III SA/Gd 585/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 28 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku małoletniego M. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W następstwie doręczenia zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł małoletni skarżący M.L. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – matkę K. L. wnioskiem z dnia 27 lipca 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), uzupełnionym następnie w dniu 11 sierpnia 2015 r. poprzez złożenie urzędowego formularza PPF, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu PPF matka K. L. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwojgiem małoletnich dzieci. Dochód rodziny kształtują przychody z prowadzonej przez matkę działalności gospodarczej (w kwocie 1.839,70 zł brutto miesięcznie) oraz alimenty na synów M. (skarżącego) i P. (w kwocie 1.100 zł brutto miesięcznie). Matka K.L. - zgodnie ze złożonym oświadczeniem - nie jest właścicielem jakiejkolwiek nieruchomości. W świetle złożonego oświadczenia K. L. posiada oszczędności w kwocie 3.500 zł oraz samochód osobowy wykorzystywany na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych matki małoletniego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2015 r., wezwano przedstawiciela ustawowego małoletniego wnioskodawcy do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) oświadczenia do kogo należy nieruchomość, w której K. L. obecnie zamieszkuje wraz z synami i kto ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem tej nieruchomości; b) kopii zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 złożonego przez K. L. do właściwego urzędu skarbowego; c) kopii dokumentów (dokumenty księgowe, potwierdzenia przelewów, inne) potwierdzających wysokość wszystkich dochodów uzyskanych przez K. L. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie ostatnich sześciu miesięcy; d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez K. L. rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (wszystkie wpłaty i wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; e) kopii dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania K.L. i jej synów poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy (ewentualne opłaty za użytkowaną nieruchomość, opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz, wydatki na lekarstwa, inne). Powyższe wezwanie zostało przedstawicielowi ustawowemu wnioskodawcy skutecznie doręczone w dniu 9 września 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru podpisane przez K. L. – akta sprawy – k. 23) i pozostało bez odpowiedzi. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w ww. zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i ww. okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych oświadczeń i dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawca reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2015 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają jedynie złożenia określonego oświadczenia, a jakie przedstawienia dokumentów źródłowych. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który jako podstawa ww. zarządzenia miał w sprawie zastosowanie, nakłada na podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por.: B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawachadministracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego przedstawiciel ustawowy małoletniego wnioskodawcy w żaden sposób nie odpowiedział, referendarz nie jest w stanie zweryfikować bardzo ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Nie wiadomo m.in., jak wygląda rzeczywista relacja wysokości aktualnych dochodów matki wnioskodawcy do comiesięcznych kosztów utrzymania trzyosobowej rodziny. Nie wiadomo ponadto, do kogo należy nieruchomość, w której wnioskodawca obecnie zamieszkuje wraz z matką i bratem i kto ponosi miesięczne koszty związane z jej utrzymaniem. Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć z kolei miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni i osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym w jakikolwiek sposób domniemywać. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Istniejące rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają bowiem uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższej postawy przedstawiciela ustawowego wnioskodawcy należy uznać, że K. L. jest osobą posiadającą możliwości poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania sądowego. Za takim uznaniem przemawia fakt generowania przez matkę wnioskodawcy comiesięcznych dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jak i posiadanie określonych oszczędności pieniężnych. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.