III SA/Gd 59/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 listopada 2024 r. nr OPES.906.145.2024.MR.2 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie z dnia 1 października 2024 r. nr EPsz.9012.16.3.7.4.2024.EG.AN; 2. zasądza od Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej A. K. kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 9 lipca 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie wystawił, stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, tytuł wykonawczy nr [...], w którym jako zobowiązanego wskazał A. K. ( dalej jako "skarżąca"). Skarżąca, na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , wniosła do wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie ( dalej także jako "organ pierwszej instancji") zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego jako organu egzekucyjnego. Wojewoda Pomorski, przekazując wyżej wymienione zarzuty organowi pierwszej instancji, w piśmie z dnia 26 sierpnia 2024 r. wskazał m.in., że zarzuty nie zostały podpisane. Postanowieniem z dnia 1 października 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie oddalił w całości zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, wniesione przez skarżącą. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r. Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny ( dalej "organ odwoławczy" ) utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu pierwszej instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie organu odwoławczego skarżąca , zarzucając naruszenie przepisów postępowania , wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji, umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrot kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła nieuwzględnienie wniesionych zarzutów , brak prawidłowego odniesienia się do wniesionych zarzutów i dokonanie błędnych ustaleń. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała uwzględnieniu, ale nie z powodów w niej wskazanych. Stosownie do art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. , jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Do spraw , do których stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego , należą braki podania. Z art. 63 § 1 k.p.a. wynika, że podaniami są żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, czyli – stosując ten przepis odpowiednio – podaniem są także zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Przepis art. 63 § 3 k.p.a. stanowi, że podanie wniesione na piśmie powinno być podpisane przez wnoszącego. Z kolei art. 64 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła pisemne zarzuty, nie opatrzone przez nią podpisem. Mimo to organ pierwszej instancji nie wezwał jej w trybie art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia podania - zarzutów – poprzez ich podpisanie i rozpoznał wniesione zarzuty. Należy wobec powyższego stwierdzić, że w orzecznictwie administracyjnym ugruntowane jest stanowisko , które – choć przede wszystkim dotyczy postępowania odwoławczego – należy odnieść do stanu faktycznego niniejszej sprawy. "Prowadzenie postępowania odwoławczego bez wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania, w tym w postaci podpisu, względnie w sytuacji, gdy braki odwołania nie zostały uzupełnione, oznacza wadliwość tego postępowania i to w postaci kwalifikowanej. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia z działaniem organu odwoławczego "z urzędu", co narusza zasadę skargowości (art. 127 § 1 k.p.a.) i stanowi o rażącym naruszeniu prawa" ( tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 1191/23, LEX nr 3784538). "Z art. 63 § 3 k.p.a. wyraźnie wynika, że podanie (odwołanie) wniesione pisemnie winno być podpisane przez wnoszącego, przez co należy rozumieć umieszczenie własnoręcznego podpisu przez tę osobę pod treścią takiego dokumentu. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się przy tym, że odwołanie pozbawione odręcznego podpisu, a więc niespełniające wymogów określonych w art. 63 § 3 k.p.a., nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a., a jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a." ( tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 591/24, LEX nr 3829366, podobnie WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 12 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 593/24, LEX nr 3828833 ). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie , podzielając powyższe poglądy wskazuje, że także zarzuty , które nie zostały popisane przez wnoszącego, czyli niespełniające wymogów określonych art. 63 § 3 k.p.a. , nie są zarzutami w rozumieniu art. 34 § 2 u.p.e.a. Należy podkreślić, że w myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednak postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów może toczyć się jedynie na skutek inicjatywy samego zobowiązanego, czyli – innymi słowy - "na żądanie strony". W tej sytuacji rozpoznanie zarzutów , których braki nie zostały uzupełnione na skutek braku wezwania wnoszącego do ich usunięcia , oznacza wadliwość kwalifikowaną postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy także postanowienie organu odwoławczego rażąco narusza prawo, bowiem utrzymuje w mocy – na podstawie art. 144 i art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. – postanowienie dotknięte wadą nieważności. Należy w tym miejscu wskazać na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt GSK 1406/21( LEX nr 3820988), które Sąd orzekający podziela: " Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Przy rażącym naruszeniu prawa chodzi niewątpliwie o tego rodzaju wady, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym". Z uwagi na charakter opisanych powyżej naruszeń Sąd uznał , że postanowienia organów obu instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku. Wskazać też należy, że ze względu na stwierdzone naruszenia prawa na tym etapie postępowania co najmniej przedwczesne byłoby odniesienie się przez Sąd do zarzutów skargi. Organ pierwszej instancji będzie miał na uwadze powyższe stanowisko Sądu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §1 p.p.s.a. ( punkt 2. sentencji wyroku).