III SA/Gd 509/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. W dniu 8 stycznia 2020 r. M. L. złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką A. L. Decyzją z dnia 14 lutego 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111), Burmistrz odmówił przyznania wnioskodawcy żądanego świadczenia, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym kserokopii orzeczeń o stopniu niepełnosprawności przedłożonych przez stronę, dokumentacji uzyskanej od pracownika socjalnego oraz wydruku z systemu EMPATIA (EKSMOoN )ustalono, że A. L. posiada orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 13 czerwca 2017 r. nr [...] o częściowej niezdolności do pracy do dnia 30 czerwca 2020 r., a tym samym posiada lekki stopień niepełnosprawności. Osoba wymagająca opieki – A. L. nie legitymuje się zatem orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w związku z powyższym brak jest możliwości przyznania M. L. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ wskazał także, że z dokonanych ustaleń wynika, że A. L. nie wymaga stałej pomocy osoby trzeciej, a wnioskodawca takiej pomocy nie świadczy. Decyzją z dnia 20 marca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. L., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium przywołało treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, określających warunki nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W szczególności podkreśliło, że w świetle art. 16a ustawy, podstawową przesłanką uprawniającą do uzyskania wnioskowanego świadczenia jest legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z prawidłowych ustaleń organu I instancji wynikało natomiast, że A. L. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, dlatego też zasadnie odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję M. L. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego z akt sądu karnego , przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd administracyjny zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."). Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką odpowiada wymogom prawa. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowi art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 2086 i 2089) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności rozważyć zatem należało, czy w przypadku skarżącego wystąpiły wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia, w tym przesłanka podstawowa sprowadzająca się do posiadania przez osobę mającą podlegać opiece orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynikało, że choć skarżący jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki, to organy administracji zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia z uwagi na to, że jego matka legitymowała się na dzień wydania zaskarżonej decyzji orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 13 czerwca 2017 r. o częściowej niezdolności do pracy do dnia 30 czerwca 2020 r, a tym samym nie spełnia wymogu wynikającego z przepisu prawa. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił wymogi stawiane osobie pełnoletniej, względem której opieka ma być sprawowana, ponieważ winna się ona legitymować orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro matka skarżącego legitymuje się okresowym orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy, które w świetle art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm.) jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, stwierdzić należało, że nie jest ona osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie mowa jest o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. A. L. nie legitymuje się żadnym z ww. orzeczeń, co oznacza, że nie została spełniona przesłanka przewidziana w przywołanym powyżej przepisie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawniająca do skutecznego ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy. Stanowiło to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania M. L. wnioskowanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zaznaczenia też wymaga, że organy dokonały ustaleń dotyczących stopnia niepełnosprawności matki skarżącego nie tylko w oparciu o zaoferowane przez skarżącego orzeczenia , ale też w oparciu o dokumenty uzyskane od pracownika socjalnego i o dane uzyskane z systemu EKSMOoN ( Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności). Także w dokumentach złożonych do akt sądowoadministracyjnych nie znajduje się żadne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki skarżącego, które poddałoby w wątpliwość prawidłowość ustaleń organów obu instancji w tym zakresie. Zarzut skargi, dotyczący nieuwzględnienia przez organy wniosku dowodowego z akt spraw karnych nie mógł w konsekwencji prowadzić do skutecznego zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, albowiem stan faktyczny został dokładnie ustalony na podstawie znajdującego się w aktach administracyjnych materiału dowodowego, zebranego w sposób wyczerpujący przez organy. Nadmienić też należy, że sporządzona na potrzeby sprawy karnej opinia sądowo - psychiatryczna nie może w żaden sposób zastąpić orzeczenia wymaganego przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.