III SA/Gd 598/15
WyrokWSA w Gdańsku2015-10-01
Skład orzekający: Elżbieta Kowalik-Grzanka, Felicja Kajut, Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ryczałt należny kuratorowi społecznemu na podstawie art. 90 ustawy o kuratorach sądowych stanowi dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej przy ustalaniu prawa do zasiłku okresowego?Ratio decidendi
Ryczałt należny kuratorowi społecznemu na podstawie art. 90 ustawy o kuratorach sądowych stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym, dochód ten, wraz z innymi przychodami, podlega uwzględnieniu przy ocenie spełnienia kryterium dochodowego do przyznania zasiłku okresowego. Organy prawidłowo ustaliły, że dochód skarżącego przekroczył kryterium dochodowe, co uzasadnia odmowę przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący K.T. ubiegał się o przyznanie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dochody skarżącego i jego rodziny przekraczają kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Po uchyleniu decyzji przez WSA w poprzednim postępowaniu, organy ponownie rozpoznały sprawę, uwzględniając wytyczne sądu. Ostatecznie, po ponownym rozpatrzeniu, organy ponownie odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że dochód skarżącego, w tym ryczałt kuratorski i dochód z wynajmu, przekracza kryterium dochodowe. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując sposób ustalenia dochodu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak,, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.
Decyzją z dnia 22 sierpnia 2014 r. nr [...] Wójt Gminy odmówił K.T. przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.
W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji przywołał m.in. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art.12, art. 38 ust. 1 pkt 2 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.).
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ podał, że K.T. w dniu 28 kwietnia 2014r. złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wniosku ww. wskazał, że pozbawiony jest świadczenia rentowego z ZUS pomimo orzeczonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Ponadto wskazał, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Organ pierwszej instancji odmawiając przyznania K.T. wnioskowanej pomocy uznał, że sytuacja osobista i rodzinna strony nie uzasadnia przyznania świadczenia. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia żony, należności wynikających z wynajmu pomieszczeń garażowych oraz ryczałtu kuratorskiego otrzymywanego przez wnioskodawcę. Wnioskodawca wraz z rodziną jest zatem w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe, uprawnienia i możliwości.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. T. wskazał, że organ wadliwie wyliczył dochód rodziny zakładając, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Ze złożonych oświadczeń jego i żony wynikało bowiem bezsprzecznie, że osoby te prowadzą dwa odrębne gospodarstwa domowe. Wnioskodawca wskazał ponadto, że w 2010 r. zawarł z żoną umowę, mocą której ustanowiony został ustrój rozdzielności majątkowej.
Decyzją z dnia 26 września 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 8 i art. 38 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadniając wydaną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że odwołujący ubiegając się o wsparcie ze środków publicznych powinien mieć świadomość, że pomoc społeczna nie jest bezwzględnym uprawnieniem przysługującym każdemu, kto o nią wystąpi. Organ pomocy społecznej zobligowany jest zaś do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i analizy pod kątem spełnienia ustawowych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika bezspornie, że K. T. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na czas określony do 30 czerwca 2016r. Ponadto jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z protokołu Sądu Rejonowego w L. III Wydział Rodzinny i Nieletnich (sygn. akt [...]) z dnia 6 maja 2013r. wynika, że K. Tr. wyraził zgodę na płacenie alimentów na rzecz małoletniego C.T. w kwocie 300 zł miesięcznie, do rąk matki małoletniego – B. T. z góry do dnia 15 każdego miesiąca, poczynając od dnia 1 maja 2013r.
Dalej wskazano, że z oświadczenia B. T. z dnia 12 sierpnia 2014r. wynika, że z mężem K. T. prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Małoletni syn C. jest na jej utrzymaniu od dnia 1 czerwca 2014r. Mąż wznowił wypłatę świadczenia alimentacyjnego. Kwota zaległych alimentów wynosi 3.600 zł. K. T. w oświadczeniu z dnia 4 lipca 2014r. wskazał, że od dnia 1 czerwca 2014r. realizuje obowiązek alimentacyjny na rzecz syna C. oraz że prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe. Organ stwierdził, że uwzględnienie oświadczenia odwołującego w przedmiocie prowadzenia dwóch odrębnych gospodarstw domowych uzasadnia uznanie, że w realiach sprawy przekroczone zostało kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące 542 zł.
