ pierwszej instancji w pełni zgromadzony organ odwoławczy nie mógłby zastosować instytucji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. W takiej sytuacji rację należałoby przyznać skarżącym, że niezasadne jest uchylanie zakwestionowanych decyzji organu pierwszej instancji i przekazywanie spraw do ponownego rozpatrzenia. W rozpatrywanych sprawach spór co do oceny należycie zgromadzonego materiału dowodowego - z uwagi na wskazane wyżej okoliczności - nie miał jednakże miejsca. To stwierdzone braki w zakresie wyjaśnienia wszelkich okoliczności związanych ze sprawowaniem opieki nad członkami rodziny przez organ pierwszej instancji upoważniały organ odwoławczy do zastosowania instytucji określonej w art. 138 § 2 k.p.a. Podsumowując należy wskazać, że uchylając decyzje organu pierwszej instancji organ odwoławczy zobowiązany był do określenia swego stanowiska w sprawie oraz wskazania koniecznego do przeprowadzenia zakresu postępowania wyjaśniającego. Jednocześnie Kolegium zobowiązane było wykazać, że konieczne do wyjaśnienia okoliczności mają istotny wpływ na rozstrzygnięcia. Obowiązki te zostały przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zrealizowane. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji Kolegium wskazało bowiem w precyzyjny i jasny sposób na konieczny do wyjaśnienia spraw zakres okoliczności faktycznych, a także zwróciło uwagę na to, że po zgromadzeniu materiału dowodowego, który w sposób pełny i wyczerpujący zilustruje sytuację rodzinną wnioskodawców, w szczególności w zakresie opieki nad chorymi członkami rodziny, organ pierwszej instancji winien dokonać oceny tego materiału, w tym oceny wiarygodności wyjaśnień stron i zeznań świadków. Ponadto Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji winien ocenić czy członkowie rodziny, w tym także niepełnosprawna matka, są w stanie opiekować się sobą nawzajem, czy w istocie stała obecność M. T. w domu przy matce lub siostrze jest niezbędna. Kolegium zobligowało również organ pierwszej instancji do ustalenia czy K. T. może wykonywać czynności opiekuńcze, a także te związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Te bowiem okoliczności muszą zostać należycie wyjaśnione dla prawidłowego zastosowania w sprawie art. 11 ust. 2 ustawy. W świetle wskazanych okoliczności Sąd uznał, że organ odwoławczy zasadnie uchylił zaskarżone decyzje organu pierwszej instancji, uzasadniając przy tym dlaczego na gruncie badanej sprawy zaszły przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a., a w konsekwencji brak było podstaw do rozpoznania przez Kolegium żądań skarżących co do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w miesiącach: czerwiec i lipiec 2014 r. i wydania w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 11 ust. 2 oraz art. 106 ust. 1 ustawy. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi na postawie art. 151 p.p.s.a.