III SA/Gd 496/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków adwokata P. R. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawach ze skarg I. T. i K. T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2015 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi I. T. i K. T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2015 r. nr [...] oraz nr [....] w przedmiocie zasiłku okresowego. Odpis wydanego wyroku wraz z uzasadnieniem został skarżącym doręczony w dniu 14 września 2015 r. Wnioskiem datowanym na dzień 20 sierpnia 2015 r. skarżący zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w G. pełnomocnikiem skarżących wyznaczyła adwokata P. R., o czym Sąd został poinformowany pismem datowanym na dzień 17 września 2015 r. Pełnomocnik skarżących pismem z dnia 28 października 2015r. (nadanym na poczcie w dniu 29 października 2015r.) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Jednocześnie przedłożył tylko pierwszą stronę skargi kasacyjnej. Zarządzeniem Przewodniczącego III Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 listopada 2015r., wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełniania braków formalnych ww. wniosku przez nadesłanie kompletnej i podpisanej skargi kasacyjnej - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania i odrzucenia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik odebrał ww. wezwanie w dniu 9 listopada 2015r. (dowód: z.p.o. w aktach sprawy - k. 83), jednak w zakreślonym terminie (który minął w dniu 16 listopada 2015 r.) nie uczynił zadość wezwaniu Sądu. W dniu 18 listopada 2015r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżących złożył kolejny wniosek, z tej samej daty, o przywrócenie terminu do wykonania ww. zobowiązania z dnia 2 listopada 2015r. Wraz z wnioskiem do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna, w której zawarto wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy (k. 89). Postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 28 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżących wniósł zażalenie na ww. postanowienie. W treści zażalenia zawarty został wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu zażaleniowym (k. 119). Postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. (sygn. akt I OZ 72/16) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie z dnia 30 listopada 2015 r. W następstwie ww. postanowienia wydano: - zarządzenie z dnia 19 lutego 2016 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 140 – 141 v.); - postanowienie z dnia 23 marca 2016 r. odrzucające skargę kasacyjną od wyroku z dnia 19 sierpnia 2015 r. jako wniesioną po upływie ustawowego terminu (k. 148 – 149 v.); Wskazane powyżej zarządzenie z dnia 19 lutego 2016 r. jak i postanowienie z dnia 23 marca 2016 r. nie zostały przez pełnomocnika zaskarżone w drodze zażalenia. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Należy wskazać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Innymi słowy, subsydiarny obowiązek poniesienia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu dotyczy pomocy faktycznie udzielonej i nie jest następstwem samego ustanowienia pełnomocnika oraz gotowości pełnomocnika do jej świadczenia (zob. w tej materii: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt III CZP 2/12; publ. OSNC 2012/10/115 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04; publ. ONSAiWSA 2005/5/93). W odniesieniu do adwokatów powyższe zasady od dnia 1 stycznia 2016 r. określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). Należy mieć jednakże na uwadze, że zgodnie z § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Do kwestii ustalania wynagrodzenia za pomoc prawną w drugiej instancji (rozpoczętej w istocie od momentu wydania wyroku w pierwszej instancji, a zatem od dnia 19 sierpnia 2015 r.) w sprawie wszczętej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., to jest przed dniem 1 stycznia 2016 r., należy stosować przepisy dotychczasowe, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). W realiach rozpatrywanego przypadku wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie może być jednakże przyznane. Z przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych wynika po pierwsze, że pełnomocnik z urzędu złożył nieskuteczny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek ten został bowiem pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 19 lutego 2016 r. W motywach wydanego zarządzenia wskazano, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania podyktowane było w istocie nieuzupełnieniem przez pełnomocnika jego braków formalnych w przewidzianym przez prawo terminie. Istotne znaczenie miało również to, że prawomocnym postanowieniem odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Konsekwencją uprawomocnienia się ww. zarządzenia było z kolei odrzucenie skargi kasacyjnej jako wniesionej przez pełnomocnika z uchybieniem ustawowego terminu (vide: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 marca 2016 r.). Z powyższego wynika, że czynności procesowe, które pełnomocnik zamierzał przedsięwziąć nie zostały zrealizowane tylko i wyłącznie z przyczyn leżących po stronie pełnomocnika. Trudno tym samym uznać, że w rozpatrywanym przypadku pełnomocnik udzielił skarżącym skutecznej pomocy prawnej warunkującej przyznanie żądanego wynagrodzenia. Z powyższych względów, referendarz sądowy działając na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz cytowanych powyżej przepisów orzekł jak w sentencji postanowienia.