Organ przedstawił analizę dochodu odwołującego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (marzec 2014r.) i ustalił, że K. T. osiąga dochody w Sądzie Rejonowym w L.u jako kurator społeczny. Za m-c marzec 2014r. ww. osiągnął dochód w kwocie 410 zł. Organ przyjął, że strona posiada własność wspólną pomieszczeń o powierzchni 150 m2. Zgodnie z umową najmu zawartą w dniu 31 grudnia 2013r. wynajmująca B. T. otrzymuje od najemcy czynsz w wysokości 5,50 zł netto za 1m2, co stanowi kwotę 825 zł miesięcznie. Organ przyjął, że połowa tej kwoty to jest 412,50 zł stanowi dochód odwołującego.
Zatem łączny dochód odwołującego ustalono na kwotę 822,50 zł. Wskazano też, że nie było podstaw do odliczenia kwoty 300 zł z tytułu alimentów świadczonych na rzecz syna, bowiem w miesiącu marcu 2014 r. obowiązek ten nie był realizowany.
Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że strona posiada możliwości, by przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych przezwyciężyć trudną sytuację.
W skardze na wyżej wskazaną decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K.T. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił błędne wyliczenie jego dochodu oraz pominięcie dowodów zebranych w aktach sprawy. Ponadto skarżący zarzucił błędne ustalenie dochodu poprzez wliczenie do niego dochodu uzyskiwanego przez żonę z wynajmu. Nadto zarzucił organowi odwoławczemu brak oceny postępowania w sprawie Ośrodka Pomocy Społecznej w C., które naruszyło szereg przepisów k.p.a., ustawy o pomocy społecznej, ustawy o kuratorach sądowych oraz ustawy o ochronie danych osobowych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że na żadnym etapie sprawy nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego z jego żoną. Przyznał, że z żoną prowadzą osobne gospodarstwa domowe. Zdaniem skarżącego spełnia on przesłanki z art. 7 ustawy o pomocy społecznej, by ubiegać się o zasiłek okresowy. W ocenie skarżącego organ niezasadnie pominął dowód o alimentach płaconych od czerwca 2014r. Niezasadnie doliczono również do jego dochodu połowę dochodu z dzierżawy, który w rzeczywistości jest wyłącznym dochodem żony. Natomiast ryczałt kuratorski – zgodnie z art. 87 pkt 1 ustawy o kuratorach sądowych – jest jedynie zwrotem kosztów ponoszonych w związku ze sprawowanym przez kuratora dozorem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r. wydanym w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 979/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 22 sierpnia 2014 r. nr [...].
W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd wskazał, że podaną przez organ pierwszej instancji główną przyczyną odmowy przyznania skarżącemu zasiłku było uznanie, że nie prowadzi on jednoosobowego gospodarstwa domowego, zaś dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia. Zatem podstawę odmowy przyznania świadczenia stanowił art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. Z kolei organ odwoławczy stwierdził, że skarżącemu nie przysługuje prawo do uzyskania świadczenia, bowiem uznał, że w sytuacji, gdy skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, dochód który uzyskuje również przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia. Tutaj z kolei podstawę do wydania decyzji stanowił art. 38 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Wynika z powyższego, że oba organy orzekały na podstawie różnych przepisów prawa materialnego, na skutek czego rozstrzygnięcie organu odwoławczego spowodowało de facto pozbawienie strony prawa do oceny sprawy przez dwie instancje, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Co więcej organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do przedstawionego w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji stanowiska, w tym nie wyjaśnił, z jakiego powodu uznał, że nie jest ono zasadne – tak bowiem Sąd odczytał motywy wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której zmieniono podstawę odmowy przyznania świadczenia.
Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdził, że kwestią o znaczeniu podstawowym w niniejszym postępowaniu było prawidłowe ustalenie dochodu uzyskiwanego przez skarżącego w miesiącu marcu 2014 r.
