III SA/Gd 592/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 21 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego o sygnaturze III SA/Gd 599/12 zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Wojewody z dnia 6 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu refundacji kosztów wyposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W następstwie doręczenia zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi skarżący L. K. wnioskiem z dnia 30 lipca 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), uzupełnionym następnie w dniu 13 sierpnia 2015 r. poprzez złożenie urzędowego formularza PPF zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem dochodu wnioskodawcy i jego żony są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 4.000 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca wraz z żoną posiadają dom o powierzchni 110 m2 oraz pawilon usługowy. Z oświadczenia wynikało, że wnioskodawca oraz żona nie posiadają jakichkolwiek zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy i jego żony, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2015 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) kserokopii dokumentów potwierdzających aktualną wysokość świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez wnioskodawcę i jego żonę; b) oświadczenia czy wnioskodawca wraz z żoną uzyskują jakiekolwiek przychody w związku z posiadaniem pawilonu usługowego (wskazanego w rubryce nr 7.1 formularza PPF) a jeżeli tak to w jakiej wysokości; c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz żonę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (wszystkie wpłaty i wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; d) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz żony (utrzymanie domu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, koszty zakupu lekarstw, inne); e) oświadczenia w przedmiocie wszelkich zarejestrowanych na wnioskodawcę oraz żonę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Powyższe wezwanie zostało wnioskodawcy skutecznie doręczone w dniu 31 sierpnia 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru podpisane przez żonę skarżącego – akta sprawy – k. [...]) i pozostało bez odpowiedzi. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w ww. zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i ww. okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych oświadczeń i dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2015 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają jedynie złożenia przez wnioskodawcę określonego oświadczenia, a jakie przedstawienia dokumentów źródłowych. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który jako podstawa ww. zarządzenia miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por.: B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawachadministracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca w żaden sposób nie odpowiedział, referendarz nie jest w stanie zweryfikować bardzo ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Nie wiadomo m.in., jak wygląda rzeczywista relacja wysokości dochodów wnioskodawcy i jego żony do comiesięcznych kosztów utrzymania. Nie wiadomo ponadto, czy wnioskodawca i jego żona posiadają jakiekolwiek oszczędności pieniężne. Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć z kolei miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym w jakikolwiek sposób domniemywać. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Istniejące rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają bowiem uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Abstrahując od ww. postawy samego wnioskodawcy należy również wskazać, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy i stosowane może być jedynie względem podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną, to jest bezrobotnych bez prawa do zasiłku czy osób korzystających ze świadczeń z pomocy społecznej (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza ww. pobieżnych danych zawartych w formularzu PPF nie daje jakichkolwiek podstaw do uznania, że wnioskodawca jako osoba generująca comiesięczne, stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych do którejkolwiek z ww. kategorii podmiotów może być zaliczony. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawczynię zakresie.