III SA/Gd 517/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia NSA Anna Orłowska Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 28 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz "B"j Spółki Akcyjnej w Ł. kwotę 1368,70 zł (tysiąc trzysta sześćdziesiąt osiem złotych siedemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 20 maja 2004 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), art. 246 § 5 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) zarządził na rzecz "A" S.A. w Ł. Oddział w K. zwrot należności celnych w kwocie 4.216,20 zł, stanowiących cło wpłacone na podstawie zgłoszenia celnego [...] z dnia 6 kwietnia 2001 r., wskazując, iż w/w kwota zostanie zwrócona w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 24 marca 2004 r. nr [...], uznano w/w zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Z uwagi na fakt, iż wymierzone przedmiotowym zgłoszeniem należności celne zostały wpłacone na konto Urzędu Celnego w dniu 9 kwietnia 2001 r. z urzędu wszczęto postępowanie w sprawie dokonania ich zwrotu; zgodnie bowiem z art. 246 § 5 ustawy – Kodeks celny należności celne są zwracane lub umarzane z urzędu, gdy organ celny stwierdzi przed upływem trzech lat od powiadomienia dłużnika, że zachodzą okoliczności uzasadniające zwrot lub umorzenie. W odwołaniu od w/w decyzji "B" S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania; nadto odwołująca wniosła o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu zakończenia toczącego się w przedmiocie uznania w/w zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 246 § 5 Kodeksu celnego art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W uzasadnieniu wskazano, iż w świetle art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; z kolei zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym podstawą opodatkowania w imporcie towarów jest wartość celna powiększona o należne cło. Dla ustalenia zatem, czy należności celne zostały wpłacone przez importera w należnej wysokości, decydujące znaczenie ma ustalenie wartości celnej importowanych towarów; stąd też, wobec okoliczności, iż rozstrzygnięcie w sprawie wartości celnej będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zachodzi podstawa zawieszenia postępowania. Nadto odwołująca podała, iż kwestionuje zasadność zwrotu należności celnych. Wskazana przez nią wartość celna odpowiada cenie faktycznie zapłaconej przez importera za towar wprowadzony na polski obszar celny. Co istotne, wartość transakcyjna towaru nie może być podwyższana bądź obniżana w sposób dowolny, a jedynie w przypadkach określonych w art. 30 i 31 Kodeksu celnego; stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie uzasadnia jednak stosowania w/w przepisów. W ocenie odwołującej pomniejszenie kwoty przelewu na rzecz kontrahenta zagranicznego o kwotę wynikającą z noty kredytowej nie miało wpływu na wartość celną importowanych towarów; w rzeczywistości nie doszło bowiem do pomniejszenia płatności za zakupione towary, lecz wyłącznie zmniejszenia kwoty przelewu dokonanego na rzecz dostawcy towarów w następstwie kompensaty wzajemnych wierzytelności z tytułu nabycia towarów oraz należnej stronie premii. Decyzją z dnia 28 lipca 2004 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne oraz art. 250 § 3 i 5, art. 262, art. 2621 ustawy – Kodeks celny zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż postępowanie odwoławcze od decyzji nr [...] z dnia 24 marca 2004 r. zostało zakończone decyzją nr [...] z dnia 22 czerwca 2004 r., a zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. Tym samym wniosek zawarty w odwołaniu z dnia 8 czerwca 2004 r. dotyczący zawieszenia postępowania do czasu zakończenia toczącego się postępowania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe stał się bezprzedmiotowy. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 2456 § 2 i 5 Kodeksu celnego organ odwoławczy podniósł, iż decyzja rozstrzygająca zwrot należności celnych jest wydawana w oparciu o decyzję uznającą zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określającą kwotę długu celnego. W istocie jest to jedynie konsekwencja okoliczności uprawniających do rozliczenia długu celnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "C" S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz przepisów postępowania, tj. art. 246 § 2 Kodeksu celnego i art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Tym samym Dyrektora Izby Celnej, posiadający przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie informacji o wniesieniu skargi w w/w sprawie winien był zawiesić postępowanie w świetle art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nadto skarżąca, powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniosła, iż dla ustalenia, czy należności celne zostały wpłacone przez importera we właściwej wysokości decydujące znaczenie ma ustalenie wartości celnej importowanych towarów. W jej ocenie wartość ta odpowiada cenie faktycznie zapłaconej przez importera za towar wprowadzony na polski obszar celny. Z uwagi zaś na okoliczność, iż nie doszło do pomniejszenia płatności za zakupione towary, a jedynie do zmniejszenia kwoty przelewu dokonanego na rzecz dostawcy towaru nie można uznać, iż uległa zmniejszeniu wartość celna towarów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto, odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze organ II instancji podał, iż zaskarżona decyzja nie dotyczy wymiaru ewentualnie powstałych należności, a jedynie zwrotu nadpłaty powstałej wskutek zapłacenia należności celnych w kwocie wyższej od należnej. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawomocną decyzję merytoryczną, określającą dług celny. W tym też stanie, gdy merytorycznie rozstrzygnięto na korzyść strony, zarzuty naruszenia art. 246 § 2 Kodeksu celnego są bezpodstawne. Odnośnie naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż przepis ten dotyczy rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie w kwestii powstania przyczyny do zwrotu należności jak i samego zwrotu rozpoznawał ten sam organ; brak zatem było podstaw do zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych niż podane przez skarżącą. Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu administracji celnej, utrzymującego w mocy decyzję o zwrocie należności celnych w kwocie 4.216,20 zł. Podstawowe znaczenie ma zaś przepis art. 246 § 2 ustawy – Kodeks celny, w myśl którego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3. Przesłanką zwrotu zarejestrowanych kwot należności jest zatem albo ogólnie określony brak podstaw do ich obliczenia, co stanowi odesłanie ogólne do obowiązujących przepisów prawa celnego, albo też naruszenie zasad rejestracji kwoty należności wynikających z długu celnego, co jest sprecyzowane w podwójnym odesłaniu do konkretnie wskazanych przepisów Kodeksu celnego. Zwrócić należy uwagę, iż postępowanie organów celnych, w oparciu o art. 262 ustawy – Kodeks celny prowadzone jest w oparciu o przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa, które stosuje się odpowiednio. Dyspozycja art. 121 § 1 w/w aktu normatywnego stanowi, iż postępowanie celne powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów celnych. Z kolei w myśl art. 122 w toku postępowania organy celne podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zgodnie zaś z art. 187 § 1 w/w aktu prawnego organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W/w zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania, a wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą stanowi przesłankę warunkującą trafne zastosowanie przepisu prawa. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 1984 r. (II SA 1205/84, publ. ONSA 1984/2/98) na gruncie przepisów art. 7 i 77 k.p.a., stanowiących unormowania analogiczne do art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne; nie oznacza to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Co ważne, organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; rozumieć przez to należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych lub możliwych do przeprowadzenia w postępowaniu, jak również uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla oceny ich mocy oraz wiarygodności. Nadto, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania każda sprawa administracyjna rozpoznawana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Oznacza to tym samym, iż sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana oraz rozstrzygnięta. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza jedynie stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. W myśl zasady ustrojowej dwuinstancyjności, organ odwoławczy pełni bowiem kompetencje zarówno kontrolne, jak i merytoryczne. Przeprowadzenie zaś całego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy stanowi niedopuszczalne naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, pozbawiające stronę służącego jej prawa odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1999 r., IV SA 1313/98, baza Lex nr 48725 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, publ. ONSA 1997/1/35). Z kolei zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ zawiesza postępowanie gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę, iż postępowanie administracyjne jako uregulowany prawem procesowym zespół czynności procesowych podejmowanych przez organy administracji publicznej oraz inne podmioty w celu rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej ma charakter ciągły, tzn. toczyć