III SA/Gd 52/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 22 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 8 września 2008 r., nr [...]; 2. zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] na rzecz skarżącego T. Z. 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 8 września 2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie stwierdził u T. Z. choroby zawodowej: chorób układu wzrokowego wywołanych czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi, wymienionych w pozycji 25 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. nr [...] oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi nr [...], a także ocenę narażenia zawodowego sporządzoną w dniu 29 lipca 2008 r. Podkreślił, że wskazane orzeczenia lekarskie zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami i nie rozpoznały u strony choroby zawodowej, o której mowa w pozycji 25 wykazu chorób zawodowych. Organ ustalił, że T. .T rozpoczął pracę zawodową w 1973 r. na stanowisku operatora nastawni blokowej w "A" S.A. w G. Przez 28 lat pracował w tym zakładzie obsługując z pulpitów urządzenia energetyczne, tj. turbogeneratory, kotły parowe, stacje redukcyjne, pompy i przynależne urządzenia bloków w zakresie operatywnego sterowania zdalnego i bezpośredniego. Obecnie przebywa on na rencie. W ocenie organu warunki pracy nie mogły stwarzać możliwości powstania choroby zawodowej u strony. W imieniu T. Z. odwołanie wniosła jego matka – I. Z. Podniosła, że syn jest w bardzo złym stanie zdrowia i wymaga stałej opieki. Ma orzeczoną przez ZUS całkowitą niezdolność do pracy. Nadto wskazano, że skarżący ma dopiero 57 lat, a już stwierdzono u niego początkową " zaćmę starczą". W sprawie pominięto fakt, że syn pracował przez cała dobę przy sztucznym oświetleniu, narażony był w trakcie pracy na działanie generatorów i transformatorów, a co za tym idzie na działanie pola elektromagnetycznego. Po rozpatrzeniu dowołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132. poz. 1115) – zwanego dalej również rozporządzeniem. Organ odwoławczy podkreślił, że orzeczenia lekarskie zostały wydane przez uprawnione jednostki medyczne. Jak wskazał WOMP w G. rozpoznane u strony niewielkiego stopnia zmiany w soczewce oka początkową zaćmę związaną z wiekiem , które nie zostały spowodowane powstały w związku warunkami pracy skarżącego. Podobnie IMP w Łodzi stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi. Ponieważ w/w jednostki nie rozpoznały choroby zawodowej, nie została spełniona jedna z przesłanek do stwierdzenia wskazanej choroby zawodowej. W dalszej kolejności organ odwoławczy wytknął, że organ pierwszej instancji przesłał zaskarżoną decyzję wyłącznie do WOMP w G., pomijając IMP w Łodzi, jednak to uchybienie nie mogło mieć wpływu na merytoryczną część decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T.Z. (reprezentowany przez matkę) stwierdził, że stan jego zdrowia ciągle się pogarsza, ma bardzo słaby słuch, schorzenia neurologiczne; wymaga pomocy przy codziennych czynnościach. Jego obecny stan zdrowia wynika z ciężkiej pracy na przestrzeni 28 lat. Powtórzył, że pracował w warunkach szkodliwych dla zdrowia czyszcząc kotły i zasobniki węglowe. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Pismem uzupełniającym skargę z dnia 26 października 2009 r. skarżący (reprezentowany przez radcę prawnego) zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy spowodowane niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego medyczne jednostki orzecznicze posługiwały się tymi samymi sformułowaniami kwestionowanymi przez stronę i w takiej sytuacji organ rozpatrujący sprawę powinien dopuścić dowód z opinii innego uprawnionego instytutu. Nadto jednostki te nie wykazały, że rozpoznane choroby spowodowane zostały przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Jest to o tyle ważne, że przez bardzo długi czas pracował w systemie zmianowym, przy sztucznym oświetleniu, przy obsłudze elektronicznych monitorów wymagających dużej odporności psychofizycznej, czego skutkiem jest choroba wzroku skarżącego. Wskazał także, iż opinie medyczne winny być szczegółowe i w sposób przekonywujący wyjaśniać wszelkie wątpliwości. Brak jest podstaw do interpretowania tych opinii na niekorzyść skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy decyzję, w której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł, że nie stwierdza u T. Z. choroby zawodowej: chorób układu wzrokowego wywołanych czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi . W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną nie jest związany granicami skargi, a jedynie zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją. W tej sytuacji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, czyli jej zgodności z prawem, władny jest uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia i okoliczności niż te, które podnosiła w skardze strona. Taka sytuacja występuje zaś w sprawie niniejszej; podstawę rozstrzygnięcia stanowią bowiem okoliczności, które niezależnie od tych podniesionych w skardze Sąd zobligowany był wziąć pod uwagę z urzędu. Zwrócić należy w pierwszej kolejności uwagę, iż w świetle art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego na podstawie którego została wydana decyzja z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Co warte podkreślenia, sąd stwierdzając wystąpienie którejś z określonych w art. 145 § 1 pkt 1 – 8 i art. 145a § 1 k.p.a. obowiązany jest uchylić wydane w sprawie rozstrzygnięcie, chyba że zachodzą okoliczności przewidziane w art. 146 § 1 lub § 2 k.p.a.; dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji nie ma zaś znaczenia, iż zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyn w tym przepisie wskazanych następuje tylko na żądanie strony (por. w odniesieniu do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, publ. OSNPUS 2003/24/582). Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, iż w następstwie pytania prawnego postawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 ( Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji wydając decyzje w przedmiocie choroby zawodowej oparły swoje rozstrzygnięcia m.in. na przepisach cytowanego rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze należało uznać, iż w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania; w tym stanie należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 września 2008 r. Organy administracji w tej sytuacji będą miały możliwość ponownej wnikliwej analizy sytuacji faktycznej skarżącej i rozpoznania sprawy stwierdzenia u niej choroby zawodowej w oparciu o obowiązujący stan normatywny tj. z zastosowaniem przepisów rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U.Nr 105, poz. 869). Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje wobec uwzględnienia skargi oparcie w przepisie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec uchylenia rozstrzygnięć odmawiających stwierdzenia choroby zawodowej przepis art. 152 powołanej ustawy nie miał zastosowania.