III SA/Gd 588/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 października 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego A. T. kwotę 255 zł (dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 15 czerwca 2004 r. nr [...] Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny stwierdził u A. T. chorobę zawodową w postaci choroby dekompresyjnej. Wydając powyższą decyzję organ pierwszej instancji oparł się na orzeczeniu lekarskim nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej u A. T. wydanym w dniu 15 kwietnia 2004 r. przez lekarza orzecznika Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz na karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 21 maja 2004 r. Z powyższych orzeczeń wynika, że A. T. w ciągu całej pracy zawodowej był poddawany wielokrotnie dekompresji leczniczej z powodu objawów ostrej choroby dekompresyjnej. W odwołaniu od powyższej decyzji Polskie Ratownictwo Okrętowe wskazało, że A. T. był zatrudniony na stanowiskach: młodszy marynarz nurek, marynarz – nurek, starszy marynarz – nurek, starszy marynarz – starszy nurek, bosman – starszy nurek oraz bosman. W całym okresie zatrudnienia u pracodawcy A. T. posiadał aktualne świadectwo zdrowia bez przeciwwskazań do zatrudnienia, zaś przebieg jego zatrudnienia zawarty jest tylko w świadectwach pracy. Odwołujący się wskazał, powołując się na treść § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), iż brak było podstaw do rozpatrywania wniosku A. T.. Powołany przepis bowiem przewiduje możliwość rozpoznania choroby zawodowej dekompresyjnej do 5 lat od ustania narażenia zawodowego. Skoro A. T. w dniu 5 września 1994 r. przeszedł na emeryturę, to uznać trzeba w ocenie odwołującego się, że w dniu 6 września 1999 r. nastąpiło przedawnienie rozpatrywania jego wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej. W konkluzji Polskie Ratownictwo Okrętowe wniosło o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Rozpoznając odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 4 października 2004 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż karta oceny narażenia zawodowego nie została sporządzona prawidłowo, gdyż poddano analizie narażenia zawodowe A. T. w trzech zakładach pracy: Oddziale Ratownictwa Marynarki Wojennej, Polskim Ratownictwie Okrętowym oraz firmie "A". Z karty oceny wynika, że strona była bez wątpienia zatrudniona w narażeniu na podwyższone ciśnienie atmosferyczne w Oddziale Ratownictwa Marynarki Wojennej oraz w Polskim Ratownictwie Okrętowym. Natomiast karta w części dotyczącej narażenia zawodowego w firmie "B" została wypełniona jedynie do punktu 15. Organ odwoławczy wskazał, że w tej części karty znajduje się szereg sprzecznych informacji, to jest: z jednej strony zajmowane przez A. T. stanowisko pracy – bosman nurek oraz opisany w pkt 12 i pkt 14 karty charakter pracy: "prace podwodne – nurkowanie na głębokościach" sugerują narażenie strony na podwyższone ciśnienie atmosferyczne, z drugiej zaś strony zapis w pkt 10: "brak wpisu w dokumentach o pracach nurkowych" wskazuje na brak takiego narażenia. Organ wskazał ponadto, iż brak jest kompleksowej oceny narażenia zawodowego dotyczącej trzech zakładów pracy, w których zatrudniony był A. T., w związku z czym nie ustalono dokładnie, w którym zakładzie strona była, a w którym nie była narażona na podwyższone ciśnienie atmosferyczne. Brak w katach sprawy prawidłowo sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego stanowi naruszenie § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Ponadto organ drugiej instancji podniósł, iż w orzeczeniu lekarskim nie odniesiono się jednoznacznie do narażenia zawodowego strony w firmie "C", nadto w uzasadnieniu orzeczenia podano, że strona świadczyła pracę na stanowisku bosmana, natomiast z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że na stanowisku bosman – nurek. Organ nadto podniósł, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona: Oddziałowi Ratownictwa Marynarki Wojennej oraz Polskiemu Ratownictwu Okrętowemu, w których to zakładach pracy A. T. był narażony na czynnik wywołujący chorobę zawodową, natomiast nie wiadomo czy trzeci zakład pracy – "D" nie jest również uprawniony do otrzymania przedmiotowej decyzji z uwagi na nienależyte wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji kwestii narażenia zawodowego w tym zakładzie pracy. Na powyższą decyzję skargę wywiódł A. T., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, iż był zatrudniony w firmie "E", ale nie na stanowisku nurka lecz bosmana, a zatem nie był narażony w tym zakładzie pracy na czynnik wywołujący chorobę zawodową. W ocenie skarżącego "F" nie może być odpowiedzialny za stwierdzoną u niego chorobę zawodową. Skarżący podniósł ponadto, że nie jest trafna teza organu drugiej instancji, iż brak jest kompleksowej oceny narażenia zawodowego dotyczącej trzech zakładów pracy, gdyż z przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji jednoznacznie wynika, iż skarżący był zatrudniony i narażony na podwyższone ciśnienie atmosferyczne w Oddziale Ratownictwa Marynarki Wojennej oraz Polskim Ratownictwie Okrętowym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 138 § 2 k.p.a. daje możliwość organowi odwoławczemu uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, tj. w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo postępowanie takie przeprowadził, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjęto, że wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, a zatem nie może być ona podjęta w innych sytuacjach niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. Niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. (por. np. wyroki: z 10 kwietnia 1997 r., I SA/Po 1237/96; z 16 czerwca 1997 r., II SA/Kr 2024/96 i z 28 maja 1998 r., I SA/Lu 519/97). W myśl art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Konieczność zatem przeprowadzenia dowodu, uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania lub uzupełnienia rozstrzygnięcia mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji. Sąd Najwyższy w wyroku z 9 czerwca 1999 r. (OSNP 2000, nr 9, poz. 338) stwierdził, że w razie wątpliwości, czy w postępowaniu odwoławczym konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego, czy z przyczyn wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. konieczne jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, organ odwoławczy jest zobowiązany zastosować przepis art. 136 k.p.a. W wyroku tym Sąd nadto stwierdził, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej powinien wskazać przyczyny niezastosowania art. 136 k.p.a. W niniejszej sprawie - jak wynika z motywów zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał, iż organ pierwszej instancji nie odniósł się jednoznacznie do narażenia zawodowego skarżącego w firmie "F", nadto organ wskazał na nieścisłości zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego w firmie "G". W ocenie Sądu nie są to dostateczne przyczyny, o których stanowi art. 138 § 2 k.p.a. uzasadniające uchylenie decyzji celem ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Skoro w dokumentacji, którą dysponował organ administracji znajdowały się sprzeczne informacje jedynie co do narażenia zawodowego A. T. podczas pracy w firmie "H" organ drugiej instancji władny był na przykład wezwać skarżącego do przedłożenia świadectw pracy z przebiegu jego zatrudnienia u tego pracodawcy lub też zwrócić się bezpośrednio do pracodawcy o udzielenie informacji w jakim charakterze pracował skarżący. Zatem brak stosownej dokumentacji mógł być uzupełniony przez organ odwoławczy w postępowaniu przed tym organem w ramach częściowego uzupełnienia postępowania wyjaśniającego umożliwiającego merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Wskazać trzeba organowi, że karta oceny narażenia zawodowego skarżącego w firmie "I" nie zawiera własnoręcznego podpisu osoby, która udzieliła informacji w nim zawartej, nie stanowi zatem ona dokumentu, na podstawie którego można byłoby czynić jakiekolwiek ustalenia. Nadto na karcie poczyniono dopiski innym kolorem atramentu , co pozbawia wiarygodności tak sporządzoną kartę. Nie zaznaczono bowiem ani daty ani powodu, ani osoby, która te dopiski umieściła na karcie. Z tych przyczyn karty tej nie można uznać za prawidłową sporządzoną. W świetle przedstawionych rozważań organ odwoławczy mógł we własnym zakresie przeprowadzić dodatkowe (uzupełniające) postępowanie wyjaśniające, stosownie do treści art. 136 k.p.a., zamiast uchylać decyzję organu pierwszej instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpoznania z zaleceniami dokonania tego, co mogło być dokonane we własnym zakresie przez organ odwoławczy. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe (art. 138 § 2 k.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji będzie miał na uwadze powyższe wskazania.