III SA/Gd 507/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2012 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Wojewody z dnia 12 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia 12 czerwca 2012 r. po rozpatrzeniu odwołania P.P. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 kwietnia 2012 r. nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania Z. K. z pobytu stałego z lokalu nr 1 przy ul. [...] 31 w G. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał m.in., że postępowanie w sprawie wymeldowania Z. K. wszczęto na wniosek P.P. Organ I instancji ustalił, że Z. K. nie zamieszkuje we wskazanym wyżej lokalu, jednak nie opuścił miejsca pobytu stałego dobrowolnie i trwale, nie spełniając tym samym przesłanki wymeldowania zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę dla organu I instancji do wydania decyzji o odmowie wymeldowania Z. K. z miejsca pobytu stałego. Od decyzji odwołał się P.P. podnosząc, że co prawda Sąd przywrócił Z. K. posiadanie spornego lokalu, jednak Komornik zakończył postępowanie egzekucyjne z uwagi na wadliwy wyrok Sądu, a Z. K. nie podejmował prób zamieszkania w lokalu przy ul. [.,..] 31/1 w G. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania z następujących przyczyn: w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie za podstawę decyzji przyjmuje się przesłankę określoną w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazany artykuł stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje, że "opuszczenie lokalu" musi mieć charakter trwały i być dobrowolne. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na okoliczność niezamieszkiwania Z. K. w miejscu, w którym pozostawał zameldowany. W sprawach dotyczących wymeldowania oprócz potwierdzenia faktu niezamieszkiwania danej osoby w miejscu pobytu stałego, przedmiotem oceny jest kwestia dobrowolności i trwałości opuszczenia tego lokalu. Samo nieprzebywanie osoby w danym lokalu nie uprawnia organu do pozbawienia jej zameldowania, jeśli okaże się, że wskutek bezprawnych działań osób trzecich i bez własnej winy została ona pozbawiona możliwości przebywania w nim. W niniejszej sprawie Z. K. wielokrotnie podnosił, że spornego lokalu nie opuścił w sposób dobrowolny, gdyż został z niego bezprawnie usunięty. Nie mogąc uzyskać dostępu do lokalu, Z. K. wystąpił do Sądu z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, które wyrokiem Sądu zostało powodowi przywrócone. Prowadzone przez Komornika postępowanie egzekucyjne nie zostano pomyślnie dla niego zakończone z uwagi na zmianę – w trakcie postępowania – właściciela lokalu, jednak Z. K. poprzez Sąd i Rzecznika Praw Obywatelskich domaga się nadal konsekwentnie przywrócenia możliwości zamieszkania w spornym lokalu, co świadczy o braku dobrowolności i trwałości w opuszczeniu mieszkania. Zainteresowany w toku postępowania oświadczył, że mimo korzystnego wyroku Sądu w lokalu nie może zamieszkać, jednak ma zamiar powrotu do miejsca pobytu stałego i na dzień wydania decyzji nie zrezygnował z zamiaru ponownego zamieszkania w miejscu swego zameldowania. Uniemożliwia to dokonanie wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. Fakty te potwierdził zainteresowany podczas składania wyjaśnień przed organem I instancji. Organ odwoławczy powołał w tym miejscu pogląd Sądu zawarty w wyroku w sprawie II SA/Gd 1074/02, w którym WSA w Gdańsku wyjaśnił, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej oraz działania prawne podjęte przez tę osobę w celu wykonania wyroku przez dłużnika, oznaczają brak przesłanki dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy nie ma wątpliwości, że nie ma możliwości dokonania wymeldowania wymienionego z pobytu stałego, gdyż zgodnie z wyrokiem Sądu ma On prawo do zamieszkania w lokalu z zamiarem pobytu stałego. Mając powyższe na uwadze decyzja organu I instancji była zgodna z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P.P, zarzucił, że podjęte w sprawie decyzje naruszają przepisy prawa materialnego i winny zostać uchylone. Skarżący podniósł, że do orzeczenia o wymeldowaniu ze względu na rejestracyjny charakter zameldowania wystarczające jest ustalenie, że dana osoba nie zamieszkuje w określonym lokalu przez odpowiednio długi czas i nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku wymeldowania się lub też zameldowania w lokalu, w którym przebywa, na okres czasowy. Z. K. w roku 2010 w sposób trwały opuścił lokal nr 1 przy ul. [...] 31 w G. Wprawdzie wystąpił na drogę sadową z powództwem o przywrócenie posiadania, lecz uzyskany przez niego prawomocny wyrok z uwagi na domaganie się przez niego dostępu do pomieszczenia, które nie istnieje i nigdy nie istniało, nie może zostać wykonany. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie oświadczenia woli, co Z. K. uczynił w roku 2010, ale także w sposób domniemany poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w lokalu, w którym koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby, co ma miejsce w tej sprawie, skoro Z. K. dotąd nie skontaktował się z obecnym właścicielem lokalu, nie stawił się także bez usprawiedliwienia w wyznaczony przez Komornika Sądowego termin wprowadzenia w posiadanie, nie wnosił także o wyznaczenie następnego terminu tej czynności egzekucyjnej. Skarżący napisał, że nie zgadza się z podjętą decyzją bowiem organ odwoławczy wziął pod uwagę jedynie wyjaśnienia składane przez Z. K. nie poparte innymi dowodami oraz niewykonalny wyrok sądu powszechnego, a nie brał pod uwagę stanowiska właściciela nieruchomości, a także tego, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z przyczyn niezależnych od skarżącego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje ( orzeczenia) pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba ze stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga jest niezasadna i musiała zostać oddalona. Sąd wyjaśnia, co następuje: zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego w czasie orzekania w sprawie skarżącego regulowały przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( jednolity tekst Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). Powołany w decyzjach organów obu instancji przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W ocenie Sądu, w toku postępowania przed organami, kwestie mające znaczenie prawne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości, a organy obu instancji w sposób wnikliwy rozpatrzyły materiał dowodowy i uzasadniły swoje stanowisko. Między innymi organy ustaliły okoliczności te na podstawie oświadczeń stron złożonych w postępowaniu i na podstawie przedłożonych dokumentów. I tak na k-25 akt organu I instancji znajduje się protokół przesłuchania w charakterze strony w dniu 15 lutego 2012 r. Z. K. który oświadczył; że nie mógł zamieszkiwać w spornym lokalu, gdyż uniemożliwiała mu to poprzednia właścicielka, A. P., przyrodnia siostra zainteresowanego, następnie uzyskał prawomocny wyrok sądu przywracający posiadanie lokalu, co jest w trakcie egzekwowania. Z. K. dodał, że w dalszym ciągu wolą jego jest powrót do lokalu, z którego został bezprawnie usunięty. Nie zameldował się w innym miejscu. Na k-27 akt, w protokole przesłuchania w dniu 16 lutego 2012 r. w charakterze strony P.P. znajduje się oświadczenie przesłuchiwanego, cyt. " komornik umorzył czynności, ponieważ w dokumentacji sądowej znajdowała się niezgodność dotycząca danych metrażu pokoju, który wcześniej, przed opuszczeniem lokalu, zajmował pan K." "nie widzę żadnej możliwości wspólnego zamieszkiwania z wymienionym pod jednym dachem. Zamki zostały wymienione dlatego, że zostały zniszczone przez K., gdy próbował siłą wtargnąć do domu". Karty od 10 do 26 akt organu I instancji to dokumentacja z zainicjowanego przez Z. K. postępowania sądowego i egzekucyjnego o przywrócenie naruszonego posiadania spornego lokalu. Z dokumentów tych wynika, że postępowania te toczyły się od 2010 do 2012r., a Z. K. konsekwentnie usiłował uzyskać dostęp do przedmiotowego mieszkania. Oświadczenia stron złożone w trakcie postępowania jak i inne dokumenty złożone do akt sprawy zostały wszechstronnie przeanalizowane i rozważone, szczególnie przez organ II instancji. Wynika to z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Tym samym organy słusznie uznały, że ustalone zostały najważniejsze okoliczności istotne dla sprawy. Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na postawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, korzysta przy tym z prawa swobodnej oceny dowodów i – o ile ocena ta nie nosi cech dowolności, brak jest podstaw do jej kwestionowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dlatego też ocenianym decyzjom nie można skutecznie postawić zarzutu nie wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i braku oparcia decyzji na ustalonych faktach. W postępowaniu o wymeldowanie, którego istotą jest, jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, wyjaśnienie czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały i jest ( było ) dobrowolne, nie ma znaczenia, czy właściciel lokalu godzi się, czy też nie, na wspólne zamieszkiwanie z osobą bezprawnie z lokalu usuniętą. Stosownie do wyżej cytowanego art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, należy wydać po ustaleniu, że osoba ta opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jednak równie istotnym jest, by opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. W tej kwestii w orzecznictwie sądowoadministracyjnym od lat przyjmuje się, że obiektywnym dowodem na trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu jest zachowanie osoby po opuszczeniu lokalu. Mianowicie jeżeli osoba taka nie podejmowała prawnych kroków celem przywrócenia posiadania (dostępu) do lokalu, przyjmuje się, że opuszczenie miało charakter dobrowolny. W sprawie bezspornym jest, że Z. K. został usunięty ze spornego mieszkania w 2010 roku i od tego czasu podejmuje starania o powrót do poprzedniego miejsca pobytu ( zamieszkania). Skarżący stale i konsekwentnie deklaruje chęć powrotu do lokalu przy ul. [...] w G. co ma znaczenie dla oceny prawidłowości podjętych decyzji. Twierdzenia Z. K., że lokalu nie opuścił trwale i dobrowolnie uznać należy, podobnie jak uczyniły to orzekające w sprawie organy, za pozostające w zgodności z faktami, ustalonymi w prawidłowym postępowaniu dowodowym. Przyczyny, z powodu których skarżącego usunięto z lokalu, o których pisze skarżący, też zostały ocenione i przyjęte przez organy orzekające o odmowie wymeldowania. Wzgląd na te okoliczności powoduje, że w opisywanej sytuacji organy administracji słusznie uznały, że Z. K. nie opuścił spornego lokalu trwale i dobrowolnie, a zatem decyzja o odmowie wymeldowania ma uzasadnienie faktyczne i prawne. Z opisanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.