III SA/Gd 57/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 2 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem dołączonym do skargi na opisaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...], skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż przychody spółki w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych zmalały znacznie w stosunku do roku 2009 i 2010. Drastyczna podwyżka podatku od gier (POG) ze 180 Euro na 2.000 zł od każdego eksploatowanego przez spółkę automatu spowodowała, iż większość środków wpływających do spółki przeznaczana jest obecnie na regulowane zobowiązań publicznoprawnych. Wskazano ponadto, iż spółka obecnie eksploatuje około 75 % mniej automatów niż pod koniec 2009 r., co powoduje brak środków na bieżącą działalność. Na zobowiązania spółki za grudzień 2011 r. składają się: 80 000 zł tytułem podatku od gier, około 10 000 zł tytułem czynszu najmu za lokale oraz około 60 000 zł tytułem pozostałych wydatków. Łączna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest skarżąca, wynosi około 150 000 zł miesięcznie i znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwałe spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć. Na podstawie złożonego przez spółkę oświadczenia o majątku i dochodach oraz załączonych do wniosku dokumentów źródłowych (odpisów: zeznania CIT 8 za 2010 r., deklaracji VAT 7 za październik, listopad i grudzień 2011 r., zgłoszenia identyfikacyjnego NIP 2, wyciągów z rachunków bankowych, wybranych fragmentów sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2010) ustalono, że kapitał podstawowy spółki według bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r., wynosił 1 000 000 zł, zaś stan środków trwałych - 2 205 954,23 zł. Z danych zawartych w rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. wynika, że spółka wykazała przychody netto ze sprzedaży w wysokości 4 621 135 zł, pozostałe przychody operacyjne w kwocie 2 000 zł oraz przychody finansowe – 5 442,30 zł. Strata netto skarżącej wyniosła zaś 625 285,26 zł, natomiast zadeklarowana w skorygowanym zeznaniu podatkowym CIT 8 za 2010 r. - 629 205,58 zł. W deklaracjach VAT 7 za miesiące: październik, listopad i grudzień 2011 r. skarżąca zadeklarowała podstawę opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług, na terytorium kraju (zwolnione od podatku) w wysokości, odpowiednio 970 298 zł, 1 023 443 zł, 898 044 zł. Na dzień 31 grudnia 2010 r. skarżąca posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach w łącznej kwocie 120 877,29 zł, zaś saldo jej rachunku bankowego wynosiło odpowiednio: 89 348,37 zł (w dniu 30 stycznia 2012 r.); 83 615,47 zł (w dniu 31 stycznia 2012 r.); 64 999,27 zł (w dniu 7 lutego 2012 r.) i 57 536,65 zł (w dniu 8 lutego 2012 r.). Instytucja prawa pomocy, uregulowana w przepisach art. 243 - 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zasadność wniosku skarżącej spółki rozważono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. Po dokonaniu analizy danych zawartych we wniosku oraz dokumentach źródłowych, uznać należało, że wysokość kapitału podstawowego spółki, uzyskiwanych przez nią przychodów, wartość środków trwałych oraz stan sald na rachunku bankowym nie pozwalają przyjąć, iż skarżąca nie ma dostatecznych środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania, w tym wpisu stałego, wynoszącego w tego rodzaju sprawach 200 zł, stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Dodać przy tym należy, że fakt ponoszenia straty z tytułu prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej nie oznacza, że strona utraciła płynność finansową. Okoliczność ta nie przesądza bowiem o braku możliwości poniesienia przez wnioskodawcę wymaganych kosztów sądowych w sprawie. Strata w zakresie prowadzonej przez spółkę działalności jest bowiem jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, a jej wystąpienie nie oznacza braku środków finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, jeśli spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych. Tak też przedstawia się sytuacja majątkowa spółki, która, pomimo deklarowanej straty, posiada kapitał zakładowy w wysokości 1 000 000 zł, wartość jej środków trwałych kształtuje się na poziomie 2 205 954,23 zł, zaś osiągnięte przez nią przychody netto ze sprzedaży w latach 2009 - 2010 wyniosły odpowiednio: 5 473 502 zł oraz 4 621 135 zł. Wysokość środków zgromadzonych przez skarżącą na rachunku bankowym również nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku. Z przedstawionych dokumentów nie wynika, aby środki te objęte były ograniczeniami co do sposobu ich przeznaczenia. Przyznanie stronie prawa pomocy w żądanym zakresie uzależnione jest natomiast od wykazania, że jej efektywne aktywa nie wystarczają na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Podnoszone we wniosku okoliczności związane z obowiązkiem ponoszenia wydatków dotyczących różnego rodzaju zobowiązań, w tym zwiększonego podatku od posiadanych automatów od gier, nie mogą uzasadniać zwolnienia od kosztów sądowych. Założenie, że konieczność zapłaty podatków powinna uzasadniać zwolnienie od kosztów sądowych jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą być traktowane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Obie należności mają charakter publicznoprawny, a zatem, powinny być regulowane w tej samej kolejności. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem wnioskodawcy prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się wyjątkowy charakter tej instytucji, przyjmując, że osoba prawna dysponująca majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.