III SA/Gd 500/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla ( spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 18 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miastka z dnia 27 grudnia 2012 r. nr [...]; 2. uchyla decyzję Burmistrza [...] z dnia 27 marca 2012 r. nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 26 października 2009 r., nr [...] Burmistrz M. przyznał H. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem, przyznane na R. K. w kwocie 520 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010 r. Decyzją z dnia 27 marca 2012 r., nr [...] ten sam organ uznał kwotę świadczeń w formie świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego H. K. w wysokości 2 600,00 zł jako świadczenie nienależnie pobrane za okres od 1 czerwca 2010 r. do 31 października 2010 r. z uwagi na przyznanie jej świadczeń emerytalnych. Kolejną decyzją z dnia 17 kwietnia 2012 r., nr [...] organ nakazał zwrot nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 2 600,00 zł, określonych decyzją z dnia 27 marca 2012 r. wraz z odsetkami ustawowymi. Po rozpatrzeniu odwołania H. K. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 maja 2012 r., nr [...] uchyliło ją w całości i umorzyło postępowanie w sprawie, wskazując, iż wydanie decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranych świadczeń może nastąpić dopiero, gdy rozstrzygnięcie w zakresie uznania pobranego świadczenia za nienależne stanie się prawomocne. Decyzją z dnia 27 grudnia 2012 r., nr [...] Burmistrz M. na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 7, 8, 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139 poz. 992 ze zm.) uznał kwotę pobranych za okres od 1 czerwca 2010 r. do 31 października 2010 r. świadczeń pielęgnacyjnych przyznanych H. K. w związku z opieką nad synem R. K. w łącznej wysokości 2 600,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. K., nie zgadzając się z powyższą decyzją wskazała, iż nadal opiekuje się synem, a na obliczenie emerytury czekała ponad dziesięć miesięcy. Decyzją z dnia 18 lutego 2013r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i ust. 4a i art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia 10 lutego 2012 r., w związku z uzyskaniem przez H. K. prawa do emerytury, organ I instancji uchylił swoją decyzję nr [...] z dnia 26 października 2009 r. przyznającą jej świadczenia pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem R. K.. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż jak wynika z akt sprawy H. K. w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010 r. uzyskała w dniu 1 kwietnia 2010r. prawo do emerytury, o czym, pomimo obowiązku nie poinformowała organu I instancji. Strona nie wniosła odwołania od decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenia pielęgnacyjne. Organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 cyt. ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych. Taką okolicznością w przedmiotowej sprawie jest uzyskanie przez stronę prawa do emerytury, ponieważ zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku zbiegu z emeryturą. Odwołująca o tym fakcie nie poinformowała, pomimo pouczenia zawartego w decyzji przyznającej świadczenia o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu m.in. o uzyskaniu dochodu. Osoba (art. 30 ust. 1 i ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych), która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami. Nadto organ wyjaśnił, że odwołująca się ma prawo do złożenia wniosku o umorzenie części lub całości nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła na powyższą decyzję H. K. wskazując, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., wydając ponownie decyzję nie uwzględniło w niej wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 640/12. W ocenie skarżącej Kolegium powinno umorzyć jej nienależnie pobrane świadczenie uznane decyzją z dnia 27 grudnia 2012 r. za okres od 1 czerwca 2010 r. do 31 października 2010 r. w kwocie 2 600,00 zł, gdyż w tym okresie nie została jej przyznana emerytura. Wyjaśniła nadto, że decyzję o emeryturze otrzymała dopiero w kwietniu 2011 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Będąca przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 18 lutego 2013 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza M. z dnia 27 grudnia 2012 r., nr [...], którą organ uznał kwotę pobranych za okres od 1 czerwca 2010 r. do 31 października 2010 r. świadczeń pielęgnacyjnych przyznanych H. K. w związku z opieką nad synem R. K. w łącznej wysokości 2 600,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane, dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Jak wynika bowiem z akt