się powinno bez przerwy od momentu jego wszczęcia aż do wydania decyzji przez organ prowadzący postępowanie. Należy jednak pamiętać, iż w określonych przypadkach przerwanie toku postępowania administracyjnego jest nieuniknione z przyczyn zarówno natury faktycznej jak i prawnej, a instytucja zawieszenia postępowania nabiera pomiędzy powyższymi względami rangi swoistego kompromisu. Art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej wyznacza podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania. W razie zatem wystąpienia jednej z wyliczonych w przedmiotowym przepisie podstaw organ zobowiązany jest z urzędu zawiesić prowadzone postępowanie. Zawieszenie postępowania z uwagi na to, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd uzależnione jest jednak od wystąpienia łącznie następujących przesłanek: - istnieje stan zawisłości sprawy (lis pendens), - rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Tym samym organ administracji publicznej w sytuacji gdy pojawia się zagadnienie prejudycjalne winien z urzędu ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W sytuacji bowiem gdy związek ten nie występuje zawieszenie postępowania nie jest dopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2001 r., I SA 2314/00, baza Lex nr 55746, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 1999 r., IV SA 744/97, baza Lex nr 47266 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 1983 r., I SA 481/83, Pip 1984/4/147). Przenosząc w/w rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż organy celne dokonały zwrotu należności celnych opierając się o rozstrzygnięcie, którym zakwestionowano zgłoszenie celne złożone przez skarżącą. Podstawą zaś zakwestionowania w/w wartości była kwota określona w nocie kredytowej, tj.17.105,26 USD; nota kredytowa jako dowód uzasadniający zakwestionowanie ceny transakcyjnej została dołączona do materiału dowodowego sprawy. Sąd zwraca uwagę, iż stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.) język polski jest językiem urzędowym organów, instytucji i urzędów podległych m.in. konstytucyjnym organom państwa, a powołanych w celu realizacji zadań tych organów. Nie tylko zatem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, ale również cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być sporządzony w języku polskim, co obliguje organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów. Obcojęzyczne dokumenty, bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej nie mogą być uznane za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - art. 27 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), stanowiącym, iż językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski oraz regulacją zawartą w art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 w/w aktu normatywnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2001 r., III SA 2339/99, publ. Przegląd Podatkowy 2001/11/63 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2004 r., III SA 2719/02, publ. POP 2005/4/317). W sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w/w nota kredytowana nie została przetłumaczona na język polski; zarówno w aktach administracyjnych jak i w aktach sądowych znajduje się jedynie jej wersja sporządzona w języku angielskim. W świetle w/w przepisów uznać należało, iż w takim kształcie nie może stanowić dowodu, zwłaszcza w sytuacji gdy jest to dowód kluczowy dla wyników całego postępowania; tym samym wadliwe rozstrzygnięcie organów administracji celnej, nawet mające charakter "korzystny" dla strony nie mogło stanowić podstawy do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu należności celnych. Nadto, co istotne, w niniejszej sprawie organ wydał decyzję w I instancji w dniu 20 maja 2004 r., a więc jeszcze przed rozpoznaniem odwołania od decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. W związku z tym pełnego rozważenia wymagał wniosek w przedmiocie zawieszenia postępowania, a formą zakończenia incydentalnego postępowania w przedmiocie zawieszenia powinno być stosowne postanowienie. Stąd też organom administracji celnej I i II instancji postawić można zarzut naruszenia przepisów postępowania. Z uwagi na powyższe uchybienia o charakterze formalno – procesowym, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżoną decyzję. Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził nadto, na podstawie art. 152 w/w ustawy, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 przedmiotowego aktu prawnego oraz § 1, § 2, § 14 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy celne winny uwzględnić rozważania dotyczące regulacji normatywnej zawartej w ustawie o języku polskim; nadto zwrócić należy uwagę, iż nie rozpatrzony pozostał wniosek w przedmiocie zawieszenia postępowania.