III SA/Gd 537/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego postanawia odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), uzupełnionym następnie w dniu 23 stycznia 2016 r. poprzez złożenie urzędowego formularza PPF, skarżąca H. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką. Dochód rodziny kształtują przychody z prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej (w kwocie 3.000 zł netto miesięcznie) oraz alimenty na dziecko (w kwocie 600 zł netto miesięcznie). Wnioskodawczyni - zgodnie ze złożonym oświadczeniem – leasinguje samochód osobowy o wartości 100.000 zł oraz spłaca kredyty: hipoteczny, firmowy i konsumenckie. W świetle złożonego oświadczenia wnioskodawczyni nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych oraz wierzytelności. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2016 r., wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) odpisów złożonych za rok 2015 zeznań podatkowych (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych za ten rok; b) odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich dwóch miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej oraz – w przypadku gdy jest ona podatnikiem VAT – odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7, odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; c) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię wszelkich pojazdów mechanicznych, w tym samochodów osobowych i ciężarowych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych (rachunków dla potrzeb prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej i osobistych, rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy wnioskodawczyni w okresie ostatnich trzech miesięcy zlikwidowała posiadane rachunki bankowe należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; e) oświadczenia, czy wnioskodawczyni posiada zadłużenie wobec ZUS/KRUS, Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego; jeżeli tak - wnioskodawczyni winna była przedłożyć dokumenty obrazujące aktualny stan zadłużenia; f) kopii dokumentów potwierdzających wysokość rat kredytowych i leasingowych obciążających wnioskodawczynię w okresie ostatnich trzech miesięcy; g) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawczynię miesięcznych wydatków związanych z kosztami własnego utrzymania (utrzymanie zamieszkiwanej nieruchomości, wydatki na media, inne) wraz z dokumentami je potwierdzającymi w okresie ostatnich trzech miesięcy. Powyższe wezwanie zostało wnioskodawczyni skutecznie doręczone w 3 lutego 2016 r. (dowód: potwierdzenie odbioru podpisane przez wnioskodawczynię – akta sprawy – k. 74) i pozostało bez odpowiedzi. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w ww. zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i ww. okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych oświadczeń i dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2016 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają jedynie złożenia przez wnioskodawczynię określonego oświadczenia, a jakie przedstawienia dokumentów źródłowych. Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni w żaden sposób nie odpowiedziała, referendarz nie jest w stanie zweryfikować bardzo ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Nie wiadomo m.in., jak wygląda rzeczywista relacja wysokości aktualnych dochodów wnioskodawczyni będącej czynnym przedsiębiorcą do comiesięcznych kosztów utrzymania jej rodziny. Nie wiadomo ponadto czy wnioskodawczyni posiada oszczędności pieniężnie oraz jaka jest rzeczywista wysokość obciążających wnioskodawczynię zobowiązań. Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć z kolei miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni i osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym w jakikolwiek sposób domniemywać. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Istniejące rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają bowiem uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższej postawy wnioskodawczyni zasadnym jest wskazanie, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i stosowane może być jedynie względem podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Analiza wyżej wskazanych, pobieżnych danych zawartych w formularzu PPF nie daje jakichkolwiek podstaw do uznania, że wnioskodawczyni jako osoba generująca comiesięczne dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej może być zaliczona do tej kategorii podmiotów. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawczynię zakresie.