sprawy Burmistrz M. decyzją z dnia 27 marca 2012 r., nr [...] przyznał kwotę świadczeń w formie świadczenia pielęgnacyjnego przyznanych H. K. w łącznej wysokości 2 600,00 zł jako świadczenie nienależnie pobrane za okres od 1 czerwca 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. Decyzja ta została H. K. doręczona w dniu 19 kwietnia 2012 r., zaś w dniu 4 maja 2012 r. stała się decyzją ostateczną. Identyczne w istocie rozstrzygnięcie zawiera decyzja Burmistrza M. z dnia 27 grudnia 2012 r., nr [...] - utrzymana w mocy zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.. Skoro zatem decyzja z dnia 27 marca 2012r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, to zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza M. dotyczą sprawy tożsamej zarówno pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym ze sprawą rozstrzygniętą już uprzednio. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Stosownie zaś do treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wadą nieważności dotknięta jest decyzja dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją. Sąd zobligowany był zatem na podstawie powołanych wyżej przepisów do stwierdzenia nieważności zarówno decyzji organu I instancji, jak i utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego. Z uwagi na powyższe przesłanki sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Gdyby poprzestać na wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji zaskarżonej oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Burmistrza M. to sytuację prawną skarżącej określałaby decyzja Burmistrza M. z dnia 27 marca 2012 r., nr [...], w której organ uznał jako świadczenie nienależnie kwotę świadczeń w formie świadczenia pielęgnacyjnego przyznanych H. K. w związku z opieką nad synem R. K. w łącznej wysokości 2 600,00 pobrane za okres od 1 czerwca 2010 r. do 31 października 2010 r. Decyzja ta pozostaje jednak w granicach sprawy, której dotyczy skarga, rozstrzygając o obowiązkach skarżącej w zakresie nienależnych świadczeń pielęgnacyjnych pobranych na podstawie decyzji z dnia 26 października 2009 r., nr [...], a zatem dla końcowego jej załatwienia niezbędne było dokonanie także i jej kontroli. Podstawą rozstrzygnięcia ostateczną decyzją z dnia 27 marca 2012 r. był art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Taką okolicznością w ocenie Burmistrza M. był fakt przyznania skarżącej emerytury, bowiem zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawarte w prawomocnym wyroku z dnia 6 grudnia 2012r., sygn. akt III SA/Gd 640/12 (orzeczenia.nsa.gov.pl), wydanym w sprawie ze skargi H.K. na decyzję wydaną na tej samej podstawie faktycznej i prawnej, co decyzja z dnia 27 marca 2012 r. - dotyczącą jedynie uznania za nienależne świadczeń pielęgnacyjnych przyznanych skarżącej za inny okres. Należy mieć na uwadze treść przywołanego w podstawie prawnej decyzji przepisu art. 25 ust. 1 ustawy, który stanowi, że w przypadku wystąpienia (...) innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba (...) jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Organ uznał, że brak poinformowania organu przez skarżącą o ustaleniu jej prawa do emerytury powoduje, że całe świadczenie pobrane przez nią za okres od 1 czerwca 2010 r. do 31 października 2010 r. należy uznać za świadczenie pobrane nienależnie. Takie stanowisko jest, w ocenie Sądu, błędne. O ustaleniu prawa do emerytury można mówić dopiero w przypadku wydania prawomocnej decyzji o przyznaniu emerytury. Jak wynika z decyzji ZUS przyznającej skarżącej emeryturę, wniosek w tym przedmiocie złożyła ona w czerwcu 2010 r., lecz decyzja o przyznaniu emerytury została wydana dopiero w dniu 15 kwietnia 2011 r. A zatem skarżąca H. K. nie mogła poinformować organu wypłacającego świadczenia rodzinne o przyznaniu jej emerytury wcześniej, niż wówczas, gdy wydana została i uprawomocniła się decyzja ZUS z dnia 15 kwietnia 2011 r. Dopiero od tego momentu można byłoby rozważać, czy z uwagi na przyznanie skarżącej emerytury świadczenia pobrane przez nią można uznać za pobrane nienależnie. Nie ma przy tym znaczenia, że decyzja ZUS z dnia 15 kwietnia 2011 r. przyznała skarżącej emeryturę za okres wcześniejszy. W tej sytuacji uznać należy, że decyzja Burmistrza M. z dnia 27 marca 2012r. wydana została z naruszeniem prawa materialnego - art. 30 ust. 2 pkt 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzję Burmistrza M. z dnia 27 marca 2012 r., jak w punkcie drugim wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni powyższą ocenę prawną i rozważy, czy w jej świetle istnieje nadal przedmiot postępowania w sprawie w rozumieniu art. 105 § 1k.p.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.