III SA/Gd 522/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie WSA Felicja Kajut (spr.), WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody z dnia 22 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 30 czerwca 2010 r. Wójt Gminy po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem B. S., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) odmówił wymeldowania A. W. – O. z synem J.O. z pobytu stałego w domu położonym w D. przy ul. [...] (stanowiącym własność wnioskodawczyni). W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że w świetle materiału dowodowego sprawy A. W. – O. oraz jej syn J. w listopadzie 2009 r. opuścili miejsce pobytu stałego meldując się na pobyt czasowy w lokalu położonym w S. przy ul. [...]. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie ma jednak charakteru trwałego i dobrowolnego gdyż podyktowane zostało obowiązkiem pracy A. W. – O. na zmiany a co się z tym wiąże utrudnionym dojazdem do D. W świetle orzecznictwa zameldowanie na pobyt czasowy nie stanowi zaś podstawy do kwestionowania zameldowania na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu. Nie ma w tej sytuacji znaczenia czy strona korzysta z lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały i czy ma w nim swoje rzeczy. W takiej sytuacji nie można więc mówić o spełnieniu przesłanki określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W następstwie odwołania od w/w decyzji wniesionego przez B.S. Wojewoda decyzją z dnia 22 sierpnia 2010 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Wójta Gminy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że pobyt czasowy może być determinowany - w świetle art. 8 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - wykonywaniem pracy poza miejscem pobytu stałego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. A. W. – O. w celu wykonywania pracy wynajęła stancję w S., zapisała syna do szkoły oraz dokonała (wraz z synem) zameldowania. Tym samym dopełniono obowiązku meldunkowego na pobyt czasowy nie opuszczając dobrowolnie i trwale miejsca pobytu stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. S. wskazując na ciężką sytuację życiową swoją oraz swojej matki, w tym problemy ze sprzedażą nieruchomości wynikające z zameldowania w niej w/w osób zakwestionowała rozstrzygnięcie Wojewody. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi nie znajdując podstaw do zmiany wcześniejszego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Skarga zasługiwała na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w niej wskazane. Dla dokonania przedmiotowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), w myśl którego organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego trwającego ponad trzy miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. W całej rozciągłości podzielić należy zaś pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, baza Lex nr 192912), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Stąd też wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Jedną z okoliczności wyłączających możliwość dokonania wymeldowania z pobytu stałego osoby przebywającej poza miejscem stałego zameldowania jest czasowe zameldowanie się takiej osoby do innego lokalu. Właśnie tę okoliczność podały organy, jako uzasadniającą odmowę dokonania wymeldowania A.W.– O. wraz synem J. z lokalu położonego w D. O fakcie zameldowania na pobyt czasowy w lokalu położonym w S. przy ul. [...] A. W. – O. poinformowała organ pierwszej instancji w złożonych przed tym organem w dniu 26 kwietnia 2010 r. wyjaśnieniach. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że powyższa okoliczność - mająca podstawowe znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie - została potwierdzona przez organ meldunkowy. Z kolei organ pierwszej instancji stwierdził, że ustalił fakt zameldowania A.W. – O. wraz z synem na pobyt czasowy w w/w lokalu na okres od 16 listopada 2009 r. do 30 czerwca 2011 r. W tym miejscu należy stwierdzić, że w aktach sprawy brak jest dokumentu urzędowego, który powyższy fakt by potwierdzał. Organ pierwszej instancji zwrócił się A.W.– O. jedynie o dostarczenie zaświadczenia potwierdzającego jej zatrudnienie, co zdaniem organu mogło mieć wpływ na wynik sprawy i strona taki dokument dostarczyła. Z uwagi na jego treść nie może on jednak stanowić potwierdzenia zameldowania w/w na pobyt czasowy. Art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przepis art. 86 k.p.a. stanowi, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Wynika z powyższego, że dowód w postaci przesłuchania strony ma charakter uzupełniający i nie może być to jedyny środek dowodowy w oparciu o który organ ustalił okoliczność mającą podstawowe znaczenie w sprawie. W doktrynie wskazuje się przy tym, że strona będąca źródłem dowodowym jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem swojej sprawy, tak więc przeprowadzając dowód z przesłuchania strony organ administracyjny winien zawsze rozpatrywać jej zeznania w łączności z pozostałymi dowodami ( tak zob. komentarz do art. 86 k.p.a. w: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2010, wyd. III). W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że brak jest w aktach sprawy dowodu w postaci dokumentu urzędowego, który bezspornie potwierdzałby fakt zameldowania A. W. – O. wraz z synem J. na pobyt czasowy w lokalu położonym w S. przy ul. [...]. Tym samym organy dopuściły się w sprawie naruszenia art. 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem oparły swoje stanowisko na niepełnym materiale dowodowym, zaś dokonana przez nie ocena materiału dowodowego była wadliwa. Naruszenia te zdaniem Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek w/w wadami dotknięte są obie wydane w sprawie decyzje, Sąd mając na uwadze względy ekonomii procesowej stwierdził, że nie zachodzi tutaj konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w znacznej części, wobec powyższego orzekł o uchyleniu tylko decyzji organu odwoławczego. W dalszym toku postępowania organ winien uwzględnić w/w rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego i podjąć w oparciu o art. 136 k.p.a. działania w celu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.