III SA/Gd 581/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2012 r. sprawy ze skargi D. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 11 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 5 lipca 2011 r. skierowanym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. D. Ś. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką L. B. urodzoną w dniu 24 lipca 1930r. i posiadającą orzeczenie o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności. Po przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy decyzją z dnia 9 sierpnia 2011r. znak [...] odmówił D. Ś. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką L. B. W podstawie prawnej wydanej decyzji powołano art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 3, ust. 4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1, ust. 2a i ust. 4, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że podstawą do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest to, że faktyczną opiekę nad L. B. sprawuje córka U. D. oraz G. D. Ponadto wnioskodawczyni widnieje w ewidencji Urzędu Pracy w K. jako osoba aktywna, gotowa podjąć pracę. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. Ś. podając m.in., że G. D. nie sprawuje opieki nad L. B., gdyż nie spełnia wszystkich przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzją z dnia 11 czerwca 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej wydanej decyzji powołano ponownie art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ nawiązując do dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że w świetle art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W realiach sprawy ustalono, że nie ma jakichkolwiek dowodów wskazujących, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad swoją matką. Nie było podstaw do uznania, że D. Ś. nie podejmuje pracy zarobkowej, gdyż w tym czasie opiekuje się chorą matką. Wnioskodawczyni sama też nie wskazywała na żadne okoliczności wskazujące na to, że tę opiekę faktycznie sprawuje. Organ ustalił natomiast, że w miejscu zamieszkania L. B. mieszka także jej córka U. D. oraz żona wnuka G. D., której decyzją z dnia 13 czerwca 2011 r. Burmistrz odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad L. B. Organ podał również, że podnoszony przez D. Ś. zarzut braku ustawowych uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego nie oznacza, że osoba ta faktycznie nie opiekuje się osobą niepełnosprawną. Ponadto w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego kluczowe znaczenie ma kwestia wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Spełnienie wszystkich innych przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego bez istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną czyni niemożliwym celowość przysługiwania świadczenia. Co więcej status osoby bezrobotnej nie może jej eliminować z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium niepodejmowanie zatrudnienia przez D. Ś. nie było związane celem, któremu służy świadczenie pielęgnacyjne - sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie było więc związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. Ś. wniosła o uchylenie ww. decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 136 k.p.a.. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w dniu składania wniosku stan faktyczny sprawy był inny niż ten ustalony przez organ. Podała, że to ona sprawujące opiekę nad matką, która trwa nieprzerwanie od lipca 2011 r., a nie U. D. oraz G. D. pomimo tego, że zamieszkują pod tym samym adresem. Skarżąca podniosła, że organ w uzasadnieniu decyzji podał, iż w aktach sprawy nie było jakichkolwiek dowodów świadczących o sprawowaniu przez nią opieki nad matką, ale w żaden sposób jej nie wezwał do udowodnienia w jaki sposób opiekuje się matką i na czym ta opieka polega. Zarzuciła organowi brak wyczerpującego zebrania dowodów, co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego czego skutkiem był brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz,1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Sąd administracyjny rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Oznacza to tym samym, że sąd administracyjny nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze. Powinien zaś wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Co nadto istotne, w postępowaniu sądowoadministracyjnym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania tegoż aktu. Sąd nie kontroluje przy tym zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy też celowości. Nie analizuje również zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z zasadami współżycia społecznego. W realiach rozpatrywanej sprawy D. Ś. zakwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy odmawiającą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką L. B. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w tym przepis art. 17 ust. 1 pkt 2. Zgodnie z tą regulacją, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wynika z powyższego, że aby uzyskać takie świadczenia muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości. Po drugie opiekun osoby niepełnosprawnej musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie podejmować tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Brak spełnienia przesłanek obliguje organ do wydania decyzji odmownej, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, co czyni niemożliwym przyznanie świadczenia. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej z takim stanowiskiem organu odwoławczego się zgadza. Orzekając w sprawie nie można było pominąć faktu, że z załączonego do wniosku zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia 8 sierpnia 2011 r. wynika, że skarżąca jest osobą bezrobotną od 14 stycznia 2009 r. W toku postępowania odwoławczego skarżąca złożyła do ww. urzędu wniosek o pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej, na skutek czego decyzją z dnia 12 października 2011 r. z tym samym dniem pozbawiono ją statusu osoby bezrobotnej. Z powyższego wynika, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia skarżąca co najmniej od 3 lat nie pracowała zawodowo i do dnia 12 października 2011r. była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Natomiast rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza całkowitą rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad inną osobą. Osoba ubiegająca się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, powinna pozostawać osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie podejmującą tego zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. W ustalonym stanie faktycznym nie można było przyjąć, że przyczyną dla której skarżąca zrezygnowała i niepodejmowała zatrudnienia była konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W takim stanie sprawy podnoszone przez skarżąca w skardze zarzuty nie mogły zostać przez Sąd uwzględnione. Nawet gdyby przyjąć, że niezasadnie organy przyjęły, że skarżąca nie sprawuje opieki nad swoją matką, to naruszenie to nie mogłoby mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Bezsporne jest bowiem w sprawie, że przesłanka rezygnacji z zatrudnienia i niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej nie została spełniona. Na koniec Sąd pragnie zauważyć, że obowiązek opieki nad rodzicami wynika z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) i obciąża wszystkie dzieci osoby niepełnosprawnej w równym stopniu. W pierwszej kolejności obowiązek ten polega na dostarczaniu środków utrzymania (art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w przypadku osoby niepełnosprawnej – na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego (art. 135 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Wypełnianie tego ustawowego obowiązku nie łączy się zaś uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniesioną skargę.