Sąd uznał, że prawidłowe było stanowisko organów, że uzyskany przez skarżącego w miesiącu marcu 2014 r. ryczałt należny kuratorowi społecznemu stanowi dochód w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Jak wskazał Sąd art. 8 ust. 4 tej ustawy stanowi zamknięty katalog świadczeń, których do dochodu się nie wlicza. To oznacza, że wyłącznie wskazane w tym przepisie źródła przychodu nie są uwzględniane przy obliczaniu dochodu na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej. W katalogu wyłączeń nie znajduje się przychód uzyskiwany z tytułu ryczałtu należnego kuratorowi.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Sąd wskazał, że przyjęta w ustawie o kuratorach sądowych systematyka przepisów art. 90 i art. 91 jednoznacznie świadczy o dwóch różnych należnościach, co potwierdza, że w art. 90 ustawodawca wyraźnie wskazuje, że jest to ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku ze sprawowanym przez kuratora społecznego nadzorem lub dozorem. Art. 91 tej ustawy nie nawiązuje zaś do regulacji zawartej w art. 90, a jedynie przewiduje prawo kuratora społecznego do ryczałtu za wykonanie określonych ściśle czynności. Wobec powyższego ryczałt wypłacany kuratorowi społecznemu na podstawie art. 91 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o kuratorach sądowych nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust.1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w odróżnieniu od ryczałtu, o którym mowa w art. 90 ww. ustawy. W aktach sprawy znajduje się z kolei zaświadczenie Sądu Rejonowego w L. z dnia 12 maja 2014r. nr [...], z którego wynika, że skarżący osiągnął w marcu 2014 r. dochód w kwocie 410 zł.
Uwzględniając przedstawioną wyżej wykładnię art. 90 i 91 ust. 1 ustawy o kuratorach sądowych, Sąd stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę organy winny wyjaśnić, czy uzyskany przez skarżącego ryczałt, w podanej w zaświadczeniu wysokości, został - jeżeli zachodziła taka konieczność – pomniejszony o kwotę należnego podatku dochodowego od osób fizycznych. Ma to znaczenie z uwagi na treść powołanego wcześniej art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.
Wyżej wskazany wyrok uprawomocnił się w dniu 24 marca 2015 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt Gminy decyzją z dnia 15 maja 2015 r. nr [...] odmówił K. T. przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.
W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji przywołał m.in. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 – 3 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, że strona jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Strona jest ponadto osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej. Dochód strony z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (marzec 2014 r.) przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, to jest 542 zł. Z analizy dochodu za miesiąc marzec 2014 r. wynika bowiem, że strona uzyskała dochód z Sądu Rejonowego w L. w kwocie 410 zł oraz kwotę 377,50 zł za wynajem hali magazynowej. Zatem łączny dochód strony za miesiąc marzec 2014 r. stanowi kwotę 787,50 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego jest z kolei przeszkodą do przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. T. wskazał, że organ wadliwie wyliczył dochód uwzględniając ryczałt kuratorski w kwocie 410 zł.
Decyzją z dnia 10 czerwca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 8 i art. 38 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadniając wydaną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z odwołaniem się do treści art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wyjaśniło, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy wyliczył kwotę dochodu osiągniętego przez odwołującego w marcu 2014 r. Na kwotę dochodu składają się ryczałt kuratorski w kwocie 410 zł oraz czynsz za wynajem hali magazynowej w kwocie 377,50 zł (po pomniejszeniu o kwotę należnego podatku dochodowego).
W ustalonym stanie faktycznym zasadnym było zatem wydanie decyzji odmawiającej przyznania zasiłku okresowego. W realiach rozpatrywanej sprawy łączny dochód odwołującego przekroczył bowiem określone ustawowo kryterium dochodowe.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. T. wniósł o uchylenie ww. decyzji organu odwoławczego. W ocenie skarżącego organy błędnie doliczyły do dochodu otrzymany ryczałt kuratorski. Ryczałt, o którym mowa w art. 90 ustawy o kuratorach sądowych nie może być bowiem traktowany jako źródło przysporzenia majątkowego – zarobku dla kuratora.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity:: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm. dalej jako "ustawa") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823).
Zgodnie z art. 38 ust. 1 ww. ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:
1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
W myśl art. 38 ust. 2 ustawy zasiłek okresowy ustala się: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (pkt 1), zaś w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny ( pkt 2 ).
Kwota zasiłku okresowego ustalonego zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między: kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1), zaś w przypadku rodziny między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 3 pkt 2). Ponadto kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy).
Natomiast okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5).
Wysokość dochodu warunkująca prawo do świadczenia z opieki społecznej oraz zasady ustalania wysokości dochodu w sprawach z zakresu pomocy społecznej zostały uregulowane w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, z uwzględnieniem waloryzacji wysokości świadczenia określonym w przywołanym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 ww. rozporządzenia, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje:
1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",
2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",
Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
4. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;
6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.
Powyższy katalog wyłączeń jest katalogiem zamkniętym, na co wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1901/11, LEX nr 1145078 i przywołane tam orzecznictwo).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w zakresie objętym zarzutami skargi, sprawa była już przedmiotem kontroli Sądu w postępowaniu o sygn. III SA/Gd 979/14. W wyroku z dnia 29 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w myśl art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawarł ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, które wiążą w niniejszej sprawie zarówno sąd jak i organ.
Podkreślić trzeba, że skarżący mimo jednoznacznego stanowiska Sądu w sprawie III SA/Gd 979/14, iż uzyskany przez skarżącego w miesiącu marcu 2014 roku ryczałt należny kuratorowi społecznemu stanowi dochód w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, nie zgadza się z tym stanowiskiem, podnosząc kolejny raz, że organy pomijają "istotę sporu, a mianowicie czy ryczałt to zarobek kuratora czy zwrot kosztów poniesionych na wykonanie czynności nakazanych ustawowo i czy należy uznać go jako dochód czy też nie?".
Wobec powyższego wyjaśnić należy, że Sąd w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 roku przesądził, wbrew stanowisku skarżącego, że ryczałt należny kuratorowi społecznemu stanowi dochód w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Powołując treść art. 90 ust.1 oraz art. 91 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2014r., poz. 795) Sąd ten wskazał, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że brak jest podstaw do uznania, iż ryczałt na gruncie art. 90 jest tożsamy z ryczałtem z punktu widzenia art. 91 ustawy o kuratorach sądowych (zob. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 sierpnia 2011r., sygn. akt I SA/Sz 377/1, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdził również, że przyjęta w ustawie o kuratorach sądowych systematyka przepisów art. 90 i art. 91 jednoznacznie świadczy o dwóch różnych należnościach, co potwierdza, że w art. 90 ustawodawca wyraźnie wskazuje, że jest to ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku ze sprawowanym przez kuratora społecznego nadzorem lub dozorem, w art. 91 zaś nie nawiązuje do regulacji zawartej w art. 90, a jedynie przewiduje prawo kuratora społecznego do ryczałtu za wykonanie określonych ściśle czynności. Z tych względów ryczałt wypłacany kuratorowi społecznemu na podstawie art. 91 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o kuratorach sądowych nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust.1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w odróżnieniu od ryczałtu, o którym mowa w art. 90 ww. ustawy. Dalej Sąd ten stwierdził, że w myśl art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Ponieważ w aktach sprawy znajdowało się zaświadczenie Sądu Rejonowego w L. z dnia 12 maja 2014 roku z którego wynikało, że skarżący osiągnął w marcu 2014 r. dochód w kwocie 410 zł, to uwzględniając zaprezentowaną wykładnię art. 90 i 91 ust. 1 ustawy o kuratorach sądowych, Sąd ten nakazał organom wyjaśnienie czy uzyskany przez skarżącego ryczałt, w podanej w zaświadczeniu wysokości, został - jeżeli zachodziła taka konieczność – pomniejszony o kwotę należnego podatku dochodowego od osób fizycznych z uwagi właśnie na treść powołanego wcześniej art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.
Wytyczne te zostały prawidłowo wykonane przez organy. Jak wynika z pisma Sądu Rejonowego w L. z dnia 25 maja 2015 roku, od wypłaconego skarżącemu - pełniącemu funkcję kuratora społecznego - w marcu 2014r. ryczałtu w kwocie 410 zł, nie został odprowadzony podatek. Należny bowiem kuratorowi społecznemu na podstawie art. 90 ustawy o kuratorach sądowych ryczałt korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust.1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Reasumując stwierdzić należy, że organy zasadnie uznały, że ryczałt należny kuratorowi społecznemu na podstawie art. 90 ustawy o kuratorach sądowych stanowi dochód w świetle art. 8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej i wraz z kwotą uzyskaną za wynajem hali magazynowej (nie objętej zarzutem skargi) stanowi o przekroczeniu kryterium dochodowego przez skarżącego w marcu 2014 roku.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło