III SA/Gd 510/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwa K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wykreślenia z operatu ewidencji gruntów wpisu 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwa K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013 r., nr [[...]] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiesił postępowanie w sprawie z wniosku W F. o wykreślenie z operatu ewidencji gruntów wpisu wskazującego jako użytkownika A., dla nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek [[...]]-[[...]], położonej w obrębie R., gm. K., ujawnionej w księdze wieczystej nr [[...]]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 14 grudnia 2012 r. W. F. złożył wniosek o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów -poprzez wykreślenie wpisu dotyczącego użytkownika: A. W dniu 10 stycznia 2013 r. do organu wpłynęło pismo A. informujące, że przed Sądem Rejonowym w K. z powództwa A. toczy się postępowanie dotyczące uzgodnienia treści księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowych gruntów ujawnionych w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Ponadto w toku postępowania dokonano zabezpieczenia poprzez dokonanie ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze z rzeczywistym stanem prawnym. W tej sytuacji organ na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie. W zażaleniu na powyższe postanowienie W. F. wskazał, że jest ono nieważne z mocy prawa. Starosta bezprawnie wezwał do uczestnictwa w sprawie A., które nie jest stroną w sprawie. Zarzucił organowi m.in. rażące naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a. Ponadto, w odniesieniu do otrzymanego pouczenia o prawie wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartego w tym postanowieniu, poddał pod wątpliwość właściwość tego organu, wnosząc "o przekazanie zażalenia według kompetencji". Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 8 maja 2013 r., nr [[...]] powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 oraz art. 123, art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r., w sprawie ewidencji gruntów i budynków uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w całości. W uzasadnieniu wskazano, że postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane bez podstawy prawnej. Zdaniem organu odwoławczego, wnioskowana przez W. F. zmiana danych podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów należy do czynności o charakterze materialno-technicznym. Wobec tego zmiany wynikające m.in. z prawomocnych orzeczeń sądowych są wprowadzane przez właściwy organ, czyli przez Starostę, z urzędu bez konieczności wydawania w tym zakresie decyzji administracyjnej, co oznacza, że zawieszenie postępowania w rozpatrywanej sprawie było bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący: A. zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub nie wymaga uzyskania dodatkowych dowodów, a w konsekwencji, iż nie ma konieczności przeprowadzenia przez Starostę postępowania administracyjnego, a także naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania. Wniesiono przy tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zdaniem skarżącej, zgodnie z § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, jeśli aktualizacja operatu szacunkowego wymaga wyjaśnień stron lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W ocenie strony skarżącej, aktualizacja operatu ewidencyjnego w przedmiotowej sprawie wymagała wyjaśnień stron, ponieważ stan prawny nieruchomości nie jest zgodny z treścią księgi wieczystej, a sprawa powinna być zakończona wydaniem decyzji. Stwierdzono ponadto, że dokonanie przez Starostę zmian w ewidencji gruntów w formie czynności materialno-technicznej pozbawi skarżącą możliwości ochrony jej interesów prawnych, ponieważ nie będzie w stanie sprzeciwić się zmianie. Dojdzie także do aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów, które będą niezgodne z treścią księgi wieczystej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 maja 2013 r. uchylające postanowienie Starosty z dnia 30 stycznia 2013 r. wydane w sprawie o wykreślenie z operatu ewidencji gruntów wpisu i umarzające postępowanie w całości. Wniesiona skarga podlega uwzględnieniu z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W ramach tej dyspozycji mieści się przepis art. 19 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej w całym toku postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organy mogą skutecznie działać jedynie w określonym miejscowo i rzeczowo zakresie, a właściwość muszą uwzględniać z urzędu. Należy podkreślić, że zasada ta dotyczy każdego rodzaju właściwości oraz obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania administracyjnego, z zatem w postępowaniach przed organem pierwszej instancji, postępowaniu odwoławczym oraz postępowaniach nadzwyczajnych, a także na wszystkich etapach tych postępowań (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 czerwca 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 365/10, baza Legalis). Naruszenie właściwości organu skutkuje nieważnością rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Sankcja nieważności, stosownie do art. 126 k.p.a., odnosi się również do postanowień, od których przysługuje zażalenie. Zaistnienie tej wady powoduje konieczność wyeliminowania rozstrzygnięcia bez względu na jego merytoryczną trafność. Przepis art. 7d ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287 ze zm.), zwanej dalej ustawą, stanowi: w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego jest organem: 1) pierwszej instancji w sprawach określonych w ustawie; 2) wyższego stopnia w stosunku do organów administracji geodezyjnej i kartograficznej. Z przywołanej regulacji jednoznacznie wynika, że wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego jest organem pierwszej instancji w sprawach określonych w ustawie oraz - co jest istotne - jest również organem wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów k.p.a. w stosunku do organów administracji geodezyjnej i kartograficznej. Ze względu na to, że są to organy funkcjonujące w strukturach jednostek samorządu terytorialnego, ustawa wprowadziła odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 17 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którą organami wyższego stopnia w rozumieniu tego kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. W tym zakresie ustawa - Prawo geodezyjne i Kartograficzne jest ustawą szczególną, o której mowa w art. 17 pkt 1 k.p.a. Nie może też budzić wątpliwości, że ustawa ta, do organów administracji geodezyjnej i kartograficznej zalicza m.in. starostę - art. 6a ust. 1 pkt 2 lit b). Organy administracji geodezyjnej i kartograficznej wykonują swoje zadania przy pomocy wyspecjalizowanych organów pomocniczych. W przypadku starosty jest nim geodeta powiatowy. Przepis art. 7d ustawy określa w odniesieniu do starosty - jakie zadania ma ten organ realizować, jako organ administracji geodezyjnej i kartograficznej. Zgodnie z tym przepisem do zadań starosty należy w szczególności prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym ewidencji gruntów i budynków. Jak wynika więc z przytoczonych przepisów prawa, organem pierwszej instancji właściwym w sprawach wykreślenia wpisu z operatu ewidencji gruntów jest starosta, natomiast organem odwoławczym jest wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego. W przedmiotowej sprawie są to odpowiednio: Starosta oraz Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Zatem stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było organem właściwym w sprawie rozpoznania zażalenia na postanowienie Starosty zawieszającego postępowanie w przedmiocie wykreślenia z operatu ewidencji gruntów wpisu. W świetle poczynionych rozważań jest oczywistym, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organ działał bowiem poza zakresem swojej właściwości. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako wydane z naruszeniem właściwości jest w konsekwencji obciążone wadą nieważności z powodu wymienionego w art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Należy dodać, że na obecnym etapie postępowania przedwczesna byłaby ocena merytoryczna zarzutów podniesionych w skardze. Ponownie rozpatrując sprawę organy winny uwzględnić powyższe rozważania. Zgodnie przepisem art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy.