III SA/Gd 547/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok, Sędzia WSA Jolanta Górska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 15 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 8 marca 2004 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłego zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej u T. D.. Po rozpoznaniu odwołania strony Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 23 czerwca 2004 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Decyzja ta została przez T. D. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 14 września 2005 r. (sygn. akt III SA/Gd 463/04) skargę oddalił, z uwagi na brak związku przyczynowego schorzenia z rodzajem wykonywanej pracy. Do powstania ujawnionego schorzenia przyczynił się bowiem doznany w 1999r. uraz ręki, który stanowił podstawę rozwoju obrazu chorobowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2006 r. sygn. akt II OSK 1466/05 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że nie może budzić wątpliwości, iż do właściwości organów wydających orzeczenia lekarskie należy stwierdzenie choroby, która tak jak w przypadku wnoszącej skargę kasacyjną, została ujęta w wykazie chorób zawodowych /przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej/. Nie można natomiast uznać za oczywiste i jednoznaczne, iż choroba ta powstała u skarżącej jedynie w wyniku doznanego wypadku przy pracy, któremu uległa ona w 1999 r., jak też niewątpliwie nie jest możliwe przyjęcie, że zaistniała u skarżącej jako choroba zawodowa. Już tylko okoliczność, że skarżąca pełniąc funkcję motorniczego tramwaju doznała wypadku przy pracy, rezultatem którego w ocenie lekarzy mogło dojść do "rozwoju obrazu chorobowego odpowiadającego" przedmiotowej chorobie zawodowej, mogłoby przemawiać za tym, że warunki pracy skarżącej narażały ją na powstanie omawianego schorzenia. Załączona do skargi kasacyjnej dokumentacja medyczna zawiera ponadto wpis świadczący o tym, iż skarżąca już w 1997 roku, a więc przed wypadkiem przy pracy, który miał miejsce w 1999 roku, zgłaszała lekarzowi objawy odpowiadające schorzeniu przedramienia prawego. Mając na uwadze unormowanie §8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stwierdzić należy, iż to właściwy organ administracji publicznej, a więc państwowy powiatowy inspektor sanitarny, po zajęciu stanowiska przez organ lekarski w wymaganym przepisami orzeczeniu, powinien we własnym zakresie, na podstawie tego orzeczenia lekarskiego oraz oceny narażenia zawodowego pracownika, w której określa się warunki pracy rozstrzygnąć, czy choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, a więc w wyniku narażenia zawodowego. Stosownie do §2 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia państwowy powiatowy inspektor sanitarny przeprowadza ocenę narażenia zawodowego w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Niewątpliwie w myśl §2 ust. 1 rozporządzenia przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W sprawie stwierdzona u skarżącej choroba jest ujęta w wykazie chorób zawodowych. Problem istnieje natomiast w kwestii, czy można stwierdzić, że choroba ta "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem" została spowodowana warunkami pracy skarżącej jako motorniczego tramwajów. Organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie przepisów rozporządzenia. Istnienie natomiast związku przyczynowego stwierdzonej choroby zawodowej z warunkami pracy określa się przy uwzględnieniu oceny narażenia zawodowego jak też opinii zawartej w orzeczeniu lekarskim. Zarówno orzeczenia lekarskie jak i ocena narażenia zawodowego stanowią materiał dowodowy, podlegający ocenie organu inspekcji sanitarnej wydającego rozstrzygnięcie w sprawie. Zaskarżony wyrok został wydany bez dokonania dogłębnej oceny co do tego, czy organ orzekający w sprawie administracyjnej wywiązał się należycie z powyższego obowiązku, czy też jedynie bezkrytycznie, pomijając te fragmenty orzeczeń lekarskich, które mogłyby świadczyć o związku choroby skarżącej z narażeniem zawodowym, ograniczył się do stwierdzeń zawartych we wnioskach tych opinii, wskazujących na brak związku przyczynowego warunków pracy z chorobą zawodową. W znajdującej się w aktach administracyjnych opinii mowa jest o tym, że stwierdzone u skarżącej przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramieniowej prawej będące niewątpliwie chorobą zawodową mogło zostać spowodowane przebytym urazem ręki, któremu uległa skarżąca podczas pracy jako motorniczy tramwaju w 1999r. We fragmencie opinii zawartej w orzeczeniu lekarskim nr [...] mowa jest o tym, iż uszkodzenie narządu ruchu skarżącej w wypadku przy pracy mogło się przyczynić do rozwoju obrazu chorobowego. Wątpliwe jest w tej sytuacji przyjęcie, iż decyzja o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej została oparta na "jasnym i nie budzącym wątpliwości" materiale dowodowym. Choroba zawodowa mogła bowiem wystąpić jeszcze przed wypadkiem przy pracy, zaś jego zaistnienie tylko przyczyniło się do rozwoju tej choroby. Choroba zawodowa mogła także wystąpić niezależnie od wypadku przy pracy, a warunki pracy, w których doszło do wypadku, mogą mieć znaczenie przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego zarówno co do zaistnienia choroby zawodowej jak i wypadku przy pracy, w wyniku którego skarżąca doznała urazu prawej ręki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 listopada 2006 r. (sygn. akt III SA/Gd 529/06) uchylił decyzje organów obu instancji, zalecając wyrażoną w wyroku NSA potrzebę zgromadzenia pełnego materiału dowodowego a w szczególności przeprowadzenia dowodu z nowych opinii lekarskich jak i oceny narażenia zawodowego w celu stwierdzenia, jaki związek miały warunku pracy skarżącej z powstaniem u niej choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych . W wyniku ponownego przeprowadzenia w sprawie T. D. postępowania administracyjnego, opierając się na uzupełnionym materiale dowodowym, decyzją z dnia 1 października 2007 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ponownie orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u T. D., zaś organ II instancji decyzją z dnia 19 listopada 2007r. utrzymał ją w mocy. Decyzja ta również została zaskarżona przez T. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W wyroku z dnia 16 października 2008 r. sygn. akt III SA/Gd 333/08 Sąd uchylił decyzje organu I i II instancji z powodu ich wydania w oparciu o przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach wydanego w oparciu o art. 237 §1 pkt. 2 i 3 Kodeksu Pracy, który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008r. (sygn. akt P 23/07) uznany został za niezgodny z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tym stanie rzeczy organ I instancji, zgodnie z wytycznymi Sądu, ponownie rozpatrzył sprawę i opierając się na rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych i decyzją z dnia 28 lipca 2009 r. (nr [...]) nie stwierdził u T. D. choroby zawodowej. T. D. wniosła od tej decyzji odwołanie w którym zwróciła uwagę na wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Jej zdaniem organ ograniczył się jedynie do opisu dotychczasowego przebiegu sprawy i oświadczenia, że ponownie nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Ponadto odwołująca się wyjaśniła, że jej praca polegała na obsłudze wozu technicznego, co wiązało się oprócz kierowania nim, również z wykonywaniem ciężkich prac fizycznych. Strona podniosła również, iż organ nie odniósł się do wskazanych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości. Decyzją z dnia 15 października 2009 r. (nr [...]) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, że będąca wzorem formularza karta oceny narażenia zawodowego posiada określoną formułę wywiadu zawodowego i ma na celu ustalenie, czy warunki pracy stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej. Nie może ona zawierać odpowiedzi na pytania zadawane przez organy administracji państwowej, jak również stwierdzenia, czy schorzenie powstało przed, czy po 1999 r. (wydanie takiej opinii pozostaje w gestii lekarza orzecznika). Zdaniem organu II instancji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny rozpatrując sprawę ponownie, rozpatrzył ją zgodnie z przepisami analizując cały materiał dowodowy. Ponadto wyjaśniono, że fakt braku narażenia zawodowego powoduje, iż nie istnieje potrzeba ustalania czy stwierdzona u odwołującej choroba była bezpośrednim następstwem wypadku przy pracy, czy też wypadek jedynie wpłynął na nasilenie już uprzednio występujących objawów choroby, gdyż do rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest współistnienie schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych oraz narażenia zawodowego mogącego być przyczyną danego schorzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca powtórzyła przedstawione wyżej zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis art. 2351 Kodeksu Pracy, który wszedł w życie z dniem 3 lipca 2009r. dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 99 poz. 825) stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zaskarżona decyzja została oparta na przepisie powyższym, oraz na odpowiadającym wymogowi zgodności z Konstytucją RP rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105 poz. 869 z późn. zm.), które w §11 ust. 1 nakazuje do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosować przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Organy inspekcji sanitarnej, będąc zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a. związane wyrażoną w wydanych uprzednio wyrokach sądów administracyjnych oceną prawną uzupełniły materiał dowodowy, na którym oparły swe rozstrzygnięcie. Sporządzono zatem ponownie kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, a następnie zwrócono się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o ponowne orzeczenie co do związku przyczynowego między warunkami pracy i stwierdzonym u skarżącej schorzeniem. W swej opinii datowanej dnia 6 września 2007r. Instytut Medycyny Pracy im. [...] w Ł. stwierdził, że warunkiem rozpoznania przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej jako choroby zawodowej jest wykonywanie przez pracownika powtarzalnych ruchów monotypowych, których to nie wykonywała w ramach swej pracy zawodowej skarżąca. Ruchy monotypowe, to ruchy monotonne, powtarzające się wielokrotnie z dużą częstotliwością przez dłuższy okres czasu. Jako przykłady ruchów monotypowych przytacza się w literaturze np. ruchy związane z obsługa taśm produkcyjnych. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału, a zwłaszcza z opinii lekarskiej Instytutu im. [...] praca motorniczego tramwaju nie wiąże się z takim obciążeniem układu ruchu, który mógłby doprowadzić do powstania i rozwoju przewlekłych schorzeń tego układu wymienionych w wykazie chorób zawodowych. Podobne stanowisko zajął zresztą w tej kwestii Ośrodek Medycyny Pracy, który sporządził kolejną opinię po zapoznaniu się z wyrokiem sądu administracyjnego, wskazującego na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Opinii tej zmienić nie może również powoływany przez skarżącą fakt wykonywania obowiązków motorniczego wozu technicznego. Nie kwestionując bowiem wykonywania przez nią pracy fizycznej, również ciężkiej, trzeba stwierdzić, że nie powołała się ona bowiem na taki specyficzny rodzaj pracy, który mógłby wymagać wykonywania powtarzających się ruchów monotypowych przez dłuższy okres czasu. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób przyjmować, by możliwym było stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba skarżącej powstałą w związku z warunkami jej pracy na stanowisku motorniczego tramwaju. Stwierdzić należy ponadto, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa nie uzasadniają bynajmniej oczekiwania strony, by orzekające w sprawie jednostki służby zdrowie jednoznacznie określiły etiologię schorzenia, co do którego toczy się postępowanie. Wystarczy, że nie jest możliwe stwierdzenie wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego schorzenia z warunkami pracy (art. 2351 Kodeksu Pracy). Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. [pic]