III SA/Gd 57/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 14 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia 14 listopada 2018 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 24 września 2018 r. orzekającą o odmowie wymeldowania B.K. z pobytu stałego z lokalu w miejscowości W. W. nr [...], - gmina [...]. Jako podstawę prawną decyzji Wojewoda [...] wskazał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) w związku z art. 35 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r., poz. 1382), powoływanej w dalszej części uzasadnienia także jako ustawa. Z uzasadnienia decyzji wynika, że z wnioskiem o wymeldowanie B.K. z pobytu stałego z lokalu w W.W. nr [...], gmina [...]wystąpił J.B.. Po rozpatrzeniu wniosku Wójt Gminy [...] wydał decyzję z dnia 24 września 2018 r. orzekającą o odmowie wymeldowania B.K. z pobytu stałego z lokalu w miejscowości W.W. nr [...], - gmina [...]. Wójt Gminy [...]ustalił, że B.K. nie zamieszkiwała w miejscu stałego zameldowania od około 4 miesięcy. Była małżonka J.B. wyjechała do rodziny w połowie 2018 r. i po powrocie nie weszła do mieszkania z uwagi na wymienione przez J.B. zamki. W asyście funkcjonariuszy policji B.K. parokrotnie weszła do spornej nieruchomości, zabierając część należących do niej rzeczy. Fakt nieprzebywania B.K. w spornym lokalu potwierdziło również pismo Kierownika Posterunku Policji w [...] z dnia 17 sierpnia 2018 r. oraz oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu 17 sierpnia 2018 r. B.K. oświadczyła, że ma zamiar wystąpić przeciwko byłemu małżonkowi z wnioskiem o przywrócenie jej posiadania spornego lokalu, zadeklarowała chęć powrotu do spornego lokalu, którego jest współwłaścicielką. Z uwagi na powyższe organ I instancji uznał, iż w sprawie nie spełniono przesłanek wymeldowania zawartych w ustawie o ewidencji ludności, gdyż B.K. nie opuściła dobrowolnie i trwale spornego lokalu. J.B. w odwołaniu od powyższej decyzji wskazał na krzywdzący charakter zaskarżonej decyzji i zarzucił powierzchowne zbadanie okoliczności faktycznych sprawy poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania większej ilości świadków. Wojewoda [...] powołaną na wstępie decyzją z dnia 14 listopada 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że w sprawie o wymeldowanie organ I instancji orzeka na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, który stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wojewoda [...] podkreślił, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, decyzję o wymeldowaniu można wydać wyłącznie po wcześniejszym ustaleniu przez organ, że opuszczenie miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny i trwały, a organ nie może ograniczyć się tylko do ustalenia wyłącznie samego faktu opuszczenia lokalu. Wojewoda [...] wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że B.K. lokal opuściła, jednak nie w sposób dobrowolny i trwały. B.K. składając wyjaśnienia do protokołu w dniu 30 lipca 2018 r. zeznała, że wyjechała z domu w połowie 2018 r. w sprawach rodzinnych, lecz po powrocie nie mogła już do niego wejść, zamki w drzwiach zostały bowiem przez J.B. wymienione, tym sposobem skarżący skutecznie utrudnił jej dostęp do nieruchomości. Wojewoda [...] podkreślił, że powyższą okoliczność potwierdza pismo otrzymane z Posterunku Policji w [...], z którego wynika, że funkcjonariusze przeprowadzili w spornym lokalu dwie interwencje dotyczące braku możliwości wejścia B.K. na posesję. B.K. zamieszkuje w innym mieszkaniu, jednak swoją przyszłość wiąże z omawianym lokalem, którego jest współwłaścicielką, tam nadal znajduje się jej centrum życiowe i tam zamierza ponownie powrócić i zamieszkać, w tym celu nosi się z zamiarem wszczęcia sprawy posesoryjnej przeciwko J.B. Wojewoda [...] wyjaśnił, że zarzut skarżącego zawarty w odwołaniu dotyczący niezbadania przez organ I instancji wszystkich okoliczności sprawy poprzez przesłuchanie, w jego ocenie, zbyt małej ilości świadków nie jest zasadny. Organ wskazał, że skarżący miał możliwość wskazania świadków mogących potwierdzić jego zeznania, lecz z niej nie skorzystał. Organ stwierdził, że o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ odwoławczy wskazał, że cały zebrany materiał dowodowy poza wyjaśnieniami wnioskodawcy jednoznacznie wskazuje na to, że B.K. została zmuszona do opuszczenia lokalu wskutek zachowań jej byłego męża, a zatem opuszczenie przedmiotowego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego. Organ podkreślił fakt, że B.K. zadeklarowała chęć powrotu do miejsca stałego pobytu oraz podjęcia kroków prawnych zmierzających do realizacji tego zamiaru. J.B. w złożonej skardze podtrzymał swój wniosek o wymeldowanie B.K. z pobytu stałego. Skarżący podkreślił, że B.K. nie mieszka w lokalu pod adresem W.W. [...] od 26 marca 2018 r. Wskazał, że podczas jego nieobecności B.K. rozebrała i sprzedała garaż oraz włamała się do lokalu i wyniosła z niego rzeczy. Oświadczył, że zostało to zgłoszone Komendzie Powiatowej Policji w S., która prowadzi postępowanie w tej sprawie. Skarżący wskazał, że B.K. sama opuściła sporny lokal, przenosząc się do lokalu w miejscowości C. Skarżący zaznaczył, że sporny lokal nabył po rodzicach J. i E. B. Skarżący stwierdził, że B.K. nie jest zainteresowana spornym lokalem z uwagi na to, że zadłużyła lokal przez nieopłacanie podatku, prądu, nie uiszczanie opłat za śmieci i wodę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie udowodniło tezy, że B.K. opuściła miejsce pobytu w sposób dobrowolny i trwały, zerwała więzi łączące ją z tym lokalem i utraciła zamiar posiadania tego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił z art. 35 ustawy, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zagadnienie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu jest bogato komentowane w judykaturze. Przyjmuje się, że o tym, czy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego ma charakter trwały świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 654/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/GL 370/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1058/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2019 sygn. III SA/Gd 925/18). Natomiast aby uznać, że opuszczenie stałego miejsca pobytu ma charakter dobrowolny należy stwierdzić, że wynika ono z własnej woli zainteresowanego, a nie z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. Wskazać także należy, że sam fakt nieprzebywania w miejscu stałego pobytu nie przesądza o trwałym opuszczeniu lokalu. Koniecznym warunkiem jest zobiektywizowanie się zamiaru trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego, o czym decydują okoliczności takie jak powód opuszczenia, możliwości dostępu do lokalu czy wola powrotu do lokalu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. III SA/Ł d 820/18). Organ dokonał zatem prawidłowej wykładni unormowania art. 35 ustawy wskazując, że opuszczenie lokalu w rozumieniu tego przepisu musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Zaskarżona decyzja podlegała jednak uchyleniu z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sposób umożliwiający dokonanie wszystkich ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, związanych z dobrowolnym lub przymusowym opuszczeniem przez B.K. lokalu. Organ ustalił, że B.K. opuściła lokal w połowie roku 2018 r. i powiązał opuszczenie przez nią lokalu z wymianą zamków w drzwiach przez skarżącego. Organ oparł ustalenia o dacie opuszczenia lokalu na zeznaniach B.K.. Skarżący natomiast wskazywał we wniosku, że B.K. opuściła lokal w dniu 28 marca 2018 r., a w dniu 8 czerwca 2018 r. wywiozła z lokalu pod jego nieobecność swoje rzeczy oraz część rzeczy skarżącego, nadto w dniu 16 czerwca 2018 r. wywiozła z posesji garaż metalowy. Skarżący wskazywał w toku postępowania, że wymiana zamków nastąpiła po konsultacji z policją w dniu 16 czerwca 2018 r. i miała na celu zapobieżenie wywożeniu rzeczy z mieszkania, a kradzież zgłoszono na policję. Organ winien dokładnie ustalić datę opuszczenia lokalu przez B.K., gdyż kwestia ta budzi wątpliwości. Organ powinien w tym celu dokonać ustaleń odnośnie przyczyn opuszczenia lokalu przez B.K. w marcu 2018 r., ustalić czy powróciła ona do lokalu w maju 2018 r., czy i kiedy w czerwcu 2018 r. wyjeżdżała z lokalu do siostry i czy po powrocie nie mogła wejść do lokalu z uwagi na wymianę zamków. Organ winien także ustalić datę i przyczynę wymiany zamków przez skarżącego. Organ winien dokonać oceny, czy wymiana zamków łączyła się z zamiarem uniemożliwienia skarżącej zamieszkiwania w lokalu, czy też, po opuszczeniu przez nią lokalu, miała na celu zapobieżenie wywożeniu rzeczy z tego lokalu. Organ powinien wyjaśnić, kiedy miały miejsce dwie interwencje policji w [...] i czy interwencje te były związane w chęcią skarżącej zamieszkiwania w lokalu, czy z zamiarem zabrania rzeczy z tego lokalu. Organ winien nadto dokonać ustaleń czy w Komendzie Powiatowej Policji w S. toczyło się postępowanie w zakresie wywożenia przez B.K. rzeczy z lokalu i jaki materiał dowodowy, znajduje się w aktach tego postępowania. Materiał ten może bowiem mieć istotny wypływ na ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie. W szczególności ustalenie, że skarżąca wywoziła z mieszkania swoje rzeczy osobiste przed wymianą zamków w lokalu może potwierdzić tezę skarżącego, że wcześniej trwale opuściła ona przedmiotowy lokal i założyła centrum życiowe w innym lokalu. Po dokonaniu ustaleń w tym zakresie organ ponownie dokona oceny, czy opuszczenie lokalu przez B.K. nastąpiło wcześniej i miało charakter dobrowolny, czy też wynikało z uniemożliwienia jej przez skarżącego wejścia do lokalu i nastąpiło w związku z wymianą zamków. Jednocześnie wskazać należy, że organ prawidłowo ustalił, że B.K. jest, wbrew twierdzeniom skarżącego, współwłaścicielką lokalu, który nabyła wraz z byłym mężem do majątku wspólnego na podstawie umowy zawartej dnia 22 sierpnia 2006 r. co wynika z treści akty notarialnego rep. A numer [...]. Skarżąca, jako jego współwłaścicielka, co do zasady, niewątpliwie posiada zatem uprawnienie do przebywania w lokalu, a stan taki zmienić może dokonanie przez strony podziału majątku wspólnego. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ norm art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozstrzygając sprawę organ, winien uwzględnić zawartą w niniejszym wyroku ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego i poczynienia ustaleń faktycznych. Po dokonaniu w sprawie ustaleń faktycznych organ ponownie oceni charakter opuszczenia lokalu przez B.K. z punktu widzenia jego dobrowolności. Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym orzeczenia.nsa.gov.pl.