III SA/Gd 559/17
WyrokWSA w Gdańsku2017-10-19
Skład orzekający: Felicja Kajut, Alina Dominiak, Jolanta Sudoł
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, nie wyjaśniając wyników kontroli na miejscu, która mogła mieć wpływ na ustalenie powierzchni działek rolnych i możliwość wykrycia błędu przez rolnika?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wystarczający wyników kontroli na miejscu, która mogła mieć znaczenie dla ustalenia faktycznej powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności. Brak wyjaśnienia tej kwestii uniemożliwił wiążące ustalenie stanu faktycznego i prawidłowości postępowania dowodowego. Ponadto, organ nie rozważył wystarczająco, czy błąd w przyznaniu płatności nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, co jest przesłanką wyłączającą obowiązek zwrotu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolnika W. K. Organ pierwszej instancji przyznał płatność na rok 2014, jednak następnie wydał decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z uwagi na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, wynikającą z nowych pomiarów powierzchni ewidencyjno-gospodarczej. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące stanu gruntów i prawidłowości pomiarów.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 kwietnia 2017 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 27 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] na rzecz skarżącej W. K. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 19.01.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał W. K. jednolitą płatność obszarową na rok 2014 w wysokości 15.086,28 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o 88,81 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz 143,87 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
W uzasadnieniu organ podał, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku i powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosiła 16,66 ha. Powierzchnia została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej.
Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu 21.11.2016 r. wydał decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych przez W. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 r. w wysokości 15.086,28 zł.
Organ wskazał, że wydając decyzję z dnia 19 stycznia 2015 r. przyznał płatność zgodnie z powierzchnią ewidencyjno- gospodarczą (PEG) wyznaczoną w oparciu o ortofotomapy wykonane w dniu 4 lipca 2010 r. W dniu 14 września 2014 r. wykonano nowe zdjęcia, na podstawie których wyznaczono nowe wartości powierzchni ewidencyjno-gospodarczej działek rolnych. Uległy one zmniejszeniu w stosunku do wartości powierzchni wyznaczonych na podstawie zdjęć wykonanych w dniu 4 lipca 2010 r. W związku z tym stwierdzono nieprawidłowość w decyzji z dnia 19.01.2015 r. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w oparciu o nowe wartości powierzchni ewidencyjno-gospodarczych wynosi 13,67 ha. W przypadku gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha lecz nie więcej niż 20 % powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana, zostaje pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Jeśli różnica przekracza 20 % nie przyznaje się żadnej pomocy. W niniejszym przypadku różnica wyniosła 21,87 %, wobec czego należało odmówić przyznania jednolitej płatności obszarowej. Nie było też możliwe odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jak też nie zachodziły negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności. Płatności wypłacone na podstawie decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. nie wynikały z pomyłki organu, bowiem w dniu wydawania decyzji organ nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że maksymalna powierzchnia kwalifikowana do płatności wyznaczona na podstawie nowych zdjęć będzie inna niż wyznaczona na podstawie zdjęć starych.
Decyzją z dnia 27 kwietnia 2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania Wandy K., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów odwołania podał, że W. K. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 zadeklarowała m. in. działkę rolną A położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 2,35 ha oraz działkę rolną B położoną m. in. na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] o powierzchni odpowiednio 4,55 ha i 1,16 ha. Z aktualnej ortofotomapy wynika, że maksymalny kwalifikowany obszar to odpowiednio 0,34 ha, 3,63 ha, 1,07 ha. Różnica wynika z wykluczenia z całkowitej powierzchni działek obszarów niekwalifikujących się do przyznania płatności - ortofotomapy wykonane we wrześniu 2014 r. wskazują na to, że znaczna część gruntów położonych na w/w działkach ewidencyjnych, uwzględniona przez organ do płatności, była zadrzewiona, zakrzaczona i zachwaszczona, a tym samym nie była użytkowana rolniczo w 2014r. Ortofotomapa jest najlepszym źródłem dokonywania pomiarów powierzchni, która pozwala na kompleksową ocenę powierzchni kwalifikowanej z dokładnością 0,25 m lub 0,50 m. Pomiary, o których wspomniała skarżąca zostały poczynione w dniu 19.04.2016 r. podczas oględzin działki referencyjnej nr [...], zatem nie miały znaczenia dla ustalenia poprawności wyznaczenia powierzchni ewidencyjno - gospodarczych gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2014.
W tej sytuacji strona nie złożyła wniosku w zakresie powierzchni użytkowanej rolniczo, zgodnego ze stanem faktycznym.
Organ nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej, operatów szacunkowych sporządzonych dla działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...], opinii biegłego oraz przeprowadzenia rozprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający. Zdjęcia wykonane we wrześniu 2014 r., a zaimportowane do systemu identyfikacji działek rolnych w dniu 12.12.2014 r. jednoznacznie wskazywały, że część gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz [...] nie kwalifikuje się do przyznania płatności oraz że wnioskodawczyni nie utrzymywała ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym złożyła wniosek. W postępowaniu odwoławczym strona złożyła dowody w postaci zdjęć nieruchomości z dnia 30.11.2014 r., bez wskazania numerów nieruchomości znajdujących się na zdjęciach. Organ odwoławczy ustalił, w oparciu o ortofotomapę wykonaną w dniu 04.09.2014 r., iż na zdjęciach tych widnieją grunty położone na działce ewidencyjnej nr [...]. Powierzchnia ewidencyjno - gospodarcza obejmowała swoim zakresem sfotografowany obszar, a wykluczenia dotyczyły innego obszaru działki, który organ uznał za niekwalifikujący się do przyznania płatności.
Odnosząc się do regulacji § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm wyjaśniono, że grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku trwałych użytków zielonych - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Zdjęcia wykonane we wrześniu 2014 r. nie wskazywały na to, by skarżąca w terminie do dnia 31.07.2014 r. wykonała na w/w działkach zabiegi koszenia czy też wypasu zwierząt.
Odnosząc się do dowodów w postaci operatów szacunkowych organ wyjaśnił, iż wykonane ortofotomapy stwierdziły stan faktyczny istniejący w dniu 4.09.2014 r., natomiast operaty wskazują stan na dzień 14.12.2014 r. Zatem porównywanie stanu i zasięgu upraw w dacie wykonania zdjęć lotniczych ze stanem, jaki przedstawiają sporządzone operaty, nie znajduje uzasadnienia.
Organ odwoławczy stwierdził, że kwota wynikająca z decyzji z dnia 19.01.2015 r. stanowiła kwotę nienależną , bowiem w 2014 roku strona nie prowadziła działalności rolniczej na części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz [...] o powierzchni 3,02 ha.
Organ odwoławczy stwierdził, że kwota zwrotu dyscypliny finansowej nie przekracza równowartości 100 EURO, wobec czego odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranej płatności w ramach zwrotu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Kwota ustalona jako nienależnie pobrana jednolita płatność obszarowa przekracza równowartość 100 EURO, wobec czego nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Odnosząc się do przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności organ wyjaśnił, że decyzja z dnia 19.01.2015 r. została wydana na skutek pomyłki organu - na podstawie ortofotomapy wykonanej w dniu 04.07.2010 r., mimo że w dniu 12.12.2014 r. zaimportowano do systemu ZSZIK modyfikacje powierzchni ewidencyjno - gospodarczych działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...], ustalone na podstawie nowej ortofotomapy. Zdaniem organu strona mogła wykryć ten błąd, gdyż wiedziała, że część działek ewidencyjnych nie była użytkowana rolniczo w roku 2014.
W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, domagając się jej uchylenia.
Zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż znaczna część gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz [...] była zadrzewiona, zakrzaczona i zachwaszczona, a tym samym nie była używana rolniczo w roku 2014, w sytuacji gdy skarżąca utrzymywała grunt w tzw. dobrej kulturze rolnej i dokonywała niezbędnych zabiegów agrotechnicznych wymaganych prawem, zgodnie z ochroną środowiska, dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na błędnym ustaleniu, że na w/w działkach występowały krzewy, krzaki i chwasty, że grunt nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, że ortofotomapy wykonane we wrześniu 2014 r. pozwalają na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni i kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem jej kwalifikowalności do płatności, że ortofotomapy pozwalają na dokładne ustalenie wielkości gruntu kwalifikowanego do płatności i potwierdzają, jakoby grunt wskazany przez skarżącą do płatności nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, w szczególności, gdy zostały one zaimportowane do systemu dopiero 12 grudnia 2014 r. , a tereny zadeklarowane do płatności nie były porośnięte drzewami ani krzakami, a skarżąca dokonywała wymagane prawem zabiegi agrotechniczne i na wiosnę usuwała okrywę roślinną, a w pozostałym okresie pielęgnowała grunt, usuwając krzewy i samosiejki.
Zarzuciła też naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, czym naruszono zasadę prawdy obiektywnej poprzez pominięcie okoliczności faktycznych wskazujących na dokonywanie przez skarżącą wymaganych prawem zabiegów agrotechnicznych i utrzymywanie gruntu w dobrej kulturze rolnej przez cały rok, ustalenie, wyłącznie na podstawie zdjęć satelitarnych, wielkości gruntu niekwalifikowanego do płatności oraz nieprawidłowe przyjęcie na podstawie przedmiotowych zdjęć, że obszar nieruchomości o zielonym kolorze stanowi grunt porośnięty krzewami, chwastami bądź samosiejkami, naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, poprzez błędne przyjęcie, że wykonane we wrześniu 2014 r. zdjęcia satelitarne wskazują, jakoby grunt wskazany do płatności nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, gdy skarżąca wskazywała na dokonanie na wiosnę 2014 r. rekultywacji gruntu i przedstawiła dokumentację zdjęciową potwierdzającą,
iż systematycznie z gruntu usuwane były samosiejki, art. 75 § 1 k.p.a w zw. z art. 78 § 1 k.p.a poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji, kartografii i gospodarki nieruchomościami na okoliczność ustalenia powierzchni ewidencyjno - gospodarczej nieruchomości w 2014 r., gdy niezbędne było ustalenie czy dokonany pomiar obszaru ewidencyjno - gospodarczego nieruchomości dokonany na podstawie zdjęć satelitarnych był prawidłowy, a nowa wartość powierzchni ewidencyjno -gospodarczej działek rolnych (PEG) została określona w sposób zgodny z rzeczywistością, art. 89 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie, w sytuacji zgłaszania przez skarżącą dowodu w zakresie przesłuchania stron celem ustalenia stanu faktycznego sprawy, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wydanej z naruszeniem prawa; naruszenie norm prawa materialnego , tj. art. 7 ust. 1 i 1a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje płatność w 2014r. z uwagi na zmniejszenia lub wykluczenia wynikające ze stwierdzonych niezgodności powierzchni gruntu kwalifikującego się do płatności oraz poprzez przyjęcie, że grunt nie jest utrzymywany zgodnie z normami, gdy skarżąca utrzymywała grunty w dobrej kulturze rolnej, art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że przyznana skarżącej kwota płatności w wysokości 15.086,28 zł jest płatnością nienależną;
̶ art. 80 ust. 3 rozporządzenia 1122/2009, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki negatywne wyłączające obowiązek zwrotu przyznanej skarżącej płatności, w sytuacji gdy została ona dokonana na skutek pomyłki organu, a skarżąca nie mogła go wykryć w zwykłych okolicznościach.
W ocenie skarżącej organ dokonał nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, ponieważ wziął pod uwagę zdjęcia satelitarne dokonane we wrześniu 2014 r., z których wynika jedynie, że grunt jest zielony. Zdjęcia te nie wykazywały, że na gruncie tym znajdują się drzewa, krzewy, czy nawet chwasty. Ponadto zdjęcia zostały wykonane z tak dużej odległości, że dokonanie na ich podstawie oceny czy grunt był zarośnięty trawą czy może drzewami (samosiejkami) było niemożliwe. Nie było też możliwe obliczenie wielkości powierzchni gruntu, która jest kwalifikowana do płatności. Skarżąca wskazała, że przez cały 2014 r. utrzymywała grunt kwalifikowany do płatności w dobrej kulturze rolnej i dokonywała co najmniej raz w roku na wiosnę rekultywacji ziemi. Podejmowała te same zabiegi agrotechniczne, co jej mąż w 2010 r. Nawet gdyby powierzchnia gruntu objęta użytkowaniem rolnym różniła się w sposób nieznaczny w 2014 r. od powierzchni gruntu ustalonego w 2010 r., np. z uwagi na większą koronę drzew rosnących na skraju nieruchomości, to nie można było przyjąć, że skarżąca miała możliwość w normalnych okolicznościach wykryć, że wielkość tego gruntu uległa jakiejkolwiek zmianie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. z 2017 r., poz. 1369; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( tj. Dz. U. z 2016 r., poz.1512 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie przywołanego przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.
W niniejszej sprawie uznano, że skarżąca pobrała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nienależnie, wobec czego powinna dokonać zwrotu wypłaconej kwoty w wysokości 15 086,28 zł. Stwierdzono, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia 19.01.2015 r. przyznał skarżącej płatności na rok 2014 do powierzchni 16,66 ha, mimo że powierzchnia ta wynosiła – prawidłowo – 13,67 ha.
Skarżąca kwestionowała to stanowisko , zgłaszając na etapie postępowania odwoławczego wnioski dowodowe na poparcie twierdzeń, że płatność powinna dotyczyć powierzchni 16,66 ha.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że organ, wydając decyzję w dniu 19 stycznia 2015 r. , kierował się ortofotomapą sporządzoną w dniu 4 lipca 2010 r., jednak z ortofotomapy z dnia 4 września 2014 r. wynika, że część gruntów, uwzględniona do płatności, była zadrzewiona, zakrzaczona i zachwaszczona.
Przedmiotowe płatności oraz ich wysokość zależne są od wielkości powierzchni działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza , wobec czego ustalenie powierzchni działek rolnych skarżącej, użytkowanych rolniczo, jest najistotniejsze przy dokonywaniu oceny, czy płatności jej przysługiwały.
Stwierdzenia wobec powyższego wymaga, że Sądowi wiadomo z urzędu, że w decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. , dotyczącej przyznania skarżącej płatności ONW na rok 2014 do powierzchni 16,66 ha ( która następnie uznana została za płatność nienależnie pobraną – sprawa o sygn. akt III SA/Gd 560/17 tutejszego sądu) organ wydający tę decyzję stwierdził, że powierzchnia została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej oraz że uwzględniono wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Nie pozostaje to bez znaczenia dla niniejszej sprawy, bowiem –choć obie sprawy dotyczą odmiennych płatności- rzecz dotyczy tych samych działek skarżącej i tych samych powierzchni działek uprawnionych do płatności. Organ odwoławczy rozpatrywał odwołania skarżącej od obu decyzji organu pierwszej instancji , decyzje organu odwoławczego zapadły tego samego dnia – 27 kwietnia 2017 r. , wobec czego organ odwoławczy powinien dostrzec, że w jednej z decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. wyraźnie podano, że przy ustalaniu wielkości powierzchni uwzględniono nie tylko informacje z systemu informacji geograficznej , ale też wyniki kontroli przeprowadzonej na miejscu - i kwestię tę wiążąco wyjaśnić.
Mimo, że skarżąca w odwołaniu nawiązała do twierdzeń uzasadnienia decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. dotyczących przeprowadzonej kontroli na miejscu w 2014 r., organ odwoławczy uznał błędnie, że ten fragment odwołania dotyczy pomiarów wykonywanych w 2016 roku, nie mających znaczenia dla płatności na 2014 rok.
Organ odwoławczy kwestii przeprowadzenia kontroli nie wyjaśnił. Tymczasem, skoro – jak wynika z uzasadnienia wspomnianej decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. - powierzchnia działek uprawnionych do płatności na 2014 r. ustalana była także w oparciu o kontrolę na miejscu, wyniki tej kontroli zaważyć mogą także na treści ustaleń faktycznych dotyczących powierzchni działek skarżącej, dokonywanych w niniejszym postępowaniu, a mających wpływ na prawo do przedmiotowych płatności. Zgodnie bowiem z motywem 31 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L. 2009, 30, 65), "z punktu widzenia nadzoru możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu ma zasadnicze znaczenie". Z kolei z art. 20 ust.2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 ( Dz.U.UE.L 2009, 30, 16) wynika, że system kontroli na miejscu uzupełnia kontrole administracyjne w celu zweryfikowania kwalifikowalności do pomocy.
Skarżąca ponadto przedłożyła zdjęcia, które miały dowodzić wykonywania przez nią zabiegów agrotechnicznych na działkach- bez wskazania , których działek zdjęcia te dotyczą. Organ uznał co prawda, że zdjęcia dotyczą jednej z działek skarżącej, ale w części niewykluczonej z przyznania płatności. Stanowisko organu w tym zakresie nie jest weryfikowalne, bowiem organ nie wskazał, której części działki miałyby – w jego ocenie - zdjęcia te dotyczyć.
Z uwagi na wspomniany zapis w decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. niezbędne było wyjaśnienie kwestii przeprowadzenia kontroli na miejscu. Brak szczegółowych informacji o tej kontroli i jej wynikach uniemożliwia zajęcie wiążącego stanowiska co do prawidłowości postępowania dowodowego prowadzącego do ustalenia w toku niniejszego postępowania, że powierzchnia użytkowana rolniczo przez skarżącą była mniejsza niż deklarowana.
Wyniki kontroli na miejscu zaważyć też mogą na treści ustaleń faktycznych dotyczących możliwości uznania , że błąd organu nie mógł zostać wykryty przez skarżącą. Przypomnieć należy, że po stwierdzeniu, że pobrane przez skarżącą płatności były pobrane przez nią nienależnie, organ odwoławczy uznał brak wystąpienia przesłanek wykluczających obowiązek ich zwrotu, określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina ( Dz.U.UE.L 2009.316.65). W myśl tego przepisu obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.
W tej sytuacji , w ocenie Sądu nie można uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób pozwalający na wydanie decyzji ostatecznej. Naruszenie przepisów postępowania - art. 7 , art. 77 § 1 , art. 80 k.p.a. – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd oddalił wnioski skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia powierzchni ewidencyjno-gospodarczej nieruchomości w 2014 r. oraz z zeznań świadka M. K. na okoliczność ilości zabiegów agrotechnicznych wykonywanych przez skarżącą w 2014 r. oraz utrzymywania gruntu w dobrej kulturze rolnej. Wnioski te są sprzeczne z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten nie przewiduje prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego w postaci dowodu z opinii biegłych i z zeznań świadków.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Rzeczą organu odwoławczego będzie wyjaśnienie kwestii kontroli na miejscu i – w zależności od wyników tych ustaleń - rozważenie uzupełnienia postępowania dowodowego w celu jednoznacznego ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ jednoznacznie wyjaśni też , których działek skarżącej (ich części) dotyczyły przedłożone przez skarżącą zdjęcia i ponownie rozważy zgłoszone przez skarżącą wnioski dowodowe.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło