III SA/Gd 584/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na pismo Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 23 września 2025 r. nr WRS-V.511.66.2021.AS w przedmiocie czynności nadzorczych wobec stowarzyszenia postanawia: odrzucić skargę. M. K. (dalej jako "skarżący") w dniu 9 października 2025 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na pismo Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 23 września 2025 r. nr WRS-V.511.66.2021.AS w przedmiocie odmowy podjęcia czynności nadzorczych wobec Stowarzyszenia [...] w G. oraz odmowie wystąpienia do ww. Stowarzyszenia o sprostowanie zaświadczenia z dnia 13 czerwca 2024 r. wystawionego przez Stowarzyszenie. W skardze skarżący wniósł o uchylenie ww. rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta Gdańska, zobowiązanie organu do przeprowadzenia kontroli działalności Stowarzyszenia oraz do wystąpienia do Stowarzyszenia o sprostowanie lub wycofanie zaświadczenia z dnia 13 czerwca 2024 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Gdańska wniósł o oddalenie skargi jako oczywiście bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest dopuszczalna, gdy została wniesiona przez uprawniony podmiot, spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie i gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co prowadzi do jej odrzucenia. W ocenie sądu rozpoznanie skargi na pismo Prezydenta Miasta Gdańska w przedmiocie odmowy podjęcia czynności nadzorczych wobec stowarzyszenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nadto, w świetle art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Wobec przywołanych przepisów stwierdzić należy, że zasadą jest dopuszczalność drogi przed sądem administracyjnym jedynie wówczas, gdy organy administracyjne realizują zadania administracji publicznej w formach władczych lub stanowiących, a więc właściwych dla działania administracyjnoprawnego. Przedmiotem skargi tymczasem jest jak wskazuje skarżący czynność Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 23 września 2025 r. w postaci odmowy podjęcia czynności nadzorczych wobec Stowarzyszeni [...] w G. w związku z wydanym przez to Stowarzyszenie zaświadczeniem z dnia 13 czerwca 2024 r., które skarżący ocenił jako diagnozę psychologiczną mimo że nie przeprowadzono żadnego badania małoletniej córki skarżącego. W ocenie Sądu pismo, w którym Prezydenta Miasta Gdańska wyraził swe stanowisko co do braku podstaw podjęcia czynności nadzorczych wobec Stowarzyszenia jest czynnością organu nadzorującego w ramach sprawowanego nadzoru w trybie przepisów art. 25-29 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 2261 ze zm.). Zgodnie z art. 8 ust. 5 ww. ustawy nadzór nad działalnością stowarzyszeń należy do starosty właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia w zakresie nadzoru nad innymi stowarzyszeniami niż stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego. Organ nadzorujący zgodnie z art. 25 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach ma prawo żądać dostarczenia przez zarząd stowarzyszenia, w wyznaczonym terminie, odpisów uchwał walnego zebrania członków oraz żądać od władz stowarzyszenia niezbędnych wyjaśnień. Z kolei zgodnie z art. 26 tejże ustawy w razie niezastosowania się stowarzyszenia do wymagań określonych w art. 25, sąd na wniosek organu nadzorującego może nałożyć grzywnę. W myśl art. 28 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach w razie stwierdzenia przez organ nadzorujący, że działalność stowarzyszenia jest niezgodna z prawem lub narusza postanowienia statutu organ ten, w zależności od stopnia i rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości, może wystąpić o ich usunięcie w wyznaczonym terminie, udzielić ostrzeżenia władzom stowarzyszenia, bądź wystąpić do sądu o zastosowanie środka określonego w art. 29. Stosownie do postanowień powołanego wyżej art. 29 ww. ustawy wyłącznie do kompetencji sądu (na wniosek organu nadzorującego lub prokuratora) należy: udzielenie upomnienia władzom stowarzyszenia, uchylenie niezgodnej z prawem lub statutem uchwały stowarzyszenia bądź rozwiązanie stowarzyszenia, jeżeli jego działalność wykazuje rażące lub uporczywe naruszenie prawa lub postanowień statutu i nie ma warunków do przywrócenia działalności zgodnej z prawem lub statutem. Na podstawie natomiast art. 32 cytowanej ustawy, wnioski organu nadzoru, o których mowa w art. 29 rozpoznaje sąd rejestrowy na rozprawie. W zakresie zatem sprawowanego nadzoru nad stowarzyszeniami organ nadzoru nie posiada uprawnień do władczego ingerowania w ich merytoryczną działalność, w tym do określania celów, form i sposobów ich działania. Jedynym kryterium stosowania środków nadzoru jest kryterium legalności działania tych podmiotów. Czynności nadzorcze organu nie są podejmowane na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej jako: "k.p.a.", nie mają charakteru decyzji administracyjnej ani innego aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej. Dopiero sąd powszechny (a nie administracyjny) może podejmować względem stowarzyszenia stosowne środki prawne (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Gl 833/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeni Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Z tych względów należy stwierdzić, że sprawy nadzoru nad stowarzyszeniami i sprawy związane z działalnością stowarzyszeń, w tym czynności organu nadzorującego podejmowane na podstawie przepisów art. 25-29 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, nie są rozstrzygane w trybie administracyjnym i nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Skoro więc objęte skargą pismo organu nadzorującego w postaci odmowy podjęcia czynności nadzorczych wobec ww. Stowarzyszenia nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, to nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie skargi, która wobec tego podlega odrzuceniu